Tip 2 diyabetli hastalarda doku Doppler görüntüleme yöntemi ile atriyal elektromekanik eşleşme süresinin tayini

Makalenin İngilizce İsmi: 
The assessment of atrial electromechanic coupling time by using tissue Doppler imaging in patients with type 2 diabetes mellitus
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
Atriyal elektromekanik eşleşme süresi
tip 2 diyabetes mellitus
Türkçe Özet: 

Diyabetik hastalarda doku Doppler görüntüleme yöntemi ile atriyal elektromekanik eşleşme süresinin tayini, diyabet-atriyal fibrilasyon ilişkisinin nedenleri
hakkında önemli bilgiler sağlayabilir. Sağlıklı 22 birey (kontrol grubu; Grup 1),
5 yıldan daha kısa süredir diyabeti olan 27 hasta (Grup 2) ve 5 yıl veya daha
uzun süredir diyabeti olan 18 hasta (Grup 3) çalışmaya alındı. Apikal 4 oda
görüntüsünden, renkli doku Doppler görüntüleme yöntemi ile elektrokardiyografideki p dalgasının başlangıcından sol atriyum lateral ve septal duvarları üzerinden elde edilen atriyal kasılma dalgalarının başlangıcına ve zirvesine kadar
olan süreler ölçüldü. Bu süreler atriyal elektromekanik eşleşme süresi (AEESbaşlangıç
) ve AEES
zirve
olarak tanımlandı. Ayrıca, pulsed-wave Doppler yöntemiyle mitral içeakım hızları (E dalgası, A dalgası, E deselerasyon zamanı) ve
renkli doku Doppler görüntüleme yöntemiyle mitral anulus hızları (S’, E’, A’) da
ölçüldü. AEES
başlangıç
ve AEES
zirve
açısından gruplar arasında anlamlı farklılık
saptanmadı. Ancak, Grup 3’deki septal mitral anulus E’ dalgası hızının diğer
gruplara göre anlamlı derecede daha düşük olduğu bulundu. Ayrıca, Grup
3’deki lateral mitral anulus E’ dalgası hızının da Grup 1’e göre anlamlı derecede daha düşük olduğu izlendi. Her ne kadar AEES
başlangıç
ve AEES
zirve
değerleri
açısından gruplar arasında anlamlı farklılık bulamamış olsak da, azalmış E’
hızları ve artmış E/E’ oranlarına dayanarak, uzun süreli diyabet hastalarında
miyokardiyal diyastolik fonksiyonların ciddi derecede bozulduğunu gösterdik

Key Words: 
Atrial electromechanical coupling time interval
type 2 diabetes mellitus
İngilizce Özet: 

Determination of atrial electromechanical coupling time interval by tissue Doppler imaging in diabetic patients may provide important information about the
pathophysiology of diabetes mellitus-atrial fibrillation relationship. Twenty two
healthy individuals (Control group; Group 1), 27 patients with diabetes mellitus
of <5 years’ duration (Group 2) and 18 patients with diabetes mellitus of ≥5
years’ duration (Group 3) were enrolled in the study. Time intervals from the
beginning of electrocardiographic p wave to the onset and peak of atrial contraction waves obtained via lateral and septal left atrial walls were measured by
using color tissue Doppler imaging from the apical four chamber view. These
time intervals were defined as atrial electromechanical coupling interval
begin
(AECI
begin
) and AECI
peak.
Moreover, mitral inflow velocities by pulsed-wave Doppler
(E wave, A wave and E deceleration time) and annular velocities by color tissue
Doppler imaging (S’, E’, A’) were also measured. There were no significant differences among the groups in terms of AECI
begin
and AECI
peak.
However, septal
mitral annular E’ wave velocity was significantly lower in Group 3 compared to
the other groups. In addition, lateral mitral annular E’ wave velocity was significantly lower in Group 3 compared to Group 1. Although we were not able to
find any significant differences for both AECI
begin
and AECI
peak
values among the
groups, we demonstrated that myocardial diastolic functions were significantly
impaired in patients with diabetes of long duration as reflected by lower E’ velocities and increased E/E’ ratios.

