BİR DEĞER EĞİTİMİ KİTABI OLARAK MESNEVİ

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, 800 yıl kadar önce yaşamış olmakla birlikte günümüzde sadece yaşadığı topraklarda değil, dünyanın dört bir tarafında tanınmakta ve eserlerinden faydalanılmaktadır. Nedir Mevlânâ'yı ve dolayısıyla dünya klasikleri arasına çoktan girmiş Mesnevî'yi değerli kılan? Farklı din, kültür ve yaşam biçimini benimseyen insanlar yüzyıllar öncesi söylenmiş bu dizelerde neler buluyor? Mevlânâ, Mesnevî'sini kastederek "Ben o ilâhî gül bahçesinden ancak bir gül getirdim. Anlayana ve önyargısı^ bakana bu gül o bahçenin vasıflarım anlatmaya yeter" demektedir. Ben de o gülden bir yaprak getirmeye, insanlara bir yaşam kılavuzu, bir yol gösterici olmasına neden olan değerlerden bahsetmeye çalışacağım. Öyle ya; Hz. Pîr'in "Gül gamanı geçtiyse, gülü gül suyundan ara!" ded iği gibi, biz de yine kendisinin "Bi^ gittikten sonra Mesne-vfmi^ insanlara doğru yolu gösterecektir, kılavu% olacaktır." buyurduğu üzere Mesnevî'nin yaprakları arasından kokular almaya, onun işaret ettiği yöne giderek yolumuzu tayin etmeye çalışmalıyız. Öncelikle bilinmesi gerekir ki, Hz. Mevlânâ 6 ciltten oluşan Mesnevî'sini bütün kitapların anası "Ümmü'l-Kitâb" diye bilinen Kur'ân-ı Kerim'in bir tefsiri olarak niteler ve bu özelliğiyle de Mesnevî'sinin asıl değerini ortaya koyar. Sonraki yüzyıllarda tefsir âlimlerinin Mesnevî'yi klâsik tefsirlerden farklı kurgulanmış, hikâyelerle okuyucusuna ilâhî yoldan haber veren bir eser olarak nitelemesi Hz. Pîr'in zaten şüphe duymadığımız bu sözünün bir delili olmaktadır. Hz. Mevlânâ bütün yazma nüshalarda da mevcut olan o tanınmış rubaisinde şöyle demektedir: "Benyaşadığım müddetçe Kur'ân'ın kölesiyim. Hy. Muhammed (SAV)'inyolunda bir yerreyim. Kim benim hakkımda bu sönümden başka bir şey söylerse, O kişiden de, söylediği o sözden de şikâyetçiyim" Hz.Mevlânâ'nın eserlerini, yaşam tarzını ve özellikle bugünkü konuşmamızın temelini oluşturan Mesnevî'yi okurken, anlamaya çalışırken, yorumlarken bu rubaiyi bir şablon olarak kullanmak gerekir. Bu girişin ardından "Mesnevî'nin değeri" ya da farklı bir bakış açısıyla "Mesnevî'nin değer verdiği konu" veya "Mesnevî'deki değerler" hakkında dilimiz döndüğünce, testimizin o berrak su pınarından aldığı miktarca sizlere bilgiler aktarmaya çalışacağım. Mesnevî'nin değeri ilâhî âlemin küçücük bir örneğini gözümüzün önüne sermesinden dolayıdır. Mesnevî'nin değeri, "eşref-i mahlûkât" olan, bir kudsi hadiste "Sen olmasaydın dünyaları yaratmaydım" buyurulan ve yaratıldığında da "Ona kendi ruhumdan üfledim" müjdesiyle bütün meleklerin kendisine secde edilmesi emrolunan insanı temel almasından kaynaklanmaktadır. Mesnevî'nin değeri, ilâhî yolu basit işaretlerle insanlara göstermesinden olduğu kadar, o yolun aşamalarında insanı rastlayacağı tehlikelerden haberdar etmesinden, "tedbirli ol!" diye uyarmasındandır. Mesnevî'nin değeri, bu uyarıları, bazen Ayet ve Hadislerle, bazen şiir ve özlü sözlerle, bazen de hikâyelerle yapıp herkesimden insanın anlamasını sağlamasındandır. Bundan dolayıdır ki, orijinal dili Farsça'dan farklı dillere çevrilse dahi anlamından bir şey kaybetmemektedir.