You are here

II. MEŞRUTİYETİN İLÂNINDAN SONRA POLİS TEŞKİLÂTININ DEĞİŞİMİ VE DÖNÜŞÜMÜ

Journal Name:

Publication Year:

Author Name
Abstract (2. Language): 
Since its foundation Ottoman Empire had officers who were responsible for order and security. At the Tanzimat with a negotiation dated on 3 March 1845, they had founded a governance called "police”. Later on, first Zabtiye Müşiriyeti (15 February 1846) than Zabtiye Ministry (4December 1879) were constituted and all the order and security job were transferred into them. After the announcement of Second Constitutional, Zabtiye Ministry removed and in place of it The General Directorate of Security (4 August 1909) was founded. One of thecommander of The Action Army, Colonel Galip Bey (Pasiner) was assigned as first manager. A committe under the presidency of him was sent to Europe. Police Departmant was reorganized in accordance with the rewievs and reports carried out by the comitte. Young Turks, liquidated old police posts substantially and inaugurated the ones who were close to themselves. Moreover, to increase their activity, at 4 June 1911 in İstanbul apart from The General Directorate of Security had been constituted İstanbul Police General Directorate (İstanbul Polis Müdüriyet-i Umumiyyesi). This new directory was charged of İstanbul’s order and like The General Directorate ofSecurity it also tie up to Ministry of the Interior.
Abstract (Original Language): 
Osmanlı Devleti’nde kuruluşundan itibaren asayişve güvenlikten sorumlu çeşitli görevliler vardı. Tanzimat Dönemi’nde ise 31 Mart 1845 tarihli bir müzekkere ile “polis” adıyla bir teşkilât kuruldu. Ardından da önce Zabtiye Müşiriyeti (15 Şubat 1846) sonra Zabtiye Nezareti (4 Aralık 1879) teşkil edilerek asayişve güvenlik işleri bunlara devredildi. II. Meşrutiyet’in ilânından sonra da başlangıçta yeni nazırlar atamak suretiyle Zabtiye Nezareti ıslah edilmeye çalışıldı. Ancak bundan istenen netice alınamayınca nezaret kaldırıldı ve yerine Emniyet-i Umûmiyye Müdüriyeti kuruldu (4 Ağustos 1909). İlk müdür olarak da Hareket Ordusu Kumandanlarından Miralay Galip Bey (Pasiner) atandı. Onun başkanlığında Avrupa’ya bir heyet gönderildi. Heyetin yaptığı incelemeler ve hazırladığı raporlar doğrultusunda da polis teşkilâtında yeni yapılanmaya gidildi. İttihatçılar eski polis kadrolarını büyük oranda tasfiye edip kendilerine yakın kişileri göreve getirdiler. Diğer taraftan 4 Haziran 1911 tarihinde İstanbul’daki etkinliklerini artırmak amacıyla Emniyet-i UmûmiyyeMüdüriyeti’nden farklı olarak bir de İstanbul Polis Müdüriyet-i Umûmiyyesi teşkil ettiler. İstanbul’un asayişi bu yeni müdüriyete verildi ve o da Emniyet-i Umûmiyye Müdüriyeti gibi Dahiliye Nezareti’ne bağlandı
281-293

REFERENCES

References: 