Yazar Bilgileri
2. Yazar
Yazar Adı: 
Oben Baysan
Yazar Anabilim Dalı: 
Kardiyoloji
3. Yazar
Yazar Adı: 
Cemal Sağ
Yazar Anabilim Dalı: 
Kardiyoloji
4. Yazar
Yazar Adı: 
Barış Buğan
Yazar Anabilim Dalı: 
Kardiyoloji
5. Yazar
Yazar Adı: 
Mehmet Yokuşoğlu
Yazar Anabilim Dalı: 
Kardiyoloji
6. Yazar
Yazar Adı: 
Cem Barçın
Yazar Anabilim Dalı: 
Kardiyoloji
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Gülhane Tıp Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2010
Cilt/Sayı: 
52
Sayı: 
1
Sayfa Aralığı: 
23-27
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_1552_pp_23-27.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

Kaynaklar
1. Psaty BM, Manolio TA, Kuller LH, et al. Incidence of
and risk factors for atrial fibrillation in older adults.
Circulation 1997; 96: 2455-2461.
2. Kannel WB, Abbott RD, Savage DD, McNamara PM.
Epidemiologic features of chronic atrial fibrillation: the
Framingham study. N Engl J Med 1982; 306: 1018-1022.
3. Kato T, Yamashita T, Sekiguchi A, et al. What are
arrhythmogenic substrates in diabetic rat atria? J
Cardiovasc Electrophysiol 2006; 17: 890-894.
4. Movahed MR, Hashemzadeh M, Jamal MM. Diabetes
mellitus is a strong, independent risk for atrial fibrillation
and flutter in addition to other cardiovascular disease. Int
J Cardiol 2005; 105: 315-318.
5. Ostgren CJ, Merlo J, Rastam L, Lindblad U. Atrial
fibrillation and its association with type 2 diabetes and
hypertension in a Swedish community. Diabetes Obes
Metab 2004; 6: 367-374.
6. Gage BF, Waterman AD, Shannon W, Boechler M, Rich
MW, Radford MJ. Validation of clinical classification
schemes for predicting stroke: results from the National
Registry of Atrial Fibrillation. JAMA 2001; 285:
2864-2870.
7. Schnabel RB, Sullivan LM, Levy D, et al. Development
of a risk score for atrial fibrillation (Framingham Heart
Study): a community-based cohort study. Lancet 2009;
373: 739-745.
8. Omi W, Nagai H, Takamura M, et al. Doppler tissue analysis
of atrial electromechanical coupling in paroxysmal atrial
fibrillation. J Am Soc Echocardiogr 2005; 18: 39-44.
9. Cui QQ, Zhang W, Wang H, et al. Assessment of atrial
electromechanical coupling and influential factors in
nonrheumatic paroxysmal atrial fibrillation. Clin Cardiol
2008; 31: 74-78.
10. Jones DW, Hall JE. Seventh report of the Joint National
Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and
Treatment of High Blood Pressure and evidence from
new hypertension trials. Hypertension 2004; 43: 1-3.
11. Roshanali F, Mandegar MH, Yousefnia MA, Alaeddini
F, Saidi B. Prevention of atrial fibrillation after coronary
artery bypass grafting via atrial electromechanical interval
and use of amiodarone prophylaxis. Interact Cardiovasc
Thorac Surg 2009; 8: 421-425.
12. Dent CL, Bowman AW, Scott MJ, et al. Echocardiographic
characterization of fundamental mechanisms of abnormal
diastolic filling in diabetic rats with a parameterized
diastolic filling formalism. J Am Soc Echocardiogr 2001;
14: 1166-1172.
13. Schannwell CM, Schneppenheim M, Perings S, Plehn
G, Strauer BE. Left ventricular diastolic dysfunction as
an early manifestation of diabetic cardiomyopathy.
Cardiology 2002; 98: 33-39.
14. Poirier P, Bogaty P, Garneau C, Marois L, Dumesnil JG.
Diastolic dysfunction in normotensive men with wellcontrolled type 2 diabetes: importance of maneuvers
in echocardiographic screening for preclinical diabetic
cardiomyopathy. Diabetes Care 2001; 24: 5-10.
