You are here

Home » Content

AHISKA–ARDAHAN–ARTVİN–BATUM–RİZE-TRABZON HATTINDA /+(a)y/ ~ /+a/ EKİ

THE /+(A)Y/ ~ /+A/ AFFIX IN LINE AHISKA-ARDAHAN-ARTVIN-BATUM-RIZE-TRABZON

Journal Name:

  • Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi

Publication Year:

  • 2017
DOI: 
http://dx.doi.org/10.21733/ibad.368408

Key Words:

Keywords (Original Language):

Author NameUniversity of Author
Abstract (2. Language): 
Turkish languages have an important place in explaining ethnogenesis of Turkish Turks. There are language materials that remained hundreds of years ago in these languages that almost extinct and disappear a little more each day. This material which has similarity from region to region is evaluated; it will be able to explain many important events in the life of the nation that have not been recorded in historical documents, have no material traces. With this thought, the /+(a)y/ ~ /+a/ affix found in line Ahıska-Ardahan-Artvin-Batum-Rize-Trabzon was handled and its usage, functions and structure in historical and contemporary Turkish dialects in Anatolian languages were evaluated. As a result, it is understood that affix's presence in the mentioned region can be explained by Kipchak Turks and Turkish.
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language): 
Türkiye Türkçesi ağızları, Türkiye Türklerinin etnogenezini açıklamada önemli bir yere sahiptir. Her gün biraz daha toprağa gömülüp zihinlerde silikleşen bu ağızlar içinde yüzlerce yıl öncesinden kalma dil malzemesi mevcuttur. Bölgeden bölgeye farklılık ve benzerlik gösteren bu malzemenin değerlendirilmesiyledir ki tarihî vesikalarda kaydedilmemiş, maddi izi kalmamış, milletin hayatında mühim pek çok hadise izah edilebilecektir. Bu mulahazayla Ahıska-Ardahan-Artvin-Batum-Rize-Trabzon hattında tespit edilen /+(a)y/ ~ /+a/ eki ele alınmış, ekin Anadolu ağızlarında, tarihî ve çağdaş Türk lehçelerindeki kullanımı, işlevleri ve yapısı değerlendirilmiştir. Sonuçta, ekin bahsedilen bölgedeki varlığının Kıpçak Türkleriyle ve Türkçesiyle açıklanabileceği anlaşılmıştır.
FULL TEXT (PDF): 
PDF icon eki.pdf
  • 2
457
473
  • Turkish

REFERENCES

References: 

