Buradasınız

TÜRKİYE’DE UYGULANAN DÖVİZ KURU SİSTEMLERİNİN DIŞ TİCARET İLE İLİŞKİSİ

The Relationship Between Exchange Rate Systems in Turkey and Foreign Trade

Journal Name:

Publication Year:

Keywords (Original Language):

Abstract (2. Language): 
The exchange rate system is an important indication showing the reel value of a country’s currency, moreover it affect the economy by means of inflation, devaluation, interest and foreign trade. In this study, the effects of the exchange rate systems to the foreign trade have been studied. During the historical development process in Turkey, different exchange rate systems have been performed, in some periods the exchange rate adjustments have been used for balancing the foreign trade in accordance with the adopted exchange rate systems. A devaluation made for the purpose of balancing the foreign trade, would cause to an increase in exports in short-term, however due to the increase in imports would continue, the foreign trade gap would increase again. This fact indicates that only exchange rate policies by oneself are not enough for balancing foreign trade. In this study, in order to find out clearly if the exchange rate policies could be used for balancing the foreign trade, or not; the correlation between reel effective exchange rate and the components of foreign trade, will be analyzed according the Causality Test ofEngle Granger, basing on the monthly datas belonging to the terms 1982:01-2011:07. According the results of the Causality Test ofEngle Granger; it could be stated that the effect of export and import on the reel effective exchange rate, is more stronger than the effect of the reel effective exchange rate on export and import. The results of Econometric analysis also prove the fact that the exchange rate policies could not be used effectively for balancing the foreign trade. It appears that several local and foreign studies’ conclusions are in the same sense as conclusions of hereby study.
Abstract (Original Language): 
Döviz kuru sistemi, bir ülkenin parasının gerçek değerinin belirlenmesinde önemli bir etken olmakla birlikte, ekonomiyi enflasyon, devalüasyon, faiz ve dış ticaret gibi birçok yönden etkilemektedir.Çalışmada, döviz kuru sistemleri ile dış ticaret ilişkisi araştırılmaktadır. Türkiye’de tarihsel süreç içerisinde, farklı döviz kuru sistemleri uygulanmakta, belirli dönemlerde, uygulanan döviz kuru sistemleri doğrultusunda, kur ayarlamaları yoluyla, dış ticaret dengesi sağlanmaya çalışılmaktadır. Dış ticaret dengesini sağlamaya yönelik gerçekleştirilen bir devalüasyon, ihracatta kısa dönemli artış yaratmakta, izleyen dönemde ithalattaki artışın devam etmesi sonucu, dış ticaret açıkları tekrar artmaktadır. Bu durum, döviz kuru politikalarının tek başına dış ticaret dengesini sağlamada yeterli olmadığını göstermektedir. Çalışmada, dış ticaret dengesinin sağlanmasında, kur politikasının, etkin bir politika aracı olarak kullanılıp, kullanılamayacağı konusunda net bir sonuca ulaşabilmek için, 1982:01-2011:07 dönemine ait aylık veriler kullanılarak, reel efektif döviz kurunun, dış ticaretin bileşenlerinden ihracat ve ithalat ile olan ilişkisi, Johansen eşbütünleşme ve Granger nedensellik testi ile analiz edilmektedir.Engle Granger nedensellik testi sonuçlarına göre; ihracat ve ithalatın, reel efektif döviz kuru üzerindeki etkisinin, reel efektif döviz kurunun ihracat ve ithalat üzerindeki etkisinden daha güçlü olduğu söylenebilmektedir. Ekonometrik analiz sonucunda ulaşılan sonuçlar da, döviz kuru politikalarının dış ticaret dengesini sağlamada etkin bir şekilde kullanılamayacağını destekler niteliktedir. Konuyla ilgili yerli ve yabancı, birçok çalışmada ulaşılan sonuçların, çalışmada ulaşılan sonuçlarla aynı yönde olduğu görülmektedir.
62
82

REFERENCES

References: 

