KANUNLARIN ANAYASAYA UYGUNLUĞUNUN "ESAS" AÇISINDAN DENETİMİ

Kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetiminin, günümüz anayasacılık hareketlerinde yer alması artık tepkilere yol açmayan bir konu olma özelliğini taşıyor. Oysa, XIX. yüzyılda, parlamentonun çıkardığı kanunların yargısal denetimi, düşünülebilecek bir konu değildi. Kuşkusuz, anayasa yargılamasının giderek pek çok ülkede benimsenmesinin bir açıklaması olmalıdır. Bunun başlıca nedenlerinden birinin, federalizm olduğu belirtilir. Çünkü, anayasaya uygunluğun yargısal denetiminin, ilk kez federal yapılı ülkelerde ortaya çıkmış olması bir rastlantı değildir. Örneğin ABD, Avusturya ve daha sonra Almanya gibi. Ancak, federalizmin oynadığı rol ikinci plandadır. Şöyle ki, II. Dünya savaşı sonrasında, insan haklarının korunması zorunluluğunun bilincine varılması, anayasa yargılamasını da gündeme getirecektir. Bu konuda acı deneyler yaşamış Almanya ve İtalyanın, anayasalarında, temel hakların yasama organına karşı korunması ile ilgili olarak, ayrıca anayasa yargılamasına yer vermeleri oldukça anlamlıdır.