ACAR, T. (1972). Artvin ve Yöresi Ağızları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü.
ALKAYA, E. (2014). Mişer Tatar Türkçesi. İstanbul: Kesit Yayınları.
ARGUNŞAH, M. (2013). Çağatay Türkçesi. İstanbul: Kesit Yayınları.
ARIKOĞLU, E. (2007). Tuva Türkçesi. Türk Lehçeleri Grameri (Editör Ahmet B. Ercilasun). ss. 1149-1228, Ankara: Akçağ Yayınları.
BİRAY, N.- AYAN, E. - ERCILASUN G. K. (2015). Çağdaş Kazak Türkçesi Ses-Şekil-Cümle Bilgisi Metinler. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
BODROGLİGETİ, A. J. E. (2001). A Grammar of Chagatay. Muenchen: Lincom Europa.
CİKİA, S. (1947). Gurcistanis Vilaietis Didi Davtari. I. Cilt. Tbilisi: Ġzdatelstvo Akademii Nauk Gruzinskoy SSR.
CİKİA, M. (2002). Gürcistan Vilayeti’nin Mufassal Defterinde (1595) Kullanılan Öz Türkçe Adlar. XIII. Türk Tarih Kongresi. ss.1519-1523, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
CLAUSON, S. G. (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. Oxford: Clarendon Press.
ÇAĞATAY, İ. (2014). Doğu Karadeniz’de /-a/ Sonekiyle Biten Sığır Adları. Acta Turcica. VI,1-11.
ÇAĞATAY, S. (1962). Türkçede Kadın İçin Kullanılan Sözler. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten. 1962, 13-49.
ÇENELİ, İ. (1997). Kırım Tatarcasında Yapım Ekleri. (Çeviren Mustafa ARGUNŞAH) Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
AHISKA–ARDAHAN–ARTVİN–BATUM–RİZE-TRABZON HATTINDA /+(a)y/ ~ /+a/ EKİ
Copyright © 2016-2017 IBAD
ISSN: 2536-4642
470
DEMİRAY, E. (2011). Ahıska Türkleri Ağzı. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
DİLÇİN, C. (1983). Yeni Tarama Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
DUMAN, M. (1985). Maçka’da Sığırlara Verilen Adlar. Türk Folkloru, 76, ss. 23.
DÜZGÜN, H. (Er. 15.11.2017). http://www.hasanduzgun.com/uzungol-de-isimler/inek-isimleri.html
ECKMANN, J. (1988). Çağatayca El Kitabı. (Çeviren Günay Karaağaç). İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi.
EMİROĞLU, K. (1989). Trabzon-Maçka Etimoloji Sözlüğü, Ankara: Sanat Kitabevi.
ERASLAN, K. (2012). Eski Uygur Türkçesi Grameri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
ERCİLASUN, A. B. (2002). Kars İli Ağızları –Ses Bilgisi-. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
ERDAL, M. (1991). Old Turkic Word Formation A Functional Approach to the Lexicon. Vol. I, Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
ERGÖNENÇ AKBABA, D. (2009). Nogay Türkçesi Grameri Ses ve Şekil Bilgisi. Ankara: Grafiker Yayınları.
ERSOY, F. (2017). Çuvaş Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
GABAIN, A. V. (1988). Eski Türkçenin Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
GANİYEV, F. A. (2013). Bugünkü Tatar Türkçesi Söz Yapımı. (Çeviren Murat Özşahin), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
GÜLENSOY, T. – KÜÇÜKER, P. (2015). Eski Türk-Moğol Kişi Adları Sözlüğü. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
GÜLENSOY, T. (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü. 2 Cilt, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
GÜLLÜDAĞ, N. (2012). Karay Türklerinde Akrabalık Adları. The Journal of Academic Social Science Studies, 5/6, 205-217.
GÜLLÜDAĞ, N. (2016). Kırımçak Türkçesi Grameri. Ankara: Gece Kitaplığı.
GÜNER DİLEK, F. (2007). Altay Türkçesi, Türk Lehçeleri Grameri (Editör Ahmet B. Ercilasun). ss. 1009-1084, Ankara: Akçağ Yayınları.
GÜNER, G. (2013). Kıpçak Türkçesi Grameri. İstanbul: Kesit Yayınları.
HACILI A. – POLADOĞLU, A. (2001). Ahıska Türk Folkloru. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
