ÖZBEK EDEBİYATINDA FUZULÎ TESİRLERİ

Türk Dünyasında bazı şahsiyetler vardır ki, onları belli bir kol veya sahanın mensubu saymak pek kolay, hatta pek doğru olmaz. Nevâî, Fuzûlî, Nesîmî, Ahmet Yesevî, Köroğlu, Dede Korkut, İsmail Gaspıralı bunlardan bazılarıdır. Bu yazıda Türk Dünyasının birleştirici şahsiyetlerden birisi olan Fuzûlî'nin Özbek-Türk şiiri üzerindeki tesiri işlenmeye çalışılacaktır. Çağatay edebiyatının tabiî bir devamı olması hasebiyle Özbek-Türk edebiyatı ele alınırken Çağatay şiirinin son devreleri de burada zikredilecektir. Fuzûlî'nin Özbek edebiyatındaki tesirlerini ifade etmek için en güzel örnek, 1968 yılında Taşkent'te basılmış olan iki ciltlik Fuzuliy adlı kitabının girişini hazırlayan edebiyatçı Prof. Dr. Halid Rasul'un sözleridir. Özbek edebiyatında Fuzûlî'nin, Hakanî, Nizamî, Nesimî gibi diğer Azerbaycan şairleri kadar tesirli olduğunu belirterek H. Rasul şöyle der : "Onun eserleri istinsah edilerek, çoğaltılarak el yazması hâlinde elden ele geçerek geldi ve 400 yıl boyunca yetişen hemen bütün Özbek şairlerinin üstâdı ve en yakın yoldaşı oldu. Fuzûlî'nin şiirleri asırlar boyunca Özbek halkı tarafından sevilerek okunmakta ve bestelenerek söylenmektedir. Özbek halkı büyük ateşli şair Fuzûlî'yi kendi şairlerinden biri gibi kabul ederek ona hürmet eder." H. Resul'un 1958 yılında Taşkent'te Mııhammed Fuzulî Eserleri adlı kitabı da yayınlamıştır. Yazar bu ilk kitabından, Fuzûlî'nin 1569/72 yılında istinsah edilen divanının foto nüshasından, taş baskı olarak 1891 yılında Taşkent'te yayınlanan Divan-i Fuzulî ve Leyli Mecnun adlı kitaptan istifade ederek yukarıda belirtilen iki ciltlik Fuzuliy kitabını hazırlamıştır. H. Resul'un kitabı hakkında bilgi verirken yazdığı şu satırlar mühimdir.