Şizofreni olgularında sol temporal lob proton manyetik rezonans spektroskopi bulguları

Makalenin İngilizce İsmi: 
Proton magnetic resonance spectroscopy findings in the left temporal lobe of patients with schizophrenia
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
Proton manyetik rezonans spektroskopi
sol temporal lob
şizofreni
Türkçe Özet: 

Şizofreninin birçok belirtisi, temporal bölgeye ait bir hastalığın belirtilerini de
akla getirmektedir. Şizofreni hastalarında yapılan
1
H-MRS çalışmaları, özellikle temporal, frontal loblar ve bazal gangliyonlar üzerine yoğunlaşmıştır.
Bu çalışmada, şizofreni olgularında sol temporal lob
1
H-MRS bulgularının
saptanması amaçlanmıştır. Araştırmaya DSM-IV ölçütlerine göre şizofreni
tanısını karşılayan 27 şizofreni ve 10 sağlıklı kontrol olgusu alınmıştır. Şizofreninin belirtileri Kısa Psikiyatrik Derecelendirme Ölçeği, Pozitif Belirtileri
Değerlendirme Ölçeği ve Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Spektroskopik görüntülerin hepsi, aynı MR cihazında elde
edilmiştir. Şizofreni olgularının kontrol grubuna göre daha yüksek kreatin ve
daha düşük N-asetil aspartat/kreatin değerlerine sahip olduğu görülmüştür.
Diğer metabolit düzeylerinin kontrol grubu ile benzer olduğu saptanmıştır.
Ayrıca, metabolit düzeyleri ile klinik özellikler ve ölçek puanları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı bulunmuştur. Bu çalışmada elde edilen bulgular şizofreni olgularının sol temporal loblarında N-asetil aspartat/kreatin düzeylerinin
azalmasına bağlı hipometabolik bir durumun ve nöron kaybının olabileceğini
göstermektedir. Sonuçlar şizofreninin nörogelişimsel bir bozukluk olduğu
kuramını savunanları desteklemektedir.

Key Words: 
Proton magnetic resonance spectroscopy
left temporal lobe
schizophrenia
İngilizce Özet: 

Most of the symptoms of schizophrenia bring mind the symptoms of temporal area illnesses.
1
H-MRS studies carried out on schizophrenia patients
focused especially on temporal and frontal lobes and basal ganglions. In
this study, it was aimed to detect the
1
H-MRS findings of left temporal lobe
in patients with Schizophrenia. Twenty seven patients diagnosed to have
schizophrenia according to the criteria of DSM-IV and 10 healthy control
cases were included in the study. The symptoms of schizophrenia were assessed with the Brief Psychiatric Rating Scale, The Assessment of Positive
Symptoms Scale and The Assessment of Negative Symptoms Scale. All the
spectroscopic images were collected with the same MRI device. Patients
with schizophrenia had a higher level of creatine and a lower level of Nacetyl aspartate/creatine ratio when compared to the control group. Other
metabolite levels in the study group were similar to those of the control
group. In addition, there was no significant correlation between the metabolite levels and clinical characteristics and scale ratios. The findings in this
study indicate a hipometabolic state and loss of neurons due to the depletion of N-acetyl aspartate/creatine levels in the left temporal lobes of the
Schizophrenia patients. Our results support those who advocate the theory
that Schizophrenia is a neurodevelopmental disorder.

Yazar Bilgileri
2. Yazar
Yazar Adı: 
Cemil Çelik
Yazar Anabilim Dalı: 
Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
3. Yazar
Yazar Adı: 
Özcan Uzun
Yazar Anabilim Dalı: 
Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
4. Yazar
Yazar Adı: 
Aytekin Özşahin
Yazar Anabilim Dalı: 
Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Gülhane Tıp Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2009
Cilt/Sayı: 
51
Sayı: 
3
Sayfa Aralığı: 
152-157
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_1585_pp_152-157.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

Kaynaklar
1. Shenton ME, Wible CG, McCarley RW. A review
of magnetic resonance imaging studies of brain
abnormalities in schizophrenia. In: Krishnan K,
Doraiswamy P (eds). Brain Imaging in Clinical Psychiatry.
