KEMALPAŞAZADE'NİN KÂFİYE RİSALESİ

Kemal Paşa-zâde bilindiği gibi hemen hemen her sahada eser vermiş bir şahıstır. Tarihten felsefeye, şiirden tefsire, fıkıhtan tıbba kadar yazmış olduğu yüzlerce eser ve risalesi onun bu çok yönlülüğünü göstermektedir.1 Aşağıda metnini vereceğimiz risale, onun klasik edebiyatımızın estetik yapısı ve temelleri ile ilgili yazmış olduğu onlarca Arapça ve Türkçe risalelerinden birisidir. Kafiye -eski şiir anlayışımıza göre- sözü şiir kılan temel iki unsurdan biridir ve başlıca fonksiyonu ahenktir. Kafiye Türk şiirinde -yeri farklı olmakla birlikte- İslâm öncesi dönemlerde de vardı. İslâm medeniyetine dahil olunduktan sonra ise bu medeniyetin müşterek değerler silsilesinden estetik değerler manzumesi de ufak tefek farklılıklarla beraber iktibas edilmiş, bu meyanda kafiye anlayışı da kabul edilmiştir. Bilindiği gibi klasik edebiyatımız (=Divan edebiyatımız)ın estetik prensipleri ve belagat esaslarının menşei dolaylı olarak Kur'an, yani dinî zemindir. Bu husus belagatın çıkış noktası ve tarihî seyri ile belagatın kelâmı meselelere nasıl dayanak teşkil ettiğini bilenler için malum bir keyfiyettir.