KARŞILIKSIZ ÇEK

Bu etüd karşılıksız çek keşidesi konusunda mukayeseli hukuktaki yeni eğilirnieri ve değişiklikleri belirtmek, bu bakımdan Türk hukuku üzerinde bir değerlendirme yaparak bazı önerilerde bulunmak amacını gütmektedir. Bilindiği üzere çek bir kambiyo senedidir. Çeki keşide eden muhatabı olan bankaya, çekten yararlanacak kişiye, çekte belirtilmiş olan meblâğı, kendisine ait hesaptan ödemesini emreder. Bugünkü uygulamasında çek bir tür tediye aracı, adetâ sahibinin kendisine özgü parası niteliğindedir. Çek kullanılmasının toplumsal hayatta bu derecede yaygınlaşmasının nedeni çekin keşide edenleri bakımından sağladığı güvenlik ve bir miktar da yaran nedeniyledir: Şehir suçluluğunun ve bu arada yağma suçlarının bu derecede yaygınlaştığı bir dönemde insanlar üzerlerinde para taşımak istememektedirler. Para taşımamak kişiyi çeşitli saldırılardan korumakta ve bu arada parasını başkalarına kaptırmasını da engellemektedir. Ayrıca bazı sistemlerde çek, faiz alınabilmesini de sağlamaktadır. Bankalar bakımından çekin yaygınlaşması, mevduatın büyük ölçüde artmasına neden oluyor; bu yolla tediye edilen meblâğlar bir yandan bankanın kredi işlemlerinde kullanılmakta ve kâr sağlamakta, bir yandan da finansman ihtiyacının karşılanması yönünden kolaylıklar temin ederek miilî ekonomiye hizmet etmektedir. Görülüyor ki, çek bireysel bakımdan yararlı olduğu kadar toplumsal yönden de faydalı bir araçtır. Bu nedenlerledir ki, çekin yanında, ödemeyi kolaylaştırmak üzere banka çekleri, posta çekleri, kredi kartları gibi yeni bir takım tediye araçları ortaya çıkmıştır.