Abeysinghe, Tilak; Yeok, Tan, L., (1998), “Exchange Rate
Appreciation and Export Competitiveness: The Case of Singapure”, Applied
Economics, Volume: 30, Number: 1, 51-55.
Abuşoğlu, Ömer, (1990), Döviz Kuru Politikası ve İhracat Üzerine
Etkisi 1980-1988 Dönemi, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
Yayınları, Ankara.
Acharyya, Rajat, (1994), “Liberalized Exchange Rate Management
System and Devaluation in India: Trade Balance Effect”, Journal of Economic
Integration, Volume: 3, 534-542.
Akbostancı, Elif, (2002), “Dynamics of the Trade Blance: The Turkish J
Curve”, Economic Research Center, Middle East Technical University 6.
International Conference in Economics, Ankara.
Akdiş, Muhammed (2000), Global Finansal Sistem Finansal Krizler ve
Türkiye, Beta Yayınları, İstanbul.
Arat, Kürşad, (2003), “Türkiye’de Optimum Döviz Kuru Rejimi Seçimi
ve Döviz Kurlarından Fiyatlara Geçiş Etkisinin İncelenmesi”, Uzmanlık
Yeterlilik Tezi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Dış İlişkiler Genel
Müdürlüğü, Ankara, 37-44.
Aristotelous, K., (2001), “Exchange rate volatility, Exchange rate
regime, and Trade volume: Evidence from the UK-US export function (1989-
1999)” , Economic Letters 72, 87-89.
Arize, A. C., (1997), “Conditional Exchange Rate Volatility and The
Volume of Foreign Trade: Evidence from Seven Industrialized Countries”,
Southern Economic Journal, 64, 235-254.
Arize, A. C., (1996), “The İmpact Of Exchange-Rate Uncertainty On
Export Growth: Evidence From Korean Data”, International Economic
Journal, 10 (3), 49-60.
Arize, A.C.; Malindretos, J.; Kasibhatla, K.M., (2003), “Does Exchange
Rate Volitility on Export: The Case of Australia and New Zealand”, Journal
of Economics and Finance, 2282-3, 43-56.
Arize, A.C.; Osang, T.; Slottje, D. J., (2000), “Exchange-Rate Volatility
And Foreign Trade: Evidence From Thirteen LDC’s”, Journal of Business and
EconomicStatistics, 18 (1), 10-17.
Arize, A.C., (1994), “Cointegration Test of a Long-run Relation
Between The Real Effective Exchange Rate and The Trade Balance”,
International Economic Journal, Vol: 8(3), 1-9.
Arize, A.C., (1995), “The Effect of Exchange Rate Volatility on U.S.
Exports: An Empiricial Investigation”, Southern Economic Journal, Vol: 62
(1), 34- 43.
Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi / Journal of Academic Researches and Studies
Cilt 3 - Sayı 5 - Kasım 2011 / Volume 3 - Number 5 – Nov. 2011
_____________________________________________________________________________________________________________________
79
Asseery, A.; Peel, D.A. (1991); "The Effects of Exchange Rate
Volatility on Exports," Economic Letters, 173-77.
Aşıkoğlu, Yaman; Uçtum, Merih, (1992), “A Critical Evaluation on
Pakistan’s Rate Policy in Turkey”, World Development, Vol: 20 (10), 1205-
1208.
Backus, David, (1998), “The Japanese Trade Balance: Recent History
and Future Perspect”, Japon and The World Economy, Vol: 10, 409-420.
Bahmani-Oskooee, M.; Alse, J., (1994), “Short-Run Versus Long-Run
Effects of Devaluation: Error-Correction Modeling and Cointegration”,
Eastern Economic Journal, Vol:20 (4), 453-464.
Barışık, Salih; Demircioğlu, Elmas, (2006), “Türkiye’de Döviz Kuru
Rejimi, Konvertibilite, İhracat-İthalat İlişkisi (1980-2001)”, Zonguldak
Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 3, 74-75.
Berberoğlu, N.; Oktay, N., (1987), “A Statistical Analysis of The