New York: Marcel Dekker Inc, 1997: 297-380.
2. Henn FA, Braus DF. Structural neuroimaging in
schizophrenia. An integrative view of neuromorphology.
Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci 1999; 249 (Suppl 4):
48-56.
3. Wong AH, Van Tol HH. Schizophrenia: from
phenomenology to neurobiology. Neurosci Biobehav
Rev 2003; 27: 269-306.
4. Andreasen NC, Ehrhardt JC, Swayze VW, et al. Magnetic
resonance imaging of the brain in schizophrenia.
The pathophysiologic significance of structural
abnormalities. Arch Gen Psychiatry 1990; 47: 35-44.
5. Yurgelun-Todd DA, Renshaw PF, Gruber SA, Waternaux
CM, Cohen BM. Proton magnetic resonance
spectroscopy of the temporal lobes in schizophrenics
and normal controls. Schizophr Res 1996; 19: 55-59.
6. Steen RG, Hamer RM, Lieberman JA. Measurement of
brain metabolites by 1H magnetic resonance spectroscopy
in patients with schizophrenia: a systematic review and
meta-analysis. Neuropsychopharmacology 2005; 30:
1949-1962.
7. DeLisi LE, Hoff AL, Neale C, Kushner M. Asymmetries
in the superior temporal lobe in male and female
first-episode schizophrenic patients: measures of the
planum temporale and superior temporal gyrus by MRI.
Schizophr Res 1994; 12: 19-28.
8. Maher BA, Manschreck TC, Yurgelun-Todd DA, Tsuang
MT. Hemispheric asymmetry of frontal and temporal
gray matter and age of onset in schizophrenia. Biol
Psychiatry 1998; 44: 413-417.
9. Maton BM, Kuzniecky RI. Proton MRS. N-acetyl
aspartate, creatine, and choline. Adv Neurol 2000; 83:
253-259.
10. Vance ALA, Velakoulis D, Maruff P, Wood SJ, Desmond
P, Pantelis C. Magnetic resonance spectroscopy and
schizophrenia: what have we learnt? Aust NZJ Psychiatry
2000; 34: 14-25.
11. Wood SJ, Berger BE, Wellard RM, et al. 1H-MRS
investigation of the medial temporal lobe in
antipsychotic-naïve and early-treated first episode
psychosis. Schizophr Res 2008; 102; 363-370.
12. İncesu, L. Proton MR-Spektroskopi ve kraniyal
patolojilerde klinik uygulamalar. Tanısal ve Girişimsel
Radyoloji 1998; 4: 305-311.
13. Sanal HT. Beyin tümörlerinin MR spektroskopi ile
karşılaştırılması. GATA Radyodiagnostik Radyoloji AD
Uzmanlık Tezi, Ankara: 2002.
14. Nasrallah HA, Skinner TE, Schmalbrock P, Robitaille
PM. Proton magnetic resonance spectroscopy (1H MRS)
of the hippocampal formation in schizophrenia: a pilot
study. Br J Psychiatry 1994; 165: 481-485.
15. Fukuzako H, Takeuchi K, Hokazono Y, et al. Proton
magnetic resonance spectroscopy of the left medial
temporal and frontal lobes in chronic schizophrenia:
preliminary report. Psychiatry Res 1995; 61: 193-200.
16. Bartha R, al-Semaan YM, Williamson PC, et al. A short
echo proton magnetic resonance spectroscopy study of
the left mesial-temporal lobe in first-onset schizophrenic
patients. Biol Psychiatry 1999; 45: 1403-1411.
17. Abbott C, Bustillo J. What have we learned from proton
magnetic resonance spectroscopy about schizophrenia?
A critical update. Curr Opin Psychiatry 2006; 19:
135-139.