15. Mogelvang R, Sogaard P, Pedersen SA, Olsen NT, Schnohr
P, Jensen JS. Tissue Doppler echocardiography in persons
with hypertension, diabetes, or ischaemic heart disease:
the Copenhagen City Heart Study. Eur Heart J 2009; 30:
731-739.
16. From AM, Scott CG, Chen HH. Changes in diastolic
dysfunction in diabetes mellitus over time. Am J Cardiol
2009; 103: 1463-1466.
17. Ommen SR, Nishimura RA, Appleton CP, et al. Clinical
utility of Doppler echocardiography and tissue Doppler
imaging in the estimation of left ventricular filling
pressures: A comparative simultaneous Dopplercatheterization study. Circulation 2000; 102: 1788-1794.

Giriş
Atriyal fibrilasyon (AF), organize olmayan atriyal
elektriksel aktivasyon ve koordine olmayan atriyal kasılmalarla karakterize bir ritim bozukluğudur.
Yaşlanma ile beraber görülme sıklığı artmaktadır (1).
AF özellikle neden olduğu tromboembolik olaylar ve
inme nedeni ile toplumda ciddi bir mortalite ve morbidite nedenidir (2).
Hayvan deneylerine göre tip 2 diyabetes mellituslü (DM) sıçanlarda subendokardiyal ve miyokardiyal
fibrotik değişiklikler nedeni ile atriyum içi aktivasyon süresi uzamakta ve AF gelişim riski artmaktadır
(3). Yine büyük ölçekli klinik çalışmalara göre tip 2
DM varlığı, hem AF gelişimi için (4,5), hem de atriyal
fibrilasyonlu hastalarda embolik olaylar için bir risk
faktörüdür (6). Tip 2 DM hastalarında AF gelişimine
olan yatkınlığın nedenleri açık değildir, ancak insülin
direncinin ve ona bağlı glikoz kontrolündeki bozuklukların rolü olabileceği öne sürülmüştür (5).
AF gelişimine olan yatkınlık yaş, vücut kitlesi, sistolik kan basıncı, hipertansiyon tedavisi, yüzey EKG
PR aralığı süresi gibi değişkenlerle değerlendirilebilir
(7). Ancak böyle bir modelde dahi hastaların yaklaşık
%25’inde doğru risk tanımlaması yapılamamaktadır.
Atriyal elektromekanik eşleşme süresi (AEES) ise AF
gelişim riskini belirlemede kullanılabilecek atriyumların elektriksel uyarım ve mekanik cevabının tümü-
nü yansıtan bir ölçüm yöntemidir. Girişimsel olarak
elektrofizyolojik çalışma ile veya doku Doppler gö-
rüntüleme (DDG) gibi ekokardiyografik yöntemlerle değerlendirilebilir. Paroksismal AF’li hastalarda
AEES’nin uzadığı gösterilmiştir (8,9). Biz de bu çalış-
mada tip 2 DM hastalarında artmış olan AF riskini
öngörmede kullanılabilecek olan AEES’ni DDG yöntemi ile ölçmeyi ve sağlıklı bireylerdeki değerlerle kar-
şılaştırmayı amaçladık.
*GATF Kardiyoloji Anabilim Dalı
Ayrı basım isteği: Dr. Oben Baysan, GATF Kardiyoloji Anabilim Dalı, Etlik-
06018, Ankara
E-mail: obenbaysan@gmail.com
Makalenin geliş tarihi: 17.11.2009 • Kabul tarihi: 11.02.201024 • Mart 2010 • Gülhane Tıp Derg Tan ve ark.
Gereç ve Yöntem
Çalışma grupları: GATA Eğitim Hastanesi
Endokrinoloji Polikliniğine Haziran 2007 ile Haziran
2008 arasında müracaat eden ve endokrinoloji uzmanları tarafından tip 2 DM tanısı konmuş 95 hasta ile İç Hastalıkları Polikliniğine müracaat eden 23
sağlıklı kişi çalışmaya katılmak üzere kaydedildi.
Çalışmaya dahil edilme kriterleri, hasta grup için,
sadece tip 2 diyabet hastalığının olması ve başka bir
hastalığının bulunmaması, kontrol grubu için ise,
herhangi bir hastalığının olmaması olarak belirlendi.
