Uluslararası elektronik hasta kayıt sistemleri, hemşirelik uygulamaları ve bilgisayar ilişkisi

PDF Dosyası: 

arastirmax_1620_pp_131-138.pdf

Giriş
İnsan yaşamı için en önemli grupların başında gelen sağlık ekibinin, teknolojik gelişmelerden uzak
kalması düşünülemez. Hem sağlık, hem de bilgisayar
alanındaki hızlı gelişmeler, bu iki sektörün birbirine
daha fazla yakınlaşmasına ve hatta birbirine uyumlu gelişim göstermelerine neden olmaktadır (1,2).
Bilimsel bilgi hızla artarken, sağlık bakım alanında
hizmetin yönetilmesi, bilginin kayıt edilmesi, saklanması, paylaşılması ve yönetiminde bilgi teknolojisi
gittikçe artan ve gelişen temel bir role sahiptir (2,3).
Bilgisayar ve bilgisayar denetimli sistemler, çağ-
daş tıpta, tanı ve tedaviye olağanüstü boyutlar getirmekte, büyük kolaylıklar sağlayıp, hız vermektedir.
Karmaşık ve birbirine çok yakın birçok vakanın hızlı,
güvenli ve doğru olarak yorumlanabilmesi bilgisayarlar aracılığı ile mümkündür.
Hemşireler, hastaya doğrudan bakım veren, ihtiyaçlarını belirleyen, nerede, ne zaman, hangi malzemenin kullanılacağına karar veren en büyük sağlık
ekibi grubudur (2). Bu nedenle, hemşireler bilgisayar
ortamına uyarlanmış sistemin birincil kullanıcılarıdır (1,4,5). Hem nicel, hem de nitel pek çok veri,
hemşireler tarafından kayıt sistemi içine girilmekte,
kayıt edilmektedir (4,6). Disiplinler arası veri girişindeki artış ile hasta bakım ve tedavisinin sürdürülmesi, bakım kalitesinin artırılması beklenmektedir (3).
Bu veriler, hemşirelik uygulamalarını destekleyerek
yalnızca hemşirelik bilgi sisteminin gelişmesi için de-
ğil, aynı zamanda diğer hastane bilgi sistemi için de
temel oluşturur. Ancak hemşirelik kayıtları ile diğer
sağlık bakım profesyonellerinin kayıtları arasındaki
bağlantının eksik olması, hemşirelik kayıtlarının etkin paylaşılmasını engellemektedir (6).
Hemşireliğin amacı güvenli, etkili ve kaliteli bakım
vermektir (7). Profesyonel bir meslek olarak hemşireliğin gelişimi, teknolojik gelişmelerden etkilenmektedir. Son yıllarda, bilgisayarlar sağlık bakımı sunumunu ve yönetimini değiştirmekte, bu durum hemşirelik
*İstanbul Üniversitesi Bakırköy Sağlık Yüksekokulu
Ayrı basım isteği: Dr. Fatma Ay, Demirkapı Cad. Ruh ve Sinir Hastalıkları
Hastanesi, Bahçeiçi, Bakırköy, İstanbul
E-mail: fatmaay@yahoo.com
Makalenin geliş tarihi: 19.04.2007 • Kabul tarihi: 31.07.2007132 • Haziran 2009 • Gülhane Tıp Derg Ay
bakımını da etkilemektedir. Son yıllarda, bu etkinin
sonucu olarak, hemşirelik bakım planları ve hasta kayıtları bilgisayar ortamına aktarılmaya başlanmıştır
(8). Bu makalenin amacı, hastalara ait verilerin kayıt
edilmesi ve saklanmasında kullanılan elektronik kayıt sistemleri ve bu sistemlerin hemşirelik uygulamaları ile ilişkisini göstermektir.
Sağlık alanında bilgisayarın kullanımı: Bilgisayarlar,
hastanelerde geniş uygulama alanına sahip araçlardır. Sağlık sorununun tanılanmasından, tedavisine;
bakımın planlanmasından sonuçların değerlendirilmesine; monitör aracılığı ile hastayı izleme ve muhasebeden eczaneye kadar hastanenin hemen hemen
her yerinde aktif olarak kullanılmaktadır (9).