18. American Psychiatric Association. Diagnostic and
Statistical Manual Of Mental Disorders, 4th ed.
Washington, DC: American Psychiatric Association,
1994.Cilt 51 • Sayı 3 Şizofrenide manyetik rezonans spektroskopi • 157
19. First MB, Spitzer RL, Williams JBW. Structured Clinical
Interview for DSM-IV (SCID). Washington, DC:
American Psychiatric Association, 1997.
20. Çorapcıoğlu A, Aydemir O, Yıldız M, Esen A, Köroğlu
E. DSM-IV için Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu.
Hekimler Yayın Birliği, Ankara: 1999.
21. Overall JE, Gorham DR. The Brief Psychiatric Rating
Scale. Psychol Rep 1962; 10: 799-812.
22. Soykan C. Institutional differences and case typicality
as related to diagnosis system severity, prognosis and
treatment. Master Tezi. Ortadoğu Teknik Üniversitesi,
Ankara: 1989.
23. Andreasen NC. The Scale for the Assessment of Positive
Symptoms (SAPS). Iowa City: University of Iowa,
1984a.
24. Erkoç Ş, Arkonaç O, Ataklı C. Pozitif Semptomları
Değerlendirme Ölçeğinin güvenilirliği ve geçerliliği.
Düşünen Adam 1991 (a); 4: 20-24.
25. Andreasen NC. The Scale for the Assessment of Negative
Symptoms (SANS). Iowa City: University of Iowa,
1984b.
26. Erkoç Ş, Arkonaç O, Ataklı C. Negatif Semptomları
Değerlendirme Ölçeğinin güvenilirliği ve geçerliliği.
Düşünen Adam 1991 (b); 4: 14-15.
27. Buckley PF, Moore C, Long H, et al. 1H-Magnetic
resonance spectroscopy of the left temporal and frontal
lobes in schizophrenia: clinical, neurodevelopmental
and cognitive correlates. Biol Psychiatry 1994; 36:
792-800.
28. McDonald C, Bullmore E, Sham P, et al. Regional volume
deviations of brain structure in schizophrenia and
psychotic bipolar disorder: computational morphometry
study. Br J Psychiatry 2005; 186: 369-377.
29. Feinberg I. Schizophrenia: caused by a fault in
programmed synaptic elimination during adolescence?
J Psychiatr Res 1982; 17: 319-334.
30. Kegeles LS, Humaran TJ, Mann JJ. In vivo neurochemistry
of the brain in schizophrenia as revealed by magnetic
resonance spectroscopy. Biol Psychiatry 1998; 44:
382-398.
31. Moore CM, Bonello CM, Sherwood AR, Cohen BM,
Renshaw PF, Yurgulen-Todd DA. Mesial temporal
lobe Cho to Cr(PCr) ratio asymmetry in chronic
schizophrenics. Schizophr Res 2002; 57: 35-42.
32. Cecil KM, Lenkinski RE, Gur RE, Gur RC. Proton magnetic
resonance spectroscopy in the frontal and temporal
lobes of neuroleptic naive patients with schizophrenia.
Neuropsychopharmacol 1999; 20: 131-140.
33. Shenton ME, Kikinis R, Jolesz FA, et al. Abnormalities
of the left temporal lobe and thought disorder in
schizophrenia. A quantitative magnetic resonance
imaging study. N Engl J Med 1992; 327: 604-612.
34. Petty RG, Barta PE, Pearlson GD, et al. Reversal of
asymmetry of the planum temporale in schizophrenia.
Am J Psychiatry 1995; 152: 715-721.
35. Lim KO, Adalsteinsson E, Spielman D, Sullivan EV,
Rosenbloom MJ, Pfefferbaum A. Proton magnetic
resonance spectroscopic imaging of cortical gray and
white matter in schizophrenia. Arch Gen Psychiatry
1998; 55: 346-352.
36. Tsai G, Passani LA, Slusher BS, et al. Abnormal excitatory
neurotransmitter metabolism in schizophrenic brains.