Kaydedilen 95 diyabet hastasından 50’si eşlik eden
başka bir hastalığı bulunması nedeni ile çalışma dı-
şında bırakıldı (27 hasta hipertansiyon, 2 hasta koroner arter hastalığı, 1 hasta mitral darlığı, 2 hasta mitral kapak prolapsusu, 2 hasta hafif dereceden daha
fazla bir veya birden fazla kapak yetmezliği, 1 hasta
Wenkebach tipi blok, 2 hasta sol dal bloğu, 3 hasta
sağ dal bloğu, 1 hasta geniş QRS, 1 hasta hipertiroidi,
2 hasta hipotiroidi, 1 hasta kronik obstrüktif akciğer
hastalığı (KOAH), 2 hasta bronşiyal astım ve 3 hasta
kötü görüntü kalitesi). Yirmi üç sağlıklı bireyden 1’i
de kötü görüntü kalitesi nedeniyle çalışma dışında
bırakıldı. Kalan, 45’i diyabetli ve 22’si sağlıklı olmak
üzere toplam 67 kişi çalışmaya alındı.
Çalışmaya katılanlar üç gruba ayrıldı. Birinci grup
(Grup 1), 22 kişilik sağlıklı kontrol grubuydu. İkinci
grupta (Grup 2) beş yıldan daha kısa süredir diyabeti
olan (ortalama diyabet süresi 18±17 ay) 27 hasta bulunmaktaydı. Üçüncü grup (Grup 3) ise, beş yıl veya
daha uzun süredir diyabeti olan (ortalama diyabet sü-
resi 115±46 ay) 18 hastadan oluşuyordu. Çalışmaya
katılanların hepsinden konvansiyonel ekokardiyografi ve DDG için aydınlatılmış yazılı onam alındı.
Çalışma protokolü GATA Genel Etik Kurulu tarafından onaylandı.
EKG ve arteriyel kan basıncı ölçümü: Çalışmaya katılmak üzere kaydedilen kişilerin hepsinden, genel
özelliklerin ve tıbbi anamnezin sorgulanmasını takiben, Kenz Cardico 1210 (Suzuken Co., Ltd., Nagoya,
Japonya) cihazı ile 12 derivasyonlu EKG alındı ve
Birleşik Ulusal Komite’nin Yedinci Raporundaki
(JNC-7) önerilere uygun olarak arteriyel kan basıncı
ölçümü yapıldı (10).
Ekokardiyografi: Çalışmaya dahil edilen kişilerin hepsine, ekokardiyografi konusunda tecrübeli bir kardiyolog tarafından sol yan yatar pozisyonda, 3.5 mHz
prob kullanılarak Vivid 7 ekokardiyografi cihazı (GE
Medical Systems, Norway) ile, DII
derivasyonunun
monitörizasyonu eşliğinde ekokardiyografik inceleme yapıldı. Sol ventrikül sistolik ve diyastolik iç çapları, interventriküler septum diyastolik kalınlığı ve sol
ventrikül arka duvar diyastolik kalınlığı, yaygın olarak
uygulanan şekilde parasternal uzun eksen görüntüsünden M-mod yöntemi kullanılarak ölçüldü. Sol atriyum
antero-posteriyor çapı, parasternal uzun eksen görüntüsünde, sistol sonunda aortun arka duvarı ile sol atriyum arka duvarı arkasındaki en uzun çap olarak alındı.
Apikal 4 oda görüntüsünde örnekleme noktası mitral
yaprakçık uçlarının arasına yerleştirildi ve pulsed-wave
Doppler ile mitral içe akım hız-zaman eğrisi elde edildi. Bu eğriden, erken diyastolik dolum sırasında oluşan
E ve geç diyastolde sol atriyumun kasılması ile oluşan
A dalgalarının zirve hızları ve E dalgasının deselerasyon zamanı ölçüldü. Tüm bu ölçümler üç ardışık kalp
siklusundan yapıldı ve ortalamaları alındı.
