ESKİ TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE ÖN DAMAKSI /k/ - /g/ SES BİRİMLERİNİN YAZILIŞI

Arap alfabesinin Türkçenin kimi ses birimlerini göstermedeki yetersizliği bilinmektedir. Bu alfabe esas olarak /b/ - /p/, /c/-/ç/.ve /k/-/g/ ses birimlerini ayırt etmemektedir. Bunlardan /b/-/p/ ve /c/-ç/ için Farsça'nın çözümlerinden yararlanılmış, ön damaksı /k/-/g/ için ise Farsça'nın yanında Türkler tarafından üretilen çözümler de kullanılmıştır. Bu çözüm ise Igl nin kâf-i Farisi denilen çift keşideli kef ile veya üç noktalı kef ile gösterilmesidir. Metinlerin çoğunda üç nokta kefin üzerine konulurken, kimi metinlerde de altına konmuştur (bk. Cerh.). Zamanla, fonemik bir değerinin olmadığmm farkedilmesiyle söz konusu ayrımdan vazgeçilmiş, /k/, Igl (ve İni) fonemleri aynı işaretle gösterilmiştir. Bu durum Türkçenin tarihî gelişimi ve coğrafî dağılımının incelenmesinde önemli ölçütlerden olan /k/ > Igl veya tersine Igl > İki gibi tonlulaşma-tonsuzlaşma gelişmelerini yahut İki > Igl > İği gibi süreklileşme gelişmelerini izlemeyi güçleştirmiştir. Her zaman kef harfi ile yazılan bu iki fonemin ses değerlerini tespitte metin naşirleri genellikle kelime başı /t/ > /d/ değişimini bir kıstas olarak kullanma veya XX. yüzyıl Türkiye Türkçesini esas alma yoluna gitmişlerdir (SVTM, § 94; Çarh. § 61; Marz. § 74; Gülistan, s. 115; Nazm.; Darir, s. 56). Elbette, tarihî metinleri yayımlarken uygulanacak transkripsiyon sistemini tespitte modern devirlerin dilini esas almak yanıltıcı olur,.en azından böyle bir yaklaşım tarihî dil bilimi araştırmalarına bu yönüyle katkıda bulunamaz; ziıa /k/-/g/ meselesi günümüz standart dili ve ağızlarda bile oldukça karışık durumdadır: Standard Türkiye Türkçesindeki kendi, kişi, keskin vs. ile gölge, geçit, gerek, giysi gibi örnekler yanında ağızlarda key-, küreş, kölge şekilleri ile geçi, gişi gibi örneklere (Kütahya, § 63) de rastlarız. Eski Türkiye Türkçesi devresinde Igl için ayrı işaret kullanılan metinlerde, düzenli olarak kullanılmamakta, kimi zaman ihmal edilebilmektedir. Ancak bir kelime için bir defa bile söz konusu işaretin kullanılması, kelimedeki ses biriminin değerini Igl olarak tanımlamamıza yetmelidir.