Relationship Between The Foreign Exchange Rates and The Direction of
Exports: The Turkish Example”, Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari
Bilimler Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 2, 135-142.
Bhattacharya, R., (1997), “The Trade Balance and The Real Exchange
Rate: Evidence from A Var For The United States”, The Journal of
Economics, Vol: 23 (1), 59-71.
Bügük, C.; Işık, M.; Dellal, İ.; Allen, A., (2003), “The Impact of
Exchange Rate Variability on Agriculture Exports of Developing Countries:
The Case of Turkey”, Journal of Innternational Food-Agribusiness
Marketing, Vol: 13, 83-105.
Choudry, T., (2005), “Exchange Rate Volatility and The United States
Exports: Evidence from Canada and Japon”, Journal of The Japanese and
International Economies, Vol: 19(1), 51-71.
Chowdhury, A.R., (1993), “Does Exchange Rate Volatility Depress
Trade Flows? Evidence From Error Correction Models”, Review of Economics
and Statistic,Vol: 75, 700-706.
DARNELL, A.C., (1994), “A Dictionary Of Econometrics”, Printed
and Bound In Great Britain By Hartnolls Limited, Bodmin-Cornwall, England
Demirel, Baki; Erdem, Cumhur, (2004), “Döviz Kurlarındaki
Dalgalanmaların İhracata Etkileri: Türkiye Örneği”, İktisat-İşletme ve Finans
Dergisi, 116-127.
De Vita, Glauco; Abboot, Andrew, (2004), “The Impact of Exchange
Rate Volatility on UK Export to EU Countries”, Scottish Journal of Political
Economy, Vol: 51 (1), 62-81.
DPT, Katılım Öncesi Ekonomik Program (2001),
http://www.dpt.gov.tr/DocObjects/Download/2998/2001.pdf.
Doğanlar, M., (2002), “Estimating The İmpact of Exchange Rate
Volatility on Export: Evidence from Asian Countries” , Applied Economics
Letters, Vol: 9, 859-863.
Durusoy, Tanju, Ö.; Tokatlıoğlu, İbrahim, (1997), “Devalüasyon ve J
Eğrisi”, Ekonomik Yaklaşım, Yıl: 8, Sayı: 24-25, 65-68.
Egeli, Hüseyin, A., (1992), “Türkiye’de 1980 Sonrası Dönemde
İhracatın Gelişimi ve İzlenen Politikaların Etkinlikleri”, Dokuz Eylül
Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 2, 115-121.
Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi / Journal of Academic Researches and Studies
Cilt 3 - Sayı 5 - Kasım 2011 / Volume 3 - Number 5 – Nov. 2011
_____________________________________________________________________________________________________________________
80
Eken, Hasan, M., (2009), “Dünya’da Finans Krizi Türkiye’de
Ekonomik Kriz”,
http://www.finanskulup.org.tr/Assets/Makale/Hasan_Eken_Dunyada_Finans_
Krizi_Turkiyede_Ekonomik_Kriz.pdf. (Erişim Tarihi: 02.04.2009)
Ertekin, Murat, (2008), “Döviz Kuru Rejimleri ve Türkiye’nin Dış
Ticareti”,
http://www.dtm.gov.tr/dtmadmin/upload/EAD/TanitimKoordinasyonDb/doviz
1.doc , (Erişim tarihi: 06.04.2008)
Fountas, Stiliano; Bredin, Donal, (1998), “ Exchange Rate Volatility
and Exports: The Case of Ireland”, Applied Economics Letters, Vol: 5, 301-
323.
Gotur, P., (1985), “Effects of Exchange Rate Volatility on Trade”, IMF
Staff Papers, 32, 475-512.
Grier, Kevin, B.; Smallwood, Aaron, (2005), “Real Exchange Rate
Uncertainty and Export Performance: Evidence from 18 Countries”,
http://faculty-staff.ou.edu/S/aaron.Smallwood-1/rerTrade.v1.pdf.
Gül, Ekrem; Ekinci, Aykut, (2006), “Türkiye’de Reel Döviz Kuru ile
İhracat ve İthalat Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1990-2006”, Dumlupınar
Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 16, 165-190.