Doku Doppler görüntüleme ve atriyal elektromekanik
eşleşme süresinin tayini: Cihaz üzerinde bulunan DDG
özelliği aktive edilerek apikal 4 oda renkli doku Doppler
görüntüleri ekspiriyum sonunda alındı. Nyquist limit
15–20 cm/s arasında tutuldu. Apikal 4 oda görüntü-
sünde örnekleme noktası sırasıyla lateral mitral anulus
(LMA) ve septal mitral anulus (SMA) üzerine konuldu
ve mitral anulus hareketlerini temsil eden sistolik ve
diyastolik dalgalar görüntülendi. Ventrikül sistolü sı-
rasında oluşan pozitif S’ (LMA ve SMA S’), erken diyastolik dolum sırasında oluşan negatif E’ (LMA ve SMA
E’) ve geç diyastolde sol atriyumun kasılması ile oluşan
negatif A’ (LMA ve SMA A’) dalgalarının zirve hızları
ölçüldü. Sonra örnekleme noktası sırasıyla sol atriyumun lateral (SALD) ve septal duvarlarının (SASD) orta
segmentleri üzerine konularak geç diyastolde sol atriyumun kasılması ile oluşan negatif A dalgası A’’ olarak
simgelendi ve zirve hızı ölçüldü. DII
derivasyonundaki
p dalgasının başlangıcından A’’ dalgasının başlangıcı-
na ve zirvesine kadar olan süreler ölçülerek AEES
başlangıç
ve AEES
zirve
(AEES: Atriyal eletromekanik eşleşme süresi) olarak tanımlandı (Şekil 1). Tüm bu ölçümler üç ardışık kalp siklusundan yapıldı ve ortalamaları alındı.
Şekil 1. Doku Doppler görüntüleme yöntemi ile sol atriyum lateral ve
septal duvarları üzerinden atriyal elektromekanik eşleşme süresinin tayiniCilt 52 • Sayı 1 Atriyal elektromekanik eşleşme • 25
İstatistiksel değerlendirme: Devamlılık gösteren de-
ğişkenler ortalama ± standart sapma olarak, kategorik
değişkenler ise yüzde olarak değerlendirildi. SPSS 15.0
programı kullanılarak gruplar arası karşılaştırmalarda,
devamlılık gösteren değişkenler için ANOVA, kategorik değişkenler için Ki kare testi uygulandı. Post Hoc
analiz Tukey HSD testi ile yapıldı. p<0.05 olması anlamlı olarak kabul edildi.
Bulgular
Çalışmaya dahil edilen kişilerin genel özellikleri ve
çalışma öncesi bulguları Tablo I’de gösterilmiştir. Beş
yıldan daha kısa süredir diyabeti olan gruptaki (Grup
2) erkek/kadın oranı, diğer iki gruba göre anlamlı derecede daha yüksekti. Diyastolik kan basıncı açısından
gruplar arasında herhangi bir farklılık bulunmaması-
na rağmen, kontrol grubunun (Grup 1) sistolik kan
basıncı diğer iki gruba göre daha düşük idi. Kalp hızı
açısından her üç grubun birbirleriyle aralarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlendi. Grup 3’ün kalp
hızının Grup 2’ye göre, Grup 2’nin kalp hızının ise
Grup 1’e göre daha yüksek olduğu saptandı. Grupların
lipid profili incelediğinde, kontrol grubunun total kolesterol, LDL kolesterol ve HDL kolesterol değerlerinin
Grup 2’ye göre daha yüksek olduğu bulundu.
Grupların incelenen ekokardiyografik parametrelere göre sonuçları Tablo II’de gösterilmiştir. Buna göre
sol atriyum antero-posteriyor çapı hariç, konvansiyonel ekokardiyografi bulguları açısından gruplar arasında anlamlı bir farklılık gözlenmedi. Ancak, Grup
2’nin sol atriyum antero-posteriyor çapı kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha fazla idi.
Tablo III’de ise renkli doku Doppler görüntüleme
ile elde edilen veriler sunulmuştur. Grup 3’deki LMA
E’ dalgası hızının, kontrol grubuna göre anlamlı derecede azaldığı, mitral E/LMA E’ oranının ise kontrol
grubuna göre anlamlı derecede yükseldiği gözlenmiştir. Diğer taraftan, Grup 3’ün SMA E’ dalgası hı-
zının diğer iki gruptan anlamlı derecede daha az olduğu, mitral E/SMA E’ oranının ise diğer iki gruptan
anlamlı derecede daha yüksek olduğu görülmüştür.
