You are here

OSMANLI–LEHİSTAN İLİŞKİLERİNDE SAVAŞ, DİPLOMASİ VE TİCARET

Journal Name:

Publication Year:

DOI: 
http://dx.doi.org/10.12787/KARAM1208
Author NameUniversity of AuthorFaculty of Author
Abstract (2. Language): 
Poland, which made its presence strongly felt around the area extending from the Baltic to the Black Sea since the 14th century, played a significant role as the heir of the West wing of the Golden Horde in the history of Eastern Europe. A serious competition between the Ottomans and Poland was experienced especially on the purpose of establishing dominance over the Ukraine–Moldavia borders. Instead of fighting directly against each other, the both sides made use of indirect tools. In this regard, Cossacks at the Ottoman policy of Poland and Crimean Chanate at the Poland policy of the Ottomans took place as essential elements. In spite of the political competition, trade and technical cooperation continued between the Ottomans and Poland. This cooperation was a necessity revealed by the geopolitics of these states. The principalities of Wallachia–Moldavia and the cities located on the borders played very significant role in the Ottoman trade with Poland. Poland imported all kinds of goods from this region and in exchange exported precious stones since early periods. Nacre was amoung them. The trade between Poland and Ottomans was bounded by strict rules through treaties. Those rules can be followed in detail from archival records. These records give information about the cities that Polish traders were active. From these records we can also learn on which rules this trade was based. In our article we intend to evaluate the dimensions of commercial relations between Ottoman and Poland, after mentioning briefly the nature of the political and military relations between the both states.
Abstract (Original Language): 
Baltık’dan Karadeniz’e uzanan sahada,XIV. yüzyıldan itibaren kuvvetle varlığını hissettiren, Lehistan, Altınordu’nun batı kanadının mirasçısı olarak Doğu Avrupa tarihinde büyük bir rol oynamıştır.Lehistan ile Osmanlılar arasında özellikle Ukrayna ve Eflak – Boğdan sınırlarında hâkimiyet kurma amaçlarında ciddi bir rekabet yaşanmıştır. İki taraf birbirleriyle genellikle doğrudan savaşı değil, dolaylı araçları kullanmışlardır. Bu bakımdan, Lehistan’ın Osmanlı politikasında Kazaklar, Osmanlı’nın Lehistan politikasında ise Kırım Hanlığı temel unsurlar olarak yer aldılar. Osmanlılar ile Lehistan arasında bu siyasi rekabetin yanı sıra, her türden ticaret ve teknik işbirliği de gerçekleşmiştir. Bu işbirliği, iki ülkenin jeopolitiğinin ortaya çıkardığı zorunluluk idi. Osmanlı’ya tabi Eflak – Boğdan prenslikleri ile bunlara sınır konumundaki sancaklar, Lehistan’ın Osmanlı ile ticaretinde büyük bir yer tutmuşlardır. Lehistan ilk dönemlerden beri bu bölgelerden her türlü emtiayı ithal ediyor ve karşılığında kendi kıymetli taşlarını ihraç ediyordu. Sedef bunlar arasında idi. Lehistan ile Osmanlı arasındaki ticaret, antlaşmalarla kurallara bağlanmıştı. Bu kurallar, arşiv kayıtlarından ayrıntılarıyla takip edilebilmektedir. Arşiv kayıtlarında Leh tüccarlarının faaliyet gösterdiği şehirler, ticarete konu olan ürünler hakkında bilgiler edinilebilmektedir. Bu ticaretin hangi kurallara dayandığını da yine arşiv kayıtlarından öğrenebiliyoruz. Araştırmamızda Osmanlı – Lehistan ilişkilerinin siyasi - askerî niteliğine kısaca değindikten sonra bu arşiv kayıtlarına dayanarak Osmanlı ile Lehistan arasındaki ticari ilişkilerin boyutlarını değerlendirmeyi amaçlamaktayız.
225
252

REFERENCES

References: 