Gürbüz, Hüseyin; Çekerol, Kamil, (2002), “Reel Döviz Kuru ile Dış
Ticaret Haddi ve Bileşenleri Arasındaki Uzun Dönem İlişkisi”, Afyon
Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 4,
Sayı: 2, 31-47.
Hassan, Aynul, M.; Khan, Ashfaque, (1994), “Impact of Devaluation on
Pakistan’s External Trade: An Econometric Approach”, The Pakistan
Development Review, Vol: 33 (4), 1205-1217.
Hassan, Kabir, M.; Tufte, David, R., (1998), “Exchange Rate Volatility
and Aggregate Export Growth in Bangladesh”, Applied Economics, Vol: 30
(2), 187-193.
Hooper, Peter; Kohlhagen, Steven. W., (1978), “The Effect of
Exchange Rate Uncertainty on The Prices and Volume of International
Trade”, Journal of International Economics, Vol: 8, 483-511.
İşgüden, Tamer; Akyüz, Müfit, (1990), Uluslararası İktisat, Evrim
Kitabevi, İstanbul.
Karagöz, Murat; Doğan, Çetin, (2005), “Döviz Kuru Dış Ticaret
İlişkisi: Türkiye Örneği”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 15,
Sayı: 2, 219-228.
Kenen, Peter, B.; Rodrik, Dani, (1986), “Measuring and Analyzing The
effect of Short-Term Volalitiy on Real Exchange Rate”, Review of Economics
and Statistics, 311-315.
Klein, Michael, W., (1990), Sectoral Effects of Exchange Rate
Volatility on U.S. Exports, Journal of International Money and Finance,Vol:
9, 299-308.
Koray, Faik; Lastrapes, William, D., (1989), “Real Exchange Rate
Volatility and U.S. Bilateral Trade: A Var Approach”, Review of Economics
and Statistics, Vol: 24, 708-712.
Korener, K.; Lastrapes, W., (1993), “ The Impact of Exchange Rate
Volatility on International Trade: Reduce from Estimates USİNG The
Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi / Journal of Academic Researches and Studies
Cilt 3 - Sayı 5 - Kasım 2011 / Volume 3 - Number 5 – Nov. 2011
_____________________________________________________________________________________________________________________
81
GARCH-in-mean Model”, Journal of International Money and Finance, Vol:
12 (3), 298-318.
Kulkarni, Kishore, G., (1996), “ The J-Curve Hypothesis and Currency
Devaluation: Cases of Egypt and Ghana”, Journal of Applied Business
Research, Vol: 12 (2), 1-8.
Lin, Chi.A., (1997), “The Trade Balance and The Real Exchange Rate:
The U.S. Evidence From 1973:03-1994:09”, Applied Economics Letters, Vol:
4, 517-520.
Mckenzie, M.D.; Brooks, R.D., (1997), “The İmpact of Exchange Rate
Volatility on German-U.S. Trade Flows”, Journal of International Financial
Markets Institutions and Money, Vol:7(1), 73-87.
Özbay, Pınar, (1999), “The Effect of Exchange Rate Uncertainty on
Exports A Case Study for Turkey”, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Tartışma Tebliğleri, Ankara.
Öztürk, Hüseyin, (1998), “Cumhuriyetimizin 75’inci Yılında
Ülkemizde Uygulanan İthalat Politikalarına Genel Bir Bakış”, T.C.
Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı Dış Ticaret Dergisi, Özel Sayı,
(http://www.dtm.gov.tr).
Öztürk, İlhan; Acaravcı, Ali, (2003), “Döviz Kurundaki Değişkenliğin
Türkiye İhracatı Üzerine Etkisi: Ampirik bir Çalışma”, Review of Social,
Economic and Business Studies, Vol: 2, 197-206.
Parasız, İlker, (2004), Türkiye Ekonomisi, Ezgi Kitabevi Yayınları,
Bursa.
Pozo, S., (1992), “Conditional Exchange-Rate Volatility and The
Volume of İnternational Trade: Evidence From The Early 1900’s.”, Review of
Economics andStatistics, Vol: 74 (2), 325-329.
Rose, Andrew, K., (1991), “The Role of Exchange Rates in A Popular