Bu karşılaştırmaların kutu grafikleri Şekil 2’de gösterilmiştir. Lateral sol AEES
başlangıç
ve AEES
zirve
, septal
sol AEES
başlangıç
ve AEES
zirve
ve diğer DDG bulguları
açısından ise gruplar arasında anlamlı bir farklılık
saptanmamıştır.
Tablo I. Çalışmaya dahil edilen grupların genel özellikleri ve çalışma öncesi bulguları
Grup 1 (n=22) Grup 2 (n=27) Grup 3 (n=18) p değeri
Yaş (yıl) 47±5 45±10 49±11 0.425
Cinsiyet (Erkek/Kadın) 9/13 19/8 6/12 0.027∗
Aile öyküsü varlığı (%) 46 26 56 0.116
Sigara içiciliği (%) 50 59 50 0.757
Oral antidiyabetik kullanımı (%) - 56 56 0.619
Oral antidiyabetik+insülin kullanımı (%) - 11 28 0.152
İnsülin kullanımı (%) - 15 17 0.867
Herhangi bir tedavi almayan (%) - 19 0 0.053
Boy (cm) 167±10 167±10 161±8 0.097
Kilo (kg) 72±12 80±12 73±11 0.066
Vücut kitle indeksi (kg/m
2
) 26±4 29±5 28±3 0.051
Diyabetes mellitus süresi (ay) - 18±17 115±46 <0.001
Sistolik kan basıncı (mmHg) 112±8 119±9 119±10 0.009∗∗
Diyastolik kan basıncı (mmHg) 74±7 73±7 74±10 0.902
Kalp hızı (vuru/dk) 69±7 76±10 83±10 <0.001†
PR aralığı (msn) 152±20 155±15 143±15 0.072
Total kolesterol (mg/dL) 223±49 184±45 208±38 0.013††
LDL kolesterol (mg/dL) 140±41 112±36 122±31 0.039††
HDL kolesterol (mg/dL) 56±22 43±11 50±15 0.027††
Trigliserid (mg/dL) 142±75 144±75 198±95 0.068
∗: Grup 2 ile diğer gruplar arasında anlamlı farklılık
∗∗: Grup 1 ile diğer gruplar arasında anlamlı farklılık
†: Her üç grubun birbirleriyle aralarında anlamlı farklılık
††: Grup 1 ile Grup 2 arasında anlamlı farklılık26 • Mart 2010 • Gülhane Tıp Derg Tan ve ark.
Tartışma
Bu çalışmada, 5 yıldan daha kısa süredir diyabeti
olan hastalar, 5 yıl veya daha uzun süredir diyabeti
olan hastalar ve sağlıklı kontrol grubu arasında gerek
sol atriyum lateral duvar AEES
başlangıç
ve AEES
zirve
, gerekse sol atriyum septal duvar AEES
başlangıç
ve AEES
zirve
açısından anlamlı bir farklılık bulamadık.