Arch Gen Psychiatry 1995; 52: 829-836.
37. Heimberg C, Komoroski RA, Lawson WB, Cardwell
D, Karson CN. Regional proton magnetic resonance
spectroscopy in schizophrenia and exploration of drug
effect. Psychiatry Res 1998; 83: 105-115.

Giriş
Araştırmalarda şizofreni olgularının bazı beyin iş-
levlerinde ve yapılarında değişmeler olduğu gösterilmiştir (1,2). Bu alanda en çok temporal ve frontal
lobların hücresel, moleküler ve yapısal patolojileri
üzerinde çalışılmıştır (3). Bu çalışmalarda temporal
loblarda yapısal ve metabolik anormallikler bulunduğu saptanmıştır (3-5). Kronik şizofreni hastalarının
temporal loblarında N-asetil aspartat (NAA) düzeylerinin azaldığı gösterilmiştir (6). Ayrıca, şizofreni olgularında beynin asimetrik yapısında bir bozulma olduğu, bunun da özellikle sol temporal lobdaki hacim
kaybından kaynaklandığı bildirilmiştir (7,8). Ancak,
şizofreninin temporal lobla ilişkili nörobiyolojik kö-
keni henüz açıklığa kavuşturulamamıştır.
Manyetik rezonans spektroskopi beynin nörokimyasal yapısı hakkında bilgiler vermektedir (9,10). Bu
yöntemin şizofreni çalışmalarında kullanılmaya baş-
lanması, şizofreni hastalarında beynin önemli molekülleri olan nörotransmitterler ve biyoenerjik meloküllerin ölçülmesine olanak sağlamıştır (11). Proton
manyetik rezonans spektroskopi (
1
H-MRS) ile beyindeki NAA, kolin, kreatin, inositol, γ-aminobütirik asid
ve glutamat/glutamin düzeyleri saptanabilmektedir.
NAA, santral sinir sistemi dışında bulunmaz ve nöronal belirteç olarak beyindeki nöron miktarı ve bütünlüğü hakkında bilgi verir. NAA düzeyinin düşüklüğü
nöronal ölümü (çoğunlukla geri dönüşsüz) ve aksonal hasarı (çoğunlukla geri dönüşlü) gösterir. Kreatin,
sağlam beyin enerji metabolizmasının oldukça güvenilir göstergesidir. Hipometabolik durumlarda artar,
hipermetabolik durumlarda ise azalır. Kolin, hücre
zarı fosfolipid metabolizmasının bir parçasıdır. Kolin,
zar dönüşümünü yansıttığı gibi asetilkolinin de ön
maddesidir. Asetilkolin bellek, kavrama ve duygu ile
ilgili önemli bir nörotransmitterdir. Kolindeki artış
zar yapım-yıkımındaki hızlanmayı veya hücre sayı-
sındaki artışı yansıtmaktadır (12,13).
*GATF Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD
Ayrı basım isteği: Dr. Barbaros Özdemir, GATF Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
AD, Etlik-06018, Ankara
E-mail: ozdemirbarbaros@yahoo.com
Makalenin geliş tarihi: 26.06.2009 • Kabul tarihi: 03.09.2009Cilt 51 • Sayı 3 Şizofrenide manyetik rezonans spektroskopi • 153
Şizofreni olguları ile kontrol gruplarının karşılaştı-
rıldığı temporal bölge
1
H-MRS çalışmalarında çelişkili
sonuçlar elde edilmiştir. Nasrallah ve ark. şizofrenide NAA/kolin ve NAA/kreatin oranlarının sağ lobda
azalmış, sol lobda ise normal olduğunu bulmuşlardır
(14). Fukuzako ve ark. ise kolin/kreatin oranının sol
temporal lobda artmış olduğunu saptamışlardır (15).