Model of International Trade”, Journal of International Economics, Vol: 30
(3-4), 298- 320.
Rose, Andrew. K.; Yellen, Janet. L. (1989), “Is There a J-Curve?”,
Journal of Monetary Economics, Vol: 24, 53-68.
Saatçioğlu, Cem; Karaca, Orhan, (2004), “Döviz Kuru Belirsizliğinin
İhracata Etkisi: Türkiye Örneği”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, Vol: 5 (2), 183-
195.
Siregar, Reza; Rajan, Ramkishen, S., (2004), “Impact of Exchange Rate
Volatility on Indonesia’s Trade Performance in the 1990’s”, Journal of The
Japanese and International Economies, Vol: 18 (2), 218-240.
Sivri, Uğur; Usta, Can, (2001), “Reel Döviz Kuru, İhracat ve İthalat
Arasındaki İlişki”, Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi
Dergisi, Cilt: 19, Sayı: 4, 1-9.
Sukar, Abdul, H.; Hassan, Seid, (2001), “U.S. Exports and Time
Varying Volatility of Real Exchange Rate”, Global Finance Journal, Vol: 12
(1), 109-119.
TCMB, http://www.tcmb.gov.tr, Türkiye’deki Ekonomik Gelişmeler ve
Para Politikası ve Mali Piyasalar, Yıllık Raporlar (1996-1998), Ankara.
Terzi, Harun; Zengin Ahmet, (1999), “Kur Politikasının Dış Ticaret
Dengesini Sağlamada Etkinliği: Türkiye Uygulaması”, Ekonomik Yaklaşım,
Cilt: 10, Sayı: 33, 48- 65.
Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi / Journal of Academic Researches and Studies
Cilt 3 - Sayı 5 - Kasım 2011 / Volume 3 - Number 5 – Nov. 2011
_____________________________________________________________________________________________________________________
82
Ulusoy, A.; Zengin, A., (1995), “Türkiye’de Uygulanan Kur
Politikalarının İhracat Açısından Değerlendirilmesi: 1970-1992”, Çukurova
Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 5, 267-278.
Ural, Mert, (2008), “Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri”,
http://www.deu.edu.tr/userweb/dilek.seymen/dosyalar/MERT%20URAL.pdf.
(Erişim tarihi: 10.06.2008)
Usta Can, Uğur Sivri; (2003); “Reel Döviz Kuru, İhracat ve İthalat
Arasındaki İlişki,” ,http//iktisat.uludag.edu.tr/dergi/11/16-ugur/16-ugur.htm.
22.11.2003.
Wilson, P., (2001), “Exchange Rates and The Trade Balance For
Dynamic Asian Economies: Does The J-Curve Exist for Singapore, Malaysia,
and Korea”, Open Economic Review, Vol: 12 (4), 389-413.
Wilson, Peter; Tat, Kua, C., (2001), “Exchange Rates and The Trade
Balance: The Case of Singapur 1970 to 1996”, Journal of Asian Economics,
Vol: 12 (47), 47-63.
Yamak, Rahmi; Korkmaz Abdurrahman, (2005), “Reel Döviz Kuru ve
Dış Ticaret Dengesi İlişkisi”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi
Ekonometri ve İstatistik Dergisi, Sayı: 2, 11-29.
Yıldırım, Oğuz, (2003), Kura Dayalı İstikrar Politikalarının Etkinliği
1990-2000 Türkiye Örneği, Anadolu Üniversitesi AÖF Yayınları No: 770,
Eskişehir.
Yuan,Yan, Awokuse, Titus, O., (2003), “Exchange Rate Volatility and
U.S. Poultry Exports: Evidence From Panel Data”, Selected Paper for Annual
Meetings of The American Agricultural Economics Association (AAEA),
Kanada.
Zengin, Ahmet, (2000), “Reel Döviz Kuru Hareketleri ve Dış Ticaret
Hadleri”, Devlet İstatistik Enstitüsü İstatistik Araştırma Sempozyumu, Ankara,
401-409.
Zengin, Ahmet; Terzi, Harun, (1995), “Türkiye’de Kur Politikası,
İthalat, İhracat ve Dış Ticaret Dengesi İlişkisinin Ekonometrik Analizi”, Gazi
Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11, 1-2, 247-266.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com