DAVID STEA İLE ÇEVRESEL BİLİŞ ÜZERİNE BİR SÖYLEŞİ

David Stea çevresel biliş alanında yapmış olduğu çalışmaları ile isim yapmıştır. Bu söyleşide de çevresel biliş ve ilişkili konulardaki görüşlerini aktardı. Stea çevresel bilişin henüz bir kuramsal çerçeveye oturtulmadığının ancak bu alanda öğrenme, gelişme, algılama kuramlarının önemli katkıları olduğu düşüncesinde. Algılama, hatırlama, imgeleme, anlam gibi kavramları salt davranışsal bir biçimde incelemek olanak dışı. Broadbent'insöyleşisinde de. açık bir biçimde ortaya konulan anlam (meaning) kavramının çevre algılama ve deneyiminde önemli bir boyut olduğu açık ancak Ölçülebilirle güçlükleri var. Stea, çevresel bilişin mimarlıkta salt görsel, ansal, deneyimsel veya estetik boyutlar içermediği, tekrar eden, bütünleşen deneyimleri de kapsadığı inancında. Dolayısıyla çevreye uyumu da sağlayan bu tür davranışların ne şekilde ele alınacağı konusu arıklığa kavuşmamış. Çevresel biliş konusunda çeşitli bakış açıları var. Stea, epistomolojik, ideolojik ve yöntemsel bakış açılarını birbirinden tümüyle^ayırmanm olanak dışı olduğu görüşünde. Birçok sorunları yanış ıra örneğin ideolojik tarafgirliğin (gelişmişlik-gelişmişlik ölçütü; gelişmiş, az gelişmiş gibi ikili gruplamalar) bilimsel yanılgılara yol açtığı savında. Çevresel deneyimleri anlayabilmek için de birçok ölçüm teknikleri kullanmak gerekli.. Çevresel gerekircilik konusuna gelince, bu kuram fiziksel çevrenin insan davranışını tüm yönüyle kontrol ettiğini var sayar. Stea, bu tür çalışmaların deneylerle yeterince kanıtlanamadığmdan tutunmadığı kanısında. Ancak, çevresel gerekircilik yadsmsa da kabul de edilse birçok çevresel araştırmanın konusu olmuş. Mimarlıktaki katı gerekircilik anlayışının da dolayısıyla daha yumuşak bir tutum aldığı görüşünde Stea. Stea, çevresel karmaşıklığın yöntemsel ve kuramsal güçlükleri olan bir kavram olduğu inancında. Kuramsal bir çerçeve oluşturmada en çok bilgi kuramının katkıları var. Çevresel karmaşıklık kavramının ölçme tanımını (operational definition) yapmak gerekli; bu ise fiziksel karmaşıklığı tanımlayan öğelerden sosyal karmaşıklık göstergelerine kadar geniş bir Ölçeği içeriyor. Dolayısıyla deneysel yöntemlerle karmaşıklık problemine yaklaşmak oldukça güç. Katılım sorununa yaklaşımında ise Stea, katılım neticesinde ortaya- çıkan üründen çok katılım süreci ve yönteminin nasıl ele alınacağı konusunun açığa çıkması bakımından ilginç katkıları olduğu düşüncesinde. Katılım, çoğunlukla katılımı yürütmekte olanların biliş süzgecinden geçen bir süreç. Stea, kullanıcıların değerlerine uygun, kültürel içeriği olan, çevreye duyarlı kişilerin yaşamını sürdürdüğü bir ortam yaratmak çabasında. Tasarımcı, katılımcının 128 AN INTERVIEW WITH D. STEA değerlerini tasarıma, kendi değerlerini ise katılımcıya aktarmada öncülük yapmalı. Böylece katılımdan çok çevre tasarlayıcı-insan iletişimine ağırlık veren bir süreç oluşmakta. Katılım ve kaynak gözetimi konusunda» değişik kültürler farklı ekonomik ve zorunlu koşullarda farklı davranıyorlar. Stea, gecekondu sakinlerinin yapı malzemesi olarak kullandıkları çeşitli kaynak gözetimini (şehir artıkları, araba parçaları, vs. gibi) izlemenin kişilerin çevresel bilişlerini anlamada çok aydınlatıcı olduğu düşüncesinde. Stea, insanın çevre bilişini nasıl oluşturduğunun araştırılması gerektiği kanısında. Ek olarak mimari tasarım ve yöntemlerinin geliştirebilmesinin en geniş ölçekten mimarlık ölçeğine (hatta standart olmayan şartlara) değin çalışmaların yapılmasına bağlı olduğu görüşünde.