ARŞİV KAYNAKLARI
BOA. Tahrir Defteri, Cilt, 418.
BOA. Mühimme Defteri,, Cilt,10, 18, 19, 29,32, 34, 55, 68, 83, 88, 89, 97.
BOA. Bâb-ı Asâfi Yol ve Menzil, No: 1016.
YAYINLANMIŞ BELGELER
ATEŞ, Murat (2008). 88 Numaralı Mühimme Defteri'nin Transkripsiyon ve
Değerlendirmesi, 1637-1638 (H. 1046-1048),Van: Yüzüncü Yıl Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
BOSTANCI, H. Muharrem (2002). 19 Numaralı Mühimme Defteri, İstanbul:
İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
ÇAKIR, İbrahim Etem (2006). 10 Numaralı Mühimme Defteri’nin (s. 179 –
356) Transkripsiyon ve Değerlendirilmesi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi,
Yüksek Lisans Tezi.
EREN, Yunus (2011). 34 Numaralı ve 986 / 1578 Tarihli Mühimme Defteri,
(s. 1 – 164), İstanbul: Marmara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi.
ESKİN, Ulviyenur Pakize (2009). 97 Numaralı Mühimme Defteri (Tahlil,
Transkripsiyon, Özet), İstanbul: Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları
Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
GÖK, Eren Bahri (2003). 89 Numaralı Mühimme Defteri, İstanbul: Marmara
Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
GÜNAY, Musa (1996). 55 Numaralı Mühimme Defteri, Samsun: On Dokuz
Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
İZGİ, Şuayib (2006). 986 (1578) Tarihli 32 Numaralı Mühimme Defteri, (s.
201 – 400)”, İstanbul: Marmara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi.KAHVECİ, Gülay (1998). 29 Numaralı Mühimme Defteri (984 / 2576) Tahlil
– Özet – Transkripsiyon, İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Yüksek Lisans
Tezi.
KAYGUSUZ, Zülfiye (2006). 10 Numaralı Mühimme Defterinin Tahlil ve
Transkripsiyonu (s. 1-178), Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
SÜT, Neşat (2000). 83 Numaralı Mühimme Defteri (M. 1627-1628 / H.
1036-1037), Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek
Lisans Tezi.
YÜCEL, Kazım Kürşat. 18 Numaralı Mühimme Defteri (Tahlil–Metin), İstanbul:
İstanbul Üniversitesi.
ARAŞTIRMALAR
AKIN, Hicran (1987). “XV. Yüzyıl Latince Macar Kroniği Chronica Hungarorum’un
Türk Tarihi Bakımından Değeri”, TTK Belleten, Sayı: LI/200:
694-698.
BERINDEI, Mihnea (Tarihsiz). “Le problémedes “cosaques” dans la secondemoitiédu
XVI. siécle a propos de la révolteIoan Voda, voiévode de
Moldavie”, Chaiers du Monde Russe et Sovietique, Sayı: XIII, MCMCXXII,
3. Cahier, Moutonand Co. Ayrı basım.
BRAUDEL, Fernand (1989). Akdeniz ve Akdeniz Dünyası, Çev: Mehmet Ali
Kılıçbay, Cilt 1, İstanbul.
BULUNUR, K. İlker (2007). “Osmanlı Dönemi Karadeniz Ticaret Tarihine
Katkı: Akkirman Gümrüğü (1505)”, Omeljan Pritsak Armağanı - A tribute
to Omeljan Pritsak, Nşr: Mehmet Alpargu, Yücel Öztürk, Sakarya:
Sakarya Üniversitesi Yayınları: 525–583.
DELETANT, Dennis (1986). “Moldavia between Hungary and Poland, 1347-
1412”, The Slavonic and East European Review, Sayı: 64, No: 2: 189 -
211.
FROST, Robert (1993). I. After The Deluge: Poland–Lithuania and the Second
Northern War 1655–1660, Cambridge.
GENÇ, Mehmet (2002).Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Ekonomi, İstanbul.
HALİM GİRAY (1337).Gülbün-i Hânân (Nşr. O. Cûdî), İstanbul: Necm-i İstikbâl
Matbaası.
