Journal Name:
- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası
| Author Name | University of Author | Faculty of Author |
|---|---|---|
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language):
Roma hukukunun incelemeye muhtaç karanlıkta kalmış konularından pek çoğu ya günümüz hukukunun temel kavramlarına kaynak teşkil etmekte ya da geçmişi fazla bilinmeyen bazı kurumların tarihteki ilk uygulama örneklerinin habercisi olabilmektedir. Roma teminat hukukunun yapı taşlarından biri olarak vadimonium bu kurumlardan biridir. Aynı ihtiyaçların aynı ya da benzer kurumları ortaya çıkarmasının kaçınılmaz olduğu dünyamızda vadimonium, isimlendirmeler veya kullanılan hukuki araçlar az veya çok gelişmiş olsa da eski çağ insanının teminat fikri ile günümüz modern insanının teminat fikri arasında çok fazla bir fark olmadığını gösterir. Geçirdiği değişimler ve yaşadığı dönüşümlerle Roma hukukunda bile gözden kaybolmuş ve unutulmaya yüz tutmuş vadimonium Roma şekilciliğinin ürünü olarak Roma hukukuna özgü kabul edilse de sahip olduğu mekanizma ile temel teminat türlerinden biri olmayı başarabilmiştir.
Vadimonium Roma yargılama hukukunda davalının mahkemede hazır bulunmasını sağlama araçlarından biridir. Mutlaka tarafların katılımını gerektiren, taraflar hazır bulunmuyorlarsa devam etmesine izin verilmeyen Roma özel hukuk yargılamasında vadimonium, davalının hazır bulunacağının söz verilmesi ile ister istemez bir teminat işlevine sahip olmuştur. Başlangıçta üçüncü kişiler tarafından verilen ve zamanla davalıların kendi hesaplarına yaptıkları taahhütlere dönüşen bu kurum ile davalının mahkemede hazır bulunmaması ve bu yüzden yargılamaya devam edilememesi riski güven altına alınırdı. Teminat kurumlarının birbirinden kesin çizgilerle ayrılmadığı ilk zamanlarda sınırları belirlenmiş ve adı konmuş bir kurum olmasa da vadimonium'un teminat işlevini üstlendiği bir gerçektir.
Hukuki kurumların ve bunlar içinde özellikle de teminat kurumlarının çoğunun kökenlerinin çok eskilere dayanması beraberinde başka bir sorunu getirir. Günümüz teminatlarının tarihte yaşayan canlı örnekleri olsalar da pek çok kuruma ilk elden ulaşmak mümkün olmamaktadır. Bilgi kaynaklarının yetersizliği, çoğunlukla ikincil verilerden yararlanılmak zorunda kalınması ulaşılan sonuçların güvenilirliğinden her zaman şüphe etmeyi gerektirmekte, değişik yorum ve fikir ayrılıklarına yol açmaktadır. Hemen belirtelim ki vadimonium da hakkında kesin ve net bir yargıya ulaşmanın mümkün olmadığı böylesi kurumlardan biridir. Nitekim kurumun hukuki niteliği halen tartışmalı olup üzerinde henüz bir görüş birliğine varılabilmiş değildir.
Bu doğrultuda çalışmamızın amacı, Roma hukuk yargılamasında dahi zaman içinde gözden kaybolmuş ve bu sebeple bugün incelemeye değer bulunmayan, ama aslında Roma teminat hukukunun ilk örneklerinden birini teşkil etmesi nedeniyle son derece önemli olan vadimoniumu ele almaktır. Bu amaçla ilk olarak vadimoniumun anlamı üzerinde durulacak ve kavram olarak neyi ifade ettiğini sorgulanacaktır. Sonrasında, vadimoniumun son derece tartışmalı olan hukuki niteliği ve işlevi, ileri sürülen görüşler de yorumlanarak ortaya konmaya çalışılacaktır. Vadimonium'un benzer kurumlardan farkı bu çerçevede değerlendirilecek ve en az hukuki nitelik kadar belirsiz olan vadimonium'un şekline de yine bu bağlamda yer verilecektir. Vadimonium'un yüklendiği işleve ve taşıdığı öneme uygun olarak hükümlerine değinilerek çalışmamız tamamlanacaktır.
FULL TEXT (PDF):
- 1
277-300