BİREY-TOPLUM DİKOTOMİSİNİN DİNİ TECRÜBE ALANINDAKİ YANSIMALARI: DİNİN BİREYSEL VE TOPLUMSAL BOYUTLARI

Düşünce tarihi, varlık, eşya ve olaylarda dikotomik algılayışın çok çeşitli örneklerini bize /sunuyor. Hattâ bu dikotomik algılama, bir çok durumda, âdeta çift kutuplu ikilemlere de yol açıyor. Bu bakımdan da, düşünce tarihi, bir şekli altında, bu ikilemleri aşma gayretleri olarak bize kendini gösteriyor. Bu dikotomiler, bir şekilde, düşünce tarihi ve özellikle de felsefe tarihine damgasını vurmuş, Özellikle felsefî düşünce tarihi, Antik Çağdan başlayarak, temel felsefî problemler ve bunların etrafında oluşmuş bulunan dikotomik doktrinal dilemmalar ve onların beraberinde sürükledikleri antinomileri aşarak bir çözüme ulaşma gayretleriyle dolup taşmaktadır. Hakikaten, Septisizm, Dilettantizm, Eklektizm, Panteizm, Mistisizm, Pragmatizm, Manevî İlimler, vb. düşünce akımları, felsefî düşünce tarihi içerisinde, bu tür çift kutuplu dilemmaları bir senteze ulaştırma sadedinde ortaya konmuş çözüm biçimleri olarak karşımıza çıkmaktadır1. Yine de, belirtmek gerekiyor ki, zikri geçen bu ve benzeri sentez çabalarına rağmen, düşünce tarihi dikotomik karakterini bir çok şekiller altında korumaya devam ediyor.