ILGIN, A. (2015). Tarihi Karşılaştırmalı Tofa (Karagas) Türkçesi –Biçim Bilgisi-. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
AHISKA–ARDAHAN–ARTVİN–BATUM–RİZE-TRABZON HATTINDA /+(a)y/ ~ /+a/ EKİ
Copyright © 2016-2017 IBAD
ISSN: 2536-4642
471
İLKER, O. (1992). Artvin Zeytinlik Bucağı Aşağı Maden ve Aşağı Madenliler (A. Hod ve A. Hodlular). 2 Cilt. İstanbul: Aşağı ve Yukarıd Maden Köyleri Kültür ve Dayanışma Derneği Yayını.
JANASHİA, M. (2010). Gürcü Dilindeki Türkçe Kökenli Özel İsimler. (Çeviren Ali Ertuğrul ve Alexsander Chulukhadze). Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 17, 115-129.
KALSIN, Ş. (2013). Harezm Türkçesi Grameri –İsim- (Memluk Kıpçak ve Kuman Türkçesiyle Karşılaştarmalı), Ankara: Gazi Kitabevi.
KARA, İ. (2001). Güneyce-Rize Sözlüğü Bir Doğu Karadeniz Köyünün Hafızası ve Nâtıkası. İstanbul: Dergây Yayınları.
KARAAĞAÇ, G. (1989). Dişilik Veya Küçültme Ekleri mi?, Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, V, 81-90.
KASAPOĞLU ÇENGEL, H. (2005). Kırgız Türkçesi Grameri. Ankara: Akçağ Yayınları.
KASAPOĞLU ÇENGEL, H. (2007). Kırgız Türkçesi, Türk Lehçeleri Grameri, (Editör Ahmet B. Ercilasun), ss.481-542, Ankara: Akçağ Yayınları.
KAYA, C. (1998). Köl Tigin Yazıtının Güneydoğu Yüzünde Taygun mu Yoksa Ataygun mu Okunmalı?. İlmî Araştırmalar, 1998, 6, 171-179.
KİRİŞÇİOĞLU, F. (1999). Saha (Yakut) Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
KİRİŞÇİOĞLU, F. (2007). Saha Türkçesi. Türk Lehçeleri Grameri, (Editör Ahmet B. Ercilasun), ss. 1231-1284, Ankara: Akçağ Yayınları.
KOÇ, K. – DOĞAN O. (2004). Kazak Türkçesi Grameri, Ankara: Gazi Kitabevi.
KONONOV, A. N. (1969). İsimlerin ve Sıfatların Küçültme Şekilleri ve Söz Yapımı. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 1968, 81-88.
LESSİNG, F. D. (2003). Moğolca-Türkçe Sözlük, 2 Cilt, (Çeviren Günay Karaağaç), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
MENABİT, C. S. (2006). Yazılı ve Sözlü Kaynaklara Dayalı Romanya Türklerinin Dili ve Söz Varlığı. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
NİJARADZE, Ş. (1971). Kartuli Enis Aç’aruli Dialekṭi Leksik’a. Batumi: Gamomtsemloba “Sabç’ota Aç’ara”.
ÖZÇELİK, S. (1997). Urfa Merkez Ağzı (İnceleme, Metinler, Sözlük). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
ÖZKAN, F. (1997). Osmaniye Tatar Ağzı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
ÖZKAN, İ. E. (1994). Ardanuç ve Yöresi Ağızları. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Kayseri: Sosyal Bilimler Enstitüsü.
ÖZKAN, M. (2000). Türk Dilinin Gelişme Alanları ve Eski Anadolu Türkçesi. İstanbul: Filiz Kitabevi.
AHISKA–ARDAHAN–ARTVİN–BATUM–RİZE-TRABZON HATTINDA /+(a)y/ ~ /+a/ EKİ
Copyright © 2016-2017 IBAD
ISSN: 2536-4642
Doi Number :http://dx.doi.org/10.21733/ibad.368408 This article was checked by iThenticate. Similarity Index 12%
472
ÖZTÜRK, R. (1994). Yeni Uygur Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
PAÇACIOĞLU, B. (2016). VIII.-XVI. Yüzyıllar Arasında Türkçenin Sözcük Dağarcığı. İstanbul: Kesit Yayınları.
PAPADOPULOS, A. (1958). Ιστορικόν Λεξικόν της Ποντικής Διαλέκτου. T. 1. Εν Αθήναις: Τυπογραφείον Μυρτίδη.
PEHLİVAN, S. Ş. (1993). Artvin-Ardanuç Ağzından Derlemeler (İnceleme, Derlemeler, Sözlük). Bursa: ÖN-MAT A.Ş..
PEKACAR, Ç. (2007). Kumuk Türkçesi, Türk Lehçeleri Grameri, (Editör Ahmet B. Ercilasun, ss. 939-1008, Ankara: Akçağ Yayınları.
POKROVSKAYA, L.A., (1961). “Terminı Rodstva v Tyurkskix Yazıkax”, İstoriçeskoye Razvitiye Leksiki Tyurkskix Yazıkov, (Red. E. İ. Ubryatova), Moskva.