Renkli M-Mod veya pulsed-wave doku Doppler
görüntüleme yöntemleri ile mitral veya triküspid
anulusten ölçülen atriyal elektromekanik eşleşme
değerleri paroksismal atriyal fibrilasyonlu hastalarda
kontrol gruplarına göre daha uzundur (8,9). AEES’in
belirleyici değeri operasyon sonrasında atriyal fibrilasyon gelişen hastalarda da gösterilmiştir. Roshanali
ve ark.nın çalışmasına göre, operasyon sonrasında AF
gelişen hastalarda sinüs ritminde kalan hastalara göre
operasyon öncesi AEES değerleri daha yüksektir ve AF
Tablo II. Çalışmaya dahil edilen grupların ekokardiyografik bulguları
Grup 1 (n=22) Grup 2 (n=27) Grup 3 (n=18) p değeri
İnterventriküler septum diyastolik kalınlığı (mm) 10±1 10±2 10±2 0.747
Sol ventrikül diyastolik iç çap (mm) 45±4 47±5 44±4 0.131
Sol ventrikül diyastolik arka duvar kalınlığı (mm) 9±1 9±1 9±1 0.689
Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu (%) 62±12 59±8 60±7 0.083
Sol venriküler kitle indeksi (g/m
2
) 81±13 85±19 79±17 0.509
Rölatif duvar kalınlığı 0.40±0.10 0.39±0.10 0.40±0.10 0.920
Sol atriyum anteroposteriyor çap (mm) 34±5 37±4 37±5 0.042∗
Mitral E dalgası zirve hızı (m/sn) 0.78±0.18 0.77±0.15 0.75±0.19 0.835
Mitral A dalgası zirve hızı (m/sn) 0.66±0.13 0.72±0.16 0.73±0.12 0.186
Mitral E deselerasyon zamanı (msn) 190±67 200±52 208±31 0.569
∗ Grup 1 ile Grup 2 arasında anlamlı farklılık
Tablo III. Çalışmaya dahil edilen grupların doku Doppler görüntüleme bulguları ve atriyal elektromekanik eşleşme süresi
Grup1 (n=22) Grup2 (n=27) Grup 3 (n=18) p değeri
Lateral mitral anulus S’ dalgası hızı (cm/sn) 6.6±1.3 6.7±1.2 6.8±2.0 0.857
Lateral mitral anulus A’ dalgası hızı (cm/sn) – 6.7±1.5 – 7.1±1.9 – 7.8±2.3 0.195
Lateral mitral anulus E’ dalgası hızı (cm/sn) 9.7±2.1 8.8±2.0 7.6±2.1 0.008*
Septal mitral anulus S’ dalgası hızı (cm/sn) 6.0±0.9 6.1±0.9 6.0±0.9 0.955
Septal mitral anulus A’ dalgası hızı (cm/sn) – 7.7±1.5 – 7.3±1.1 – 8.1±1.1 0.133
Septal mitral anulus E’ dalgası hızı (cm/sn) 7.0±1.6 7.0±1.9 5.3±1.7 0.008*, 0.007†
Sol atriyum lateral duvar A” dalgası hızı (cm/sn) – 7.6±1.6 – 7.9±2.0 – 8.8±2.4 0.181
Sol atriyum lateral duvar AEES
başlangıç
süresi (msn) 45±20 47±20 46±18 0.935
Sol atriyum lateral duvar AEES
zirve
süresi (msn) 102±24 104±26 98±21 0.731
Sol atriyum septal duvar A” dalgası hızı (cm/sn) – 6.5±1.6 – 6.5±1.4 – 6.8±1.2 0.730
Sol atriyum septal duvar AEES
başlangıç
süresi (msn) 32±13 37±19 38±20 0.567
Sol atriyum septal duvar AEES
zirve
süresi (msn) 92±20 87±27 92±24 0.745
Mitral E/Lateral mitral anulus E’ oranı 8.3±2.2 9.1±2.2 10.7±4.8 0.048*
Mitral E/Septal mitral anulus E’ oranı 11.4±2.8 11.7±3.5 15.2±5.1 0.008*, 0.011†
∗: Grup 1 ile Grup 3 arasında anlamlı farklılık
†: Grup 2 ve 3 arasında anlamlı farklılık
Şekil 2. Grupların lateral mitral anulus E’ dalgası hızı, mitral E/Lateral
mitral anulus E’ oranı, septal mitral anulus E’ dalgası hızı ve mitral
E/Septal mitral anulus E’ oranı dağılımlarının karşılaştırılması
5 yıldan daha
kısa süredir
diyabeti olan
grup
5 yıl veya daha
uzun süredir
diyabeti olan
grup
kontrol
grubu
KATEGORİ KATEGORİ
5 yıldan daha
kısa süredir
diyabeti olan
grup
5 yıl veya daha
uzun süredir
diyabeti olan
grup
kontrol
grubu
5 yıldan daha
kısa süredir
diyabeti olan
grup
5 yıl veya daha
uzun süredir
diyabeti olan
grup
kontrol
grubu
5 yıldan daha
kısa süredir
diyabeti olan
grup
5 yıl veya daha
uzun süredir
diyabeti olan
grup
kontrol
grubu
KATEGORİ KATEGORİ
14,00
12,00
10,00
8,00
6,00
4,00
2,00
LMA E’ (cm/sn) M TRAL E / LMA E’ İ 30,00
25,00
20,00
15,00
10,00
5,00
0,00
M TRAL E / SMA E’ İ 30,00
25,00
20,00
15,00
10,00
5,00
12,00
10,00
8,00
6,00
4,00
2,00
SMA E’ (cm/sn)
p=0.008
p=0.007 p=0.008
p=0.048 p=0.011 p=0.008Cilt 52 • Sayı 1 Atriyal elektromekanik eşleşme • 27
gelişim riskini belirlemede bağımsız bir risk faktörü-
dür (11). Ancak çalışmamızda AEES değerleri açısından farklılık bulamadık. Hastalarımızın göreceli olarak genç yaşta olmaları, kan basınç değerlerinin yüksek olmaması, eşlik eden hastalıklarının bulunmaması gibi faktörlerin sol atriyum elektromekanik birleş-
mesindeki bozulmayı hafiflettiğini düşünmekteyiz.