Bilgisayarın sağlık sistemine girişi 1960’lardan itibaren olmuştur. Önceleri hasta ücretleri, ödenekler, tıbbi istatistikler gibi sınırlı alanlarda kullanılan
hastane bilgisayar sisteminde, 1970’lerin sonlarında
önemli gelişmeler olmuştur. Bu gelişmelerde, hasta
bilgilerinin merkezi olarak depolanması, bilgiye kolay ve çabuk ulaşma, güvenilir olma, gizlilik, sistemin
kolay kullanılabilmesi, tüm sağlık kayıtları arasında
bilgi alışverişini sağlama gibi ölçütler temel alınmıştır
(2,10,11).
Bilgisayar sistemleri 1980’li yıllarda tıbbi kimya
laboratuvarlarının otomasyonunda, hastaların tıbbi
kayıtlarının tutulmasında, durumları kritik hastaların
izlenmesinde (Koroner Yoğun Bakım Üniteleri, Acil
Servisler, gibi), bilgisayarlı tomografi (BT), ultrasonografi (USG), nükleer tıp gibi konularda kullanılmaya başlanmıştır (10,12).
Günümüzde, özellikle gelişmiş bilgisayar teknolojisine sahip hastanelerde “enformasyon sistemi”
olarak adlandırılan bilgisayar terminalleri oluşturulmaktadır. Bu sistem sayesinde hasta ve ilgili bölümler
ile sağlık bakımına katkısı olan tüm bireyler arasında
iletişim sağlanmakta, bilgi aktarımı hızlı bir şekilde
yapılmakta, böylece hasta bakımından sorumlu olan
sağlık personeli bu bilgilerden kısa zamanda haberdar
olmaktadır (13,14).
Bilgisayar teknolojisi, kaynakların bütünleştirilmesine yardım etmekle birlikte, bilgisayar ortamına
uyarlanmış bilgi sistemleri aracılığı ile, hasta hakkındaki bilginin hızlı ve doğru bir şekilde paylaşılmasını,
mesleğe özel bilginin kodlanmasını ve ilgili veri tabanları ile ilişkilendirilmesini sağlar. Bugün var olan
bilgi sistemleri, tekrarlanan büro işlemlerini hafifletmekte, kırtasiyecilik yükünü azaltmakta ve doğrudan
hasta bakımına ayrılan zamanı artırmaktadır. Bu da
zaman ve işgücünün daha verimli ve hasta yararına
kullanılmasına olanak sağladığı için, verilen bakımın
kalitesi artmaktadır (8,9,13,14).
Bilgisayar destekli hasta kayıtları ve yararları:
Günümüzde, sağlık bakımında kayıt etme önemli bir
yere sahiptir. Geçmişte hasta kayıtları, sağlık bakım
ekibine, ne yapıldığını hatırlamak için yardım eden
bir arşiv iken, bugün bakım ve tedavinin yönetiminde önemli rol oynamaktadır (6).
Her sağlık bakım alanı ve her profesyonel grup,
kendilerinin ve hastalarının ihtiyaçlarına göre uyumlaştırılmış formlara ve kayıt sistemine sahiptir (1,8).
Kayıtlar ve raporlar hastanın sağlık durumu hakkında
özel iletişim sağlar. Bugün, hemşireler de hizmet verdikleri her yerde hasta ile ilgili bilgileri ve verdikleri
bakımı/bakım sonuçlarını kayıt etmektedir (15).
Bilgisayarların çok süratli işlem yapması, bilgileri
uzun süre saklayabilmesi birçok alanda kullanımını
sağlamıştır (16). Bilgisayar ortamına uyarlanmış klinik dökümantasyon sistemi, bilgisayarlar kullanılarak
hasta bakımının kayıt edilmesini sağlar (17). Bilgisayar
ortamında oluşturulmuş sağlık bilgi ağı, tüm hasta
verilerinin anında girilmesine ve bu verilerle bakım
planı oluşturulmasına olanak vermektedir. Örneğin
yatak başındaki sesli kayıt alan (“Voice-activated”)
bilgisayarlar, hemşirelerin hasta bilgilerini kağıtlara
not alarak bu bilgileri daha sonra hasta kartlarına aktarması yerine, doğrudan hasta dosyasına kayıt etmesine imkan vermektedir. Ya da iki kanallı televizyon
sistemleri kullanılarak kilometrelerce uzaktaki hastalar izlenmekte (Teletıp-“Telemedicine”-Telesağlık),
hem hekim, hem de hemşire hastayı değerlendirebilmekte ve tedavi/bakım planlanabilmektedir. (18).