Bartha ve ark. sol temporal lobda hiçbir metabolit dü-
zeyinin kontrol grubundan farklı olmadığını bildirmişlerdir (16). Ancak genel bir değerlendirme yapılacak olursa, yapılan çalışmalar temporal loblarda NAA
seviyelerinin azaldığını göstermektedir (17). Bununla
birlikte ortaya çıkan çelişkili bulgular bu alanda yeni
çalışmaların yapılmasını gerekli kılmaktadır.
Bu çalışmada, şizofreni olgularında sol temporal lob
1
H-MRS bulgularının saptanması ve sağlıklı kontrol
grubuyla karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem
Çalışma, GATF Psikiyatri AD Psikotik Bozukluklar
Ayaktan İzleme Ünitesi ve Radyodiyagnostik Radyoloji
AD’da gerçekleştirilmiştir. Araştırma protokolü anlatılarak hasta veya yakınlarının yazılı onayları alınmış-
tır. Şizofreni dışında özgül bir psikiyatrik bozukluğu
olan, kafa travması öyküsü, organik hastalığı, organik
ruhsal bozukluğu veya alkol veya madde kötüye kullanımı/bağımlılığı bulunan olgular çalışmadan dış-
lanmıştır. Araştırmaya DSM-IV (18) ölçütlerine göre
şizofreni tanısını karşılayan 32 hasta ve kontrol grubu
olarak 13 sağlıklı olgu alınmıştır. Şizofreni grubundan
beş ve kontrol grubundan üç olgu görüntüleme tekniğine uyum sağlayamamış, sonuçta çalışma 27 şizofreni ve 10 sağlıklı kontrol olgusu ile tamamlanmıştır.
Grupların tamamı sağ el dominansı olan olgulardan
oluşmuştur. Şizofreni grubunun tamamı antipsikotik
tedavi altında bulunan (17 olgu risperidon, 10 olgu
olanzapin) olgulardan seçilmiştir.
Ölçekler: Şizofreni tanısı DSM-IV için Yapılandırılmış
Klinik Görüşme Formunun (SCID-I) Türkçe versiyonu
ile doğrulanmıştır (19,20). Şizofreninin belirtileri Kısa
Psikiyatrik Derecelendirme Ölçeği (KPDÖ) (21,22),
Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (PBDÖ)
(23,24) ve Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği
(NBDÖ) ile değerlendirilmiştir (25,26).
1
H-MRS incelemeleri: Tek voksel proton spektrumların hepsi aynı görüntüleme sistemi (GATF
Radyodiyagnostik Radyoloji AD’da Siemens 1.5-Tesla
Magnetom VISION MRG/MRS cihazı) ile elde edilmiş-
tir. Proton spektrumları standart “head coil” ile alınmıştır. Seçilecek bölgeyi belirlemek için çoğunlukla
“fast spin-echo” (FSE) T2A görüntüleri kullanılmış-
tır. Uygun sol temporal bölge kesitlerinden ortalama
2x2x2 cm3
voksel boyutu seçilmiştir. Yağ kontaminasyonunu engellemek için voksel, kafatasından en
az 15 mm uzağa yerleştirilmiştir. Spektrumların alınmasında yüksek sinyal/gürültü oranına (SNR) sahip
PRESS sekansı kullanılmıştır (TR/TE= 1500/135 ms,
256 acquisition). “Gradient shimming”, su sinyalinin baskılanması ve veri işlemleri özel olarak geliş-
tirilmiş olan tek voksel proton MRS paket programı
ile otomatik olarak yapılmıştır. Böylece kullanıcıdan
kaynaklanabilecek ve hastadan hastaya değişebilecek
değerlerin sabit kalması sağlanmıştır. Spektruma ait
verilerin taban çizgi düzeltmesi, çizgi genişletilmesi,
Fourier dönüşümü işlemi, birinci ve ikinci derecede
faz düzeltme işlemleri manuel olarak yapılmıştır. Bu
işlemler sonrası 2 ppm’deki pik NAA, 3 ppm’deki pik
kreatin, ve 3.2 ppm’deki pik kolin piki olarak tanımlanmıştır. Bu pikler altındaki alanlar kullanılarak sistemin kendi iş istasyonunda metabolit değerleri elde
edilmiştir (Şekil 1,2,3).
