ŞİİR TENKİDİNE DAİR BİR ÖRNEK -MUALLİM NACİ VE MUALLİM-

Muallim Naci 1849-1893 yılları arasında yaşamış olup Tanzimat edebiyatının ikinci dönem şair ve yazarlarındandır. Kendisi hakkında "Belki kimse onun kadar göklere çıkarılmadı. Ve yine kimse onun kadar yerin dibine geçiril-medi" denilen Naci'nin iki siması vardır. "Onun yalnız birinci simasına bakanlar Naci devrini edebiyatta bir irtica gibi gördüler. Halbuki ona bir de ikinci cepheden bakalım; göreceğiz ki o yalnız eski zevki yaşatmadı. Halin şiirlerini, istikbalin nesrini yazdı. Mazi ve edebiyat-ı kadime Naci'nin tamamı değil yansıdır. Diğer yarısını teceddüt ve istikbal temsil ediyor... Naci'nin en büyük meziyeti muallimliğidir. O nazm'm, lisan'ın yani bir kelime ile şeklin pek haklı ve kudretli bir muallimi oldu. Naci lafz'm muallimidir... Bütün istidad ve ehliyetini şekle vukufda temerküz ettiren Naci; şiir, sanat, ruh tenkitleri de yapmaya yeltenmişti. Lakin bu tecrübelerinde çok ibtidai, çok mübtedi ve çok basit kaldı... Lakin kelime, terkib, vezin, kafiye, sarf ve nahiv hataları hülasa şekle ait görüşleri çok kuvvetli, çok haklı, çok nafizdi. Lisanımızın mazbutiyet namına bir çok mazhariyetlerini Naci'ye medyûnuz. Naci'deki nazım kuvveti sadece Arabi ve Farisi'ye olan fazla vukufdan neş'et etmiyordu. Naci aynı zamanda Türkçeyi en iyi bilendi.