HRUSHEVSKY, Michael (1941). A History of Ukraine, New Haven.
IORGA, N (1925). A History of Roumania. Land, People, Civilisation, İngilizce’ye
Çev: Joseph McCabe, London.
IŞIK, Mustafa (2008). “XVI. Yüzyılda Bir Osmanlı Kalesi; Cankerman (Özü)”,
Uluslararası Karadeniz İncelemeleri Dergisi, Sayı: 5, Güz: 55–76.
İNALCIK, Halil 1994. “The Ottoman State: Economy and Society, 1300–
1600”, An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300 –
1914, Ed: Halil İnalcık, Donald Quataert, Cambridge.
KARAMZİN, Nikolay Mihayloviç (2001). İstoriya Gosudarstva Rossiyskogo,
Cilt: IV-VI, Moskova.KAYSINÎZÂDE NİDÂÎ REMMAL HOCA (1973).Tarih-i Sahib Giray Han, Nşr:
Özalp Gökbilgin, Ankara.
KOŁODZIEJCZYK, Dariusz (1999). “Polonya ve Osmanlı Devleti Arasında
Tarih Boyunca Siyasî ve Diplomatik İlişkiler” Savaş ve Barış: 15–19.
Yüzyıl Osmanlı–Polonya İlişkileri, İstanbul: T.C. Kültür Bakanlığı Anıtlar
ve Müzeler Genel Müdürlüğü.
KOŁODZIEJCZYK, Dariusz (2000). Ottoman–Polish Diplomatic Relations
(15th–18th Century), Leiden–Boston–Köln: Brill.
KOŁODZIEJCZYK, Dariusz (2001). The Crimean Khanate and Poland–
Lithuania, Leiden–Boston: Brill.
MAGOCSI, Paul Robert (1995). A History of Ukraine, Toronto, Buffalo, London.
MAŁOWIST, Marian (1958). “Poland, Russia and Western Trade in the 15th
and 16th Centuries”,Past & Present, No: 13, April: 26-41.
PRITSAK, Omeljan (1981). “Kievan Rus’ and Sixteenth–Seventeenth Century
Ukraine”, Rethinking Ukrainian History, Ed: Ivan L. Rudnytsky, Edmonton.
ÖZTÜRK, Yücel (2000). Osmanlı Hakimiyetinde Kefe, Ankara.
ÖZTÜRK, Yücel (2002). “Kırım Hanlığı”, Türkler, Editörler: Hasan Celâl Güzel,
Kemal Çiçek, Salim Koca, Cilt: 8: 480–513.
ÖZTÜRK, Yücel (2003). “Dimitriy İvanoviç Vişnevetsky ve Faaliyetleri”, Süleyman
Demirel Üniversitesi Fen–Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler
Dergisi, Sayı: 9: 95–140.
ÖZTÜRK, Yücel (2004). Özü’den Tuna’ya Kazaklar, İstanbul.
ÖZTÜRK, Yücel (2005). “Erdel–Eflâk–Boğdan Olayları ve Dimitriy Vişnevetskiy”,
Türklük Araştırmaları Dergisi, Sayı:17: 55 – 95.
ÖZTÜRK, Yücel (2008). “Osmanlı Devleti’nin Rusya’ya Yönelik Dış Politikası”,
Türk Dış Politikası – Osmanlı Dönemi, Nşr: Mustafa Bıyıklı, Cilt: 2:
217–281.
PASCU, Stefan (1982). A History of Transylvania, İngilizce’ye Çev: D. Robert
Ladd, Detroit.
PURGSTALL, Von Hammer (1993). Büyük Osmanlı Tarihi, Neşr: Mümin
Çevik – Erol Kılıç), III, İstanbul.
OUELQUEJAY, Chantal Lemercier (Tarihsiz). “Un condottierre Lithuanien du
XVI. siécle Le Prince Dimitrij Vishneveckij et l’origine de la Sec Zaporoqued”
aprés les archives Ottomanes”, Cahiers du Monde et Sovietique,
Sayı: 10, MCMCXIX, Triageo’part, Moutonand Co: 258 - 279.
REYCHMAN, Jan (1864). Polonya ile Türkiye Arasında Diplomatik Münasebetlerin
550. Yıl Dönümü, Ankara.
ROUCEK, Joseph S. (1949). “The Geopolitics of the Baltic States”, American
Journal of Economics and Sociology, Sayı: 8, No: 2, January: 171-175.
RUDNYTSKY, Ivan L. (1980). “Polish–Ukrainian Relatios: The Burden of
History”, Poland and Ukraine. Past and Present, Nşr: Peter J. Potichnyi,
Edmonton: The Canadian Istitute of Ukrainian Studies.
UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı (1983).Osmanlı Tarihi, III, Ankara.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com