İstatistiksel analizde ortalama ve yüzde değerler arasındaki fark Mann-Whitney U ve Ki-kare testleri ile
değerlendirilmiştir. Anlamlı bulunan değişkenlerin
bağımlı olabileceği diğer etkenlerin saptanması için
regresyon analizi yapılmıştır. Klinik özellikler ve klinik ölçek puanları ile metabolit düzeyleri arasındaki
ilişki, Pearson korelasyon testiyle değerlendirilmiştir.
Şekil 1. Sağlıklı bir olgudan elde edilen sol temporal lob spektrumu154 • Eylül 2009 • Gülhane Tıp Derg Özdemir ve ark.
anları ile metabolit (NAA, kolin, kreatin, NAA/kreatin,
NAA/kolin, kolin/kreatin) düzeyleri arasında ise anlamlı bir korelasyon olmadığı bulunmuştur (p> 0.05).
Tartışma
Bu çalışmadaki temel bulgu, şizofreni olgularının
sol temporal lob kreatin düzeyinin yüksek, NAA/kreatin oranının ise düşük olduğunun saptanmasıdır. Bu
metabolik veriler daha önceki bazı çalışma sonuçları-
nı desteklemektedir (5,15,27).
Şizofrenide tanımlanan görüntüleme bulgularından birisi sol temporal lobda hacim kaybının olmasıdır (4). NAA nöron miktarı ve bütünlüğü hakkında
bilgi verdiğinden, sol temporal lobda NAA düzeyinin
düşük olması beklenmektedir. Ancak, önceki
1
HMRS çalışmalarında bu düşünce doğrulanamamıştır.
Örneğin, Bartha ve ark. (16) ile Buckley ve ark. (27) şizofreni olgularını sağlıklı deneklerle karşılaştırmış ve
sol temporal lob NAA düzeylerinin farklı olmadığını
saptamışlardır. Çalışmamızda da şizofreni olgularının
sol temporal lob NAA düzeylerinin sağlıklı kontrol
grubuyla benzer olduğu görülmüştür.
Öte yandan, sol temporal lob kreatin değerinin
şizofreni olgularında kontrol grubuna göre yüksek
olduğu bulunmuştur. Yüksek kreatin düzeyi sol temporal lobda hipometabolik bir durum olduğunu göstermektedir (10). Bu bulgu, temporal bölgede hacim
azalması ve metabolik değişiklikler olduğunu göste-
Şekil 3. 1H-MRS yöntemiyle elde edilen sol temporal single-voxel
lokalizasyonu
Değerlendirmelerde anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak
alınmıştır.
Bulgular
Şizofreni grubu ile kontrol grubu arasında sosyodemografik özellikler (cinsiyet, yaş, eğitim süresi, medeni durum) yönünden anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Olguların sosyodemografik özelliklerinin karşılaştırılması ve klinik özellikleri Tablo I’de
gösterilmiştir.
1
H-MRS bulguları: Kreatin düzeyi şizofreni olgularında 26.2±7.7, kontrol grubunda 19.5±6.1 olarak
bulunmuştur. Gruplar arasındaki farklılığın anlamlı olduğu saptanmıştır (Z=-2.309, p=0.021). Ayrıca,
NAA/kreatin oranları şizofreni olgularında 1.4±0.5,
kontrol grubunda 2.1±0.6 olarak bulunmuştur (Z=-
2.633, p=0.008). Mann Whitney U analizlerine göre,
grupların diğer metabolit düzeyleri ve oranları arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak önemli görülmemiştir (p>0.05) (Tablo II). Regresyon analizlerinde,
kreatin düzeylerinin kolin (β=0.639, p<0.001), NAA/
kreatin (β=-0.576, p=0.001), kolin/kreatin (β=-0.416,
p=0.003) değerleriyle ve NAA/kreatin düzeylerinin
NAA (β=0.361, p=0.010), kreatin (β=-0.874, p=0.001),
NAA/kolin (β=0.489, p=0.016) değerleriyle bağlantılı
olduğu saptanmıştır.