Diyabetli hastalarda ventrikül gevşemesindeki bozulma erken ortaya çıkan bir sorundur (12). Hem tip 1
DM’lu hastalarda, hem de tip 2 DM’lu hastalarda, E ve
E’ dalga hızlarının düşük olduğu değişik çalışmalarda
bildirilmiştir (13-15). Biz ise çalışmamızda E dalga hızı
açısından bir farklılık bulamamakla beraber, E’ dalga
hızının diyabet süresi ile ilişkili olarak azaldığını ortaya koyduk. Diyabet süresi ve diyastolik fonksiyonlar
arasındaki ilişki çok fazla çalışmanın konusu değildir.
From ve ark.nın bir çalışmasına göre E/E’ oranı özellikle
4 yılı aşan diyabet süresi ile artış göstermektedir (16).
Sol ventrikül doluş basınçlarını yansıtan E/E’ oranının
>15 olması, artmış ölüm oranları ile beraberdir (16,17).
Bu çalışmada E/E’ oranının E dalgasındaki artma veya
E’ dalgasındaki azalma nedeni ile mi yükseldiği belirtilmemişse de, kendi çalışmamızın sonuçlarına göre E’
dalga hızındaki azalmanın etkili olduğunu düşünmekteyiz. Ayrıca 5 yılı aşkın süredir tip 2 DM’lu hasta grubunda E/E’ oranının 5 yıldan az tip 2 DM’lu hastalara
göre daha yüksek olması ve eşik değer olan 15’in üstüne
çıkması bu hasta grubunda istenmeyen olaylarla karşı-
laşma riskinin daha yüksek olduğunu göstermektedir.
Sıkı diyabet kontrolü ile bu değerlerin normale dönüp
dönmeyeceği ve hastanın riskinin azaltılıp azaltılmayacağı ise henüz açıklığa kavuşmuş değildir.
Çalışmamızı oluşturan kontrol ve hasta gruplarının
orta yaş grubunda olmaları ve eşlik eden diğer hastalıklara sahip olmamaları yalnızca özel bir hasta grubununun değerlendirildiği anlamına geldiğinden çalışmamızın önemli bir kısıtlamasıdır. Yaş gibi atriyal
fibrilasyon gelişimi için en önemli risk faktörünün
katkısının en aza indiği çalışmamız hasta gruplarında,
AF riskini artırabilecek diğer eşlik eden hastalıkların
da olmaması AEES değerlerinin farklı bulunmaması-
na yol açmış olabilir. Yine de sonuçlarımıza göre 5 yıl
ve daha fazla süredir tip 2 DM’lu hastalarda diyastolik
fonksiyonların ciddi bir şekilde bozulduğunun ve sol
ventrikül doluş basınçlarının yüksek olduğunun ortaya konmuş olması, bu hastalarda gelişen şikâyetlerde
diyastolik kalp yetersizliği gibi bir nedenin de araştı-
rılması gerektiğine işaret etmektedir

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.