POLAT, F. (2000). Şavşat ve Yöresi Ağızları. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
POPPE, N. (2016). Moğol Yazı Dilinin Grameri. (Çeviren Günay Karaağaç), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
PROKOSCH, E. (2009). Tschaghataische Grammatik unter Berücksichtigung des Substandards. Graz:?
SEREBRENNİKOV, B. A.- GADJIEVA N. Z. (2011). Türk Yazı Dillerinin Karşılaştırmalı-Tarihi Grameri. (Çevirenler Tevfik Hacıyev – Mustafa Öner), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
SERTKAYA, O. F. (2008). Kelime dağarcığımızdan 8: Çince Tay büyük kelimesi ile yapılan Damla, Dayı, Teyze ve Dede kelimeleri üzerine. Türk Dili, XCVI, 680, 150-159.
SERTKAYA, O. F. (2012). Etimoloji Nedir – Ne Değildir ve İsimden İsim Yapan +ay / +ey Eki Üzerine, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 19, 1, 43-72.
ŞAHAN GÜNEY, F. (2015). Tatarca Referans Grameri. İstanbul: Kriter Yayınları.
ŞENEL, M. ve Meskhidze M. (2010). Gürcistan’ın Cavakheti Bölgesi Ağzında Türkçe Söz Varlığı. Karadeniz Araştırmaları, 2010, 27, 217-241.
TAMİR, F. (2007). Kazak Türkçesi. Türk Lehçeleri Grameri, (Editör Ahmet B. Ercilasun), ss. 431-480, Ankara: Akçağ Yayınları.
TAŞ, İ. (2009). Kutadgu Bilig’de Söz Yapımı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
TAVKUL, U. (2007). Karaçay-Malkar Türkçesi. Türk Lehçeleri Grameri, (Editör Ahmet B. Ercilasun, ss. 883-938, Ankara: Akçağ Yayınları.
TDK (2009). Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. 6 Cilt. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
TEKİN, T. (2003). Orhon Türkçesi Grameri. (Yay. Mehmet Ölmez). İstanbul: Kitap Matbaası.
TENİŞEV, E. R. vd. (2001). Sravnitelno-İstoriçeskaya Grammatika Tyurkskih Yazıkov, Leksika. Moskva: Nauka.
AHISKA–ARDAHAN–ARTVİN–BATUM–RİZE-TRABZON HATTINDA /+(a)y/ ~ /+a/ EKİ
Copyright © 2016-2017 IBAD
ISSN: 2536-4642
Doi Number :http://dx.doi.org/10.21733/ibad.368408 This article was checked by iThenticate. Similarity Index 12%
473
TOPARLI, R. - VURAL, H, KARAATLI, R. (2003). Kıpçak Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
TORUN, H. (2011). Ahıska-Şavşat Ağzından Derlemeler-IV, Bizim AHISKA, 7, 22, 40-42.
TURAN, Z. (2006). Artvin İli Yusufeli İlçesi Uşhum Köyü Ağzı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
TURAN, Z. (2010). Yusufeli Ağzı Üzerine. Geçmişten Geleceğe Yusufeli Sempozyumu Bildirileri, (Editörler Muamer Demirel-Mustafa Akıllı), ss. 335-340, İstanbul: Yusufeli Belediyesi Yayını.
UYGUR, C. V. (2010). Karakalpak Türkçesi Grameri. İstanbul: Kriter Yayınları.
UYĞUR, S. (2013). Artvin İlinin Sarıbudak Köyünde Kullanılan Kişi Adları İle Bunlarda Meydana Gelen Ses Değişimleri. Diyalektolog, 2013, 7, 63-104.
ÜNLÜ, S. (2013). Çağatay Türkçesi Sözlüğü, Konya: Eğitim Yayınevi.
YAZICI ERSOY, H. (2007). Başkurt Türkçesi. Türk Lehçeleri Grameri, (Editör Ahmet B. Ercilasun, ss. 749-810, Ankara: Akçağ Yayınları.
YAZICI ERSOY, H. (2007). Yeni Uygur Türkçesi. Türk Lehçeleri Grameri, (Editör Ahmet B. Ercilasun, ss. 357-427, Ankara: Akçağ Yayınları.
YAZICI ERSOY, H. (2011). Başkurt Türkçesinde Aile ve Akrabalık İsimlerinde Kullanılan –y Biçimbirimi. Türkbilig, 2011, 21, 87-112.
YILDIZ, M. (2010). Nogay Halk Yırları, Konya: Kömen Yayınları.
YÜKSEL, Z. (2007). Kırım-Tatar Türkçesi. Türk Lehçeleri Grameri, (Editör Ahmet B. Ercilasun, ss. 811-882, Ankara: Akçağ Yayınları.
ZEYREK, Y. (2004). Posof’un Çizgileri. Ankara: Kozan Ofset.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com