Klinik özellikler (yaş, hastalığın başlama yaşı, hastalığın süresi) ve klinik ölçek (KPDÖ, PBDÖ, NBDÖ) pu-
Şekil 2. Şizofreni olgusundan elde edilen sol temporal lob spektrumuCilt 51 • Sayı 3 Şizofrenide manyetik rezonans spektroskopi • 155
Tablo I. Olguların sosyodemografik ve klinik özellikleri
Özellikler
Olgular
İstatistiksel analiz
Şizofreni (n=27) Kontrol (n=10)
Cinsiyet (n [%])
Erkek
Kadın
Yaş (Yıl)*
Eğitim (Yıl)*
Medeni durum [n (%)]
Bekar
Evli
Hastalığın başlama yaşı (Yıl)*
18 (66.7)
9 (33.3)
29.8±4.9
12.6±2.6
18 (66.7)
9 (33.3)
24.6±4.6
7 (70.0)
3 (30.0)
28.9±5.3
12.5±2.9
7 (70.0)
3 (10.0)
p=1.00**
Z=-0.566, p=0.571***
Z=-0.196, p=0.844***
p=1.00**
Hastalık süresi (Yıl)* 5.2±3.9
Kısa Psikiyatrik Derecelendirme Ölçeği toplam puanı* 21.6±7.8
Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği toplam puanı* 20.1±16.3
Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği toplam puanı* 46.5±18.5
*: Değerler ortalama±standart sapma olarak verilmiştir
**: Fisher’s exact test
***: Mann Whitney-U testi
ren çalışma sonuçlarını desteklemektedir (28). Ayrıca,
şizofreni olgularında sol temporal lob NAA/kreatin
değerleri kontrol grubuna göre düşük bulunmuştur.
Benzer şekilde, Yurgelun-Todd ve ark. şizofreni olgularını sağlıklı kontrollerle karşılaştırmış, sol temporal
lob NAA/kreatin oranının şizofreni olgularında dü-
şük olduğunu saptamışlardır (5). Düşük NAA ve/veya
düşük NAA/kreatin oranı sinaptik budanma veya nö-
ronal kaybı yansıtmaktadır (29,30). Saptanan düşük
NAA/kreatin oranı şizofreni olgularının sol temporal
loblarındaki nöronal kayıba işaret etmekte ve şizofreninin nörogelişimsel bir bozukluk olduğu varsayımı-
nı desteklemektedir.
Şizofrenide sol temporal lob hücre zarı fosfolipid metabolizmasının değiştiği gösterilmiştir (31).
Ancak çalışmamızda, sol temporal lob kolin düzeyleri
ve NAA/kolin oranları yönünden şizofreni ve kontrol grubu arasında farklılık olmadığı saptanmıştır.
Ulaşılan bu sonuçlar Buckley ve ark.nın bulgularını
(27) desteklemektedir. Buckley ve ark. şizofreni olgularının sol temporal lob kolin düzeyleri ve NAA/kolin oranlarının sağlıklı kontrollerle benzer olduğunu
saptamışlardır. Öte yandan, Fukuzako ve ark. sol temporal lob NAA/kolin oranlarının şizofreni olgularında
düşük bulunduğunu bildirmişlerdir (15).
Kolin/kreatin oranı da hücre zarı lipid metabolizmasındaki değişmeleri gösterebilir (9). Temporal lob kolin/kreatin oranlarını değerlendiren çalışmalarda çelişkili sonuçlara ulaşılmıştır. Cecil ve ark. şizofrenide
temporal lob kolin/kreatin oranının sağlıklı olgulara
göre düşük olduğunu bulmuşlardır (32). Fukuzako ve
ark. ise temporal lob kolin/kreatin oranının şizofreni hastalarında artmış olduğunu göstermişlerdir (15).
