BİR KARAR VERME VASITASI OLARAK HAREKÂT ARAŞTIRMASI

Günümüzedek harekât araştırmasının (HA) henüz kapsamlı bir tanımı yapılmamıştır. Bu alanda çalışanların çoğu da bir kaç tanım vermek zorunda kalmaktadır. İlgilendiğimiz konunun (H.A.) alam henüz yeni ve dinamik ol d-üğuııu söyleyebiliriz. Bununla beraber sınırlarının daha iyi kurulması, genişletme olanağı olgunlaşmamıştır. Karmaşıklığa ek bir kaynak H.A. alam içinde düşünülen faaliyetleri tanımlamakta kullanılan «kantitatif metotlar», «sistem analizleri» ve «işletmecilik bilimi» gibi belirsiz tanımların ortaya çıkmasında bulunmalıdır (20). 107 işletmede yapılan bir taramaya göre Harekât Araştırması çalışması yapan bölüm şu isimlerde toplanmaktadır: %38 Harekât Araştırması, %18 işletmecilik bilimi, % 16 sistemler bölümü, % 11 birleşik plânlama bölümü, diğer-model geliştirme, bilimsel sistem geliştirme, faaliyet analizleri ve değerlendirme, işletme araştırma bölümü (21). Harekât Araştırması temel olarak melez bir bilimdir. Diğer temel bilimlerin çoğunda —matematik, fizik, kimya, biyoloji, psikoloji, sosyoloji, ekonomi ve mühendislik gibi— uygulamalı bilimlerde kaynağı olduğu düşünülmelidir. Bu bilim dallarının tümü «Harekât Araştırması » olarak adlandırılan alanın gelişim şeklini etkilemişlerdir (20). Modern H.A.'m anlatmaya yardımcı olmak için ilk olarak bu yeni bilimin şimdiki biçimini varsayan değerleme sürecini düşünmek gerekecektir. H.A. nm ortaya çıkışı ve bünyesi bir dereceye kadar bağımsız, ama gelişim zinciri paralel olan iki kavramda açıklanabilir. Geçen yıllar daha karmaşık organizasyonlara ve büyüyen pazar trendine tanıklık etmiştir. Bu bünyesel uyumun bir sonucu olarak organizasyonlarda problem çözme (yönetim) fonksiyonu son derece karmaşık ve güç olmuştur. Gerekli olan önceden karar verme yeteneği ve daha fazla bilginin kazanılmasını etkilemiştir. Organizasyonlardaki ortaya çıkan bu değişimlerle aynı anda diğer ilgili bazı kavramlar yer almıştır. Bunlardan biri uygulamalı matematik ve istatistik alanlarında ilgili olduğu düşünülebilir. Sonuç olarak çok yenilik ve ilgili çalışmalar bu alanlardan gelmektedir. Bu çabanın büyük bir kısmı, işletme organizasyonunda doğan özellikle problemlerin çözümüne uygulanan analitik araçlar ve modellerin gelişiminde harcanmıştır. Temel uygulamalı bilimlerde bu yenilenen ilgi ile birlikte teknolojideki son derece gelişimi görüyoruz. Bu gelişimler, karmaşık işletme problemlerinin çözümüne bilgi işlem sistemlerinin etkin uygulamasını gerçeklemiştir. H. A. gelişiminde yönelimi belirlemek için kombine edilen olaylar dizisini özetliyelim. Modern organizasyonlarda doğan güç problemleri uygun bir biçimde çözmekle güçlenen yönetimsel karar vermede, daha büyük teknik yeterlik için bir talep görülmektedir. Diğer taraftan da problemlerle ilgili artan kapasite, uygulamalı kantitatif bilimlerde ve komputer teknolojisinde hızlı ilerleme ile gerçeklenmiştir.