DEVLET-EKONOMİ İLİŞKİLERİ ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER

Devletin ekonomideki büyüklüğünün doğru bir yöntemle ölçülmesi, kamu kesimine ilişkin sorunların çözümlenme sürecine girmesi için, Örneğin daha kü¬çük ama daha etkin bir devlet yapısına kavuşabilmek için atılması gereken adımların hiç şüphesiz birincisidir. Geleneksel olarak kamu kesiminin ekonomideki payının ölçümüne harca¬malar açısından yaklaşılmaktadır. Kamu kesimim oluşturan altı öğenin (konsoli¬de bütçe, KİT'ler, fonlar, yerel yönetimler, sosyal güvenlik sistemi, döner ser¬maye) harcamalarının toplamı devletin ekonomideki büyüklüğünü vermektedir. Aynı tutara söz konusu altı öğenin gelirlerini denıeştirerek de ulaşmak kuramsal olarak mümkündür; eğer toplam kamu harcamaları, toplam kamu gelirlerini aşı¬yorsa, bir kamu kesimi finansman açığı (PSBR) söz konusudur. 1993 yılı sonu itibariyle, toplam kamu harcamalarının GSYİH'ya oranı % 42'ye ulaşırken, top¬lam kamu gelirlerinin payı % 26'da kalmış, ortaya GSYİH'ya oram % 16'yı bu¬lan devasa boyutlarda bir kamu kesimi finansman açığı çıkmıştır. Bu aşamada çok sık yapılan bir yanlış, bu verilerden kalkarak, Türkiye'de vergi ya da benzeri yükümlülükler yükünün düşük olduğu sonucuna varılmasıdır, dönemlerarası bir analizde kamu harcamaları ile kamu gelirleri arasında muhasebe anlamında bir denklik söz konusudur ve her dönem ortaya çıkan açık, kamu harcamaları yapı¬labildiğine göre, ya bir sonraki nesile finanse ettirilmekte (yük kaydırılması) ya da çok çetrefil mekanizmalarla (örneğin enflasyon vergisi) o dönemde karşılan¬maktadır.