Bu araştırmada ise önceki çalışmalardan farklı olarak
Tablo II. Olguların sol temporal lob N-asetil aspartat, Kreatin, Kolin Değerleri ve N-asetil aspartat/Kreatin, N-asetil aspartat/Kolin, Kolin/
Kreatin oranları
Değişken
Olgular
İstatistiksel analiz**
Şizofreni* Kontrol*
N-asetil aspartat 35.2±9.7 38.6±3.4 Z=-0.752, p=0.844
Kreatin 26.2±7.7 19.5±6.1 Z=-2.309, p=0.021
Kolin 24.9±7.1 21.1±7.2 Z=-1.231, p=0.218
N-asetil aspartat/Kreatin 1.4±0.5 2.1±0.6 Z=-2.633, p=0.008
N-asetil aspartat/Kolin 1.5±0.6 2.1±0.8 Z=-1.710, p=0.087
Kolin/Kreatin 0.9±0.3 1.1±0.3 Z=-1.129, p=0.259
*: Değerler ortalama±standart sapma olarak verilmiştir
**: Mann Whitney-U testi156 • Eylül 2009 • Gülhane Tıp Derg Özdemir ve ark.
şizofrenide sol temporal lob kolin/kreatin oranının
kontrol grubuyla benzer olduğu saptanmıştır.
Temporal alanla ilgili anormalliklerin özellikle
şizofreninin pozitif belirtileri ile ilişkili olduğu saptanmıştır (33,34). Bu nedenle pozitif belirti puanları
ile metabolit değerleri arasında bir ilişki olabilece-
ği düşünülmüştür. Ancak, şizofreni olgularının sol
temporal lob metabolit değerleri ile KPDÖ, PBDÖ ve
NBDÖ puanları arasında anlamlı bir bağlantı saptanmamıştır. Fukuzako ve ark. da klinik belirti düzeyleri
ile temporal lob metabolit düzeyleri arasında anlamlı
bir bağlantı olmadığını bildirmişlerdir (15).
Bu çalışmanın sonuçları değerlendirilirken üç önemli nokta göz önünde bulundurulmalıdır. Birincisi, çalışılan örneklem grubunun sayısının oldukça düşük
olmasıdır. Küçük örneklem gruplarının istatistiksel
güçlerinin zayıflığı nedeniyle her zaman negatif bulgular verme olasılığı vardır. İkinci temel sorun, önceki
birçok çalışmada olduğu gibi beyaz ve gri madde ayı-
rımının yapılmamış olmasıdır. Oysaki, özellikle NAA
düzeylerinin daha çok beyaz madde ile ilişkili olduğu
bulunmuştur (35). Şizofrenide bulduğumuz anormal
metabolit oranları bu farklılıktan etkilenmiş olabilir.
Son olarak, çalışmamızdaki şizofreni olgularının tamamı antipsikotik kullanan hastalardan seçilmiştir.
Bazı yazarlar metabolit değerlerinin antipsikotik kullanımından etkilenmediğini göstermiştir. Örneğin,
Tsai ve ark. bir postmortem çalışmada, antipsikotik
kullanmış olan şizofreni olguları ile normal kontrol
grubunun metabolit düzeyleri arasında farklılık olmadığını bildirmişlerdir (36). Ancak, antipsikotiklerin metabolit düzeylerini etkileyebileceğini öne süren
çalışmalar da bulunmaktadır (37). Kısaca, bu alanda
tedavi almayan büyük örneklem gruplarında, beyazgri madde ayırımının yapıldığı yeni araştırmalara gereksinim duyulmaktadır.
Sonuç olarak, şizofreni olgularının sol temporal
loblarında kreatinin düzeyinin yüksek, NAA/kreatin
oranının ise düşük olduğu saptanmıştır. Bu bulgular,
şizofreni olgularının sol temporal loblarında hipometabolik bir durumun ve nöron kaybının olabileceğini
göstermektedir.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.