ALİCEVAT, İkinci Meşrutiyetin İlanı ve Otuzbir Mart Hadisesi; II. Abdülhamid’in Son Mabeyn Başkâtibi Ali Cevat
Bey’in Fezlekesi, Hazırlayan: Faik Reşit Unat, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1991.
ALYOT, Halim, Türkiye’de Zabıta: Tarihi Gelişimi ve Bugünkü Durum, Kanaat Basımevi, Ankara 1947.
ERGİN, Osman Nuri, Türk Maarif Tarihi, İstanbul 1977, IV.
ERGUT, Ferdan, Modern Devlet ve Polis: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Toplumsal Denetimin Diyalektiği, İletişim
Yayınları, İstanbul 2004.
GEORGEON, François, “1908 Jöntürk Devrimi Sonrasında İstanbul’da Ortaya Çıkan Birkaç Vak’a Üzerine”,
Osmanlı’da Asayiş, Suç ve Ceza: 18.-20. Yüzyıllar (Derleyenler: NoémiLévy-Alexandre Toumarkine), Tarih Vakfı
Yurt Yayınları, İstanbul 2007, s. 146-162.
II. Meşrutiyet’in İlk Yılı, 23 Temmuz 1908-23 Temmuz 1909, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2008.
İbrahim Feridun, Polis Efendilere Mahsus Malûmat ve Terbiye-i Meslekiyye, Matbaa-i Hayriye ve Şürekâsı,
Dersaadet 1326.
91
BOA, DH. EUM. MH, 33/43, 16 Mart 1912 (3 Mart 1328).
92
1911 yılına ait bir çizelgede İstanbul 2.827; taşra 4.082 olmak üzere toplam 6.909 polis vardı (BOA,DH. EUM. MH, 31/79). 7
Ocak 1915 tarihli bir başka çizelgede ise taşra polis mevcudunun 5.000 olduğu belirtilmektedir (BOA, DH. EUM. MEM, 57/61).
Eylül 1917’de ise taşra mevcudu 1915’tekinden daha az idi (126/46).
93
BOA, DH. EUM. MEM, 67/6, lef 3, 19 Mayıs 1915 (6 Mayıs 1331).
94
Mesela 1916 yılında İstanbul’da 136, vilayetlerde 190; 1917 yılında ise İstanbul’da 122, vilayetlerde 159 olmak üzere sadeceiki
yılda toplam 607 polis ve komisere kayıt silme cezası verilmişti (BOA, DH. EUM. MEM, 105/69, 26 Şubat 1918). Ayrıca bkz. DH.
EUM. MEM, 78/56.
Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi – Sayı 34 – Aralık 2012
293
KARAKIŞLA, Yavuz Selim, “Osmanlı Sanayi İşçisi Sınıfının Doğuşu 1839-1923”, Osmanlı’dan Cumhuriyet
Türkiye’sine İşçiler, 1839-1950, (Derleyenler: D. Quataert- Eric Jan Zürcher), İletişim yayınları, İstanbul 1998, s. 32-46.
LERMİOĞLU, Osman Nuri, Halkın İstemediği İnkılâp: Meşrûtiyet, Sabah Gazetesi Kültür Yayınları, İstanbul 1976.
Meclis-i Mebusan Zabıt Cerideleri (MMZC), 1326, TBMM Basımevi, Ankara 1986, VI; 1327, Ankara 1991, VII.
OKÇABOL, Derviş, Türk Zabıta Tarihi ve Teşkilat Tarihçesi, Polis Enstitüsü Yayını, Ankara 1940.
SADRİSEMA, Eski İstanbul Hatıraları, Hazırlayan: Ali Şükrü Çoruk, Kitabevi, İstanbul 2002.
TOKGÖZ, Ahmet İhsan, Matbuat Hatıralarım, Hazırlayan: Alpay Kabacalı, İletişim Yayınları, İstanbul 1993.
TONGUR, Hikmet, Türkiye’de Genel Kolluk, Teşkil ve Görevlerinin Gelişimi, Ankara 1946.
TOPUZLU, Dr. Cemil, İstibdat-Meşrutiyet-Cumhuriyet Devirlerinde Seksen Yıllık Hatıralarım, Hazırlayan: Hüsrev
Hatemi-Aykut Kazancıgil, Arma Yayınları, İstanbul 1994.
TÜRKGELDİ, Ali Fuad, Görüp İşittiklerim, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1987.
YALÇIN, Hüseyin Cahit, Siyasal Anılar, Türkiye İşBankası Yayınları, İstanbul 2000.
YALMAN, Ahmet Emin, Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim, Yenilik Basımevi, İstanbul 1970, I.
Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA)
Bâbıâli Evrak Odası
Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umûmiyye Müdüriyeti Evrak Kalemi
Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiyye Müdüriyeti Muhasebe Kalemi
Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiyye Müdüriyeti Tahrirat Kalemi
Dahiliye Nezareti Muhaberat-ı Umûmiyye Müdüriyeti Memurin Kalemi
Dahiliye Nezareti Mektubi Kalemi
İrade Kavânîn ve Nizâmât
Meclis-i Vükela Mazbataları
Şûra-yı Devlet Tasnifi
Yıldız Sadaret Hususi Maruzat
Zabtiye Nezareti
Gazeteler ve Süreli Yayınlar
Düstur, Tertib-i sani
Hukuk-ı Umumiyye
İkdam
Takvim-i Vekayi
Tanin
Yeni Gazete

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com