EDEBİYAT TARİHİ HAKKINDA

Edebiyat ve edebiyat tarihi üzerinde uzun seneler devam edem mesâinin husûle getirdiği kanaatleri hulâseten arzederken; her insanın daima hata edebileceğini ve birbirine insicamlı surette bağlanan, hattâ birbirini teyid eden fikir binasının hareket noktasındaki ufak bir yanılmadan dolayı bir anda çökebileceğini göz önünde bulunduruyorum. Düşündüğüm edebiyat tarihi mefhumunun kaba taslak bir şemasını çizeceğim. Bu hulâsanın her noktası uzun tavzihlere muhtaçtır ve iç içe bir çok meseleleri ihtiva eder. Şu ufak makale, onun problemlerine ve ana hatlarına sadece temas edecektir. Edebiyat tarihi hakkındaki düşüncemi bir cümle ile ifade kabildir r Edebiyat tarihi, edebiyatın tarihi olmalıdır. Tarih, muayyen hadiseleri zaman çerçevesi içinde mütâlâa etmek olduğuna göre, edebiyat tarihi de « edebî hadiseler»in zaman çerçevesi içinde mütâlâası demektir. Edebî hadiselerin hududunu çizebilirsek yolumuzun hayli aydınlanacağı âşikârdır. Zannediyorum ki bütün güçlükler, edebiyat ve do-layısı ile edebî hadiseler hakkında sarih bir fikre sahib olmayışımızdan neş'et etmektedir. Eğer bu sarahat te'essüs etmiş olsaydı edebiyat tarihini yazarken en mantıkî yolu ihtiyar eder, yani asıl edebî hadiseyi ele alır ve onu işlerdik. XIX. asırdan itibaren bu hususta türlü nazariyelerin ortaya atılması ve hiç bir metodun müşterek bir"hüsn-i kabûle mazhar olmaması, bu meselenin halâ muallakta olduğunu gösterir.