Bilgisayarların etkin kullanımı, hasta bakımının
sürdürülmesinde ve kalitenin geliştirilmesinde önemli bir etkendir (7,10). Koroner bakım, abdominal cerrahi, doğum sonrası bakım gibi klinik alanlara özel
hemşirelik tanıları için oluşturulmuş standart hem-
şirelik bakım planları bilgisayar aracılığı ile kullanılmaktadır. Bilgisayarlar aracılığı ile klinik karar verme,
finansal düzenlemeler, öncelikli kurum ihtiyaçlarının
belirlenmesi, kaynakların yönetilmesi, kurum stratejisi ve organizasyonun değişim ihtiyaçları kolayca
belirlenebilmektedir (2). Ayrıca, bilgisayar destekli
hasta kayıtları ile kağıt destekli (geleneksel) hasta kayıtları karşılaştırıldığında, bilgisayar destekli kayıtlar,
kolay ve zamanında ulaşılabilir bilgileri içerir, geleneksel (kağıt destekli) hasta kayıtlarında ise veri kaybı
ve hata olasılığı yüksektir, veri uyuşmazlıklarından
dolayı bilginin kullanımı sınırlıdır (2,6,11).
Amacı tüm sağlık ekibi arasında iletişimi kolaylaş-
tırmak, araştırmalar için istatistiksel veri sağlamak,
uygulanan bakım ve tedaviyi belgeleyerek yasal kaynak oluşturmak olan tıbbi kayıtlar, kolay okunabilme, kolay dosyalayabilme, hızlı kayıt yapabilme,
bilgisayara uyarlanabilme, kurumun standartları ile Cilt 51 • Sayı 2 Elektronik hasta kayıt sistemleri • 133
uyumlu olma, bilgilere kolay ulaşabilme, fiziksel, psikolojik, sosyokültürel yönden hastanın ihtiyaçlarını
kayıt etmeye imkan verme, sağlık profesyonelinin
amacına uygun olma gibi özelliklere sahip olmalıdır
(1,8,14,15,19-21). Sağlık alanında kullanılan bilgi sisteminin ise hasta verilerinin anlaşılır, zaman almayan ve farklılıkları yansıtmaya uygun bir kayıt sistemi
olması çok önemlidir (2). Esatoğlu ve Köksal’ın yaptıkları araştırmada, hastaneler kullandıkları yazılım
programlarını, öncelikle %93.5 faturalama, %92.6 eczane, %87.1 hasta kayıt, %72.4 oranlarında laboratuvar hizmetleri ihtiyaçlarını karşılamak için aldıkları,
en az yazılım programı ihtiyacının personel kayıtlarının tutulması için olduğu saptanmıştır. Hastanelere
bilgisayarda tuttukları kayıtlar sorulmuş, hastanelerin
en az yatan hasta dosyası (%48.4) ve poliklinik hasta
bilgilerini (%58.1) kaydettikleri saptanmıştır (22).
Bilgisayarların kendi başına bir işlem yapamadığı,
ancak insanlar tarafından geliştirilmiş programlarla,
kendisine verilen komutlar doğrultusunda işlem yaptığı göz ardı edilmemelidir (16). Hastanelerde kullanılan formların bilgisayar ortamına aktarılamaması,
bilgisayarların istenen amaca uygun kullanımını sı-
nırlandırmaktadır. Oysa pek çok sağlık bakım kuruluşunda kullanılan bilgisayar sistemleri hasta kayıtlarında ve hemşirelik raporlarında büyük bir devrim
yaratmıştır.
Hemşirelik dökümantasyonu, yalnızca tek bir bireyin bakım kayıtları değil, aynı zamanda bakım ekibi
üyeleri arasında bir iletişim biçimidir. Kayıt edilmiş
bakım; bireyin ihtiyacına göre verilen bakım ve sonuçlar konusunda bilgi elde edilmesini, her hasta için
planlanmış bakımın sürekli değerlendirilmesini, hasta bakımının değerlendirilmesi için kullanılabilecek
veri tabanı elde edilmesini, diğer hemşirelerle iletişim
sağlayarak bakımın sürekliliğini garanti altına almayı, sonuca ulaşmak için her hastaya yönelik uygun
girişimleri belirlemeyi sağlar. Bilgisayar ortamına
uyarlanmış kayıtlar, coğrafi bölgeye ya da klinik alana göre, hastalardan elde edilen verileri karşılaştırma
fırsatı verir, hemşirelik tanıları aracılığı ile hemşirelik
bakımı için gerekli malzeme ve ücret kaynağını planlamayı sağlar, hemşirelik araştırmalarını destekler
(1,14,19).
Uluslararası alanda kullanılan bilgisayar destekli hasta kayıt
sistemi örnekleri
Problem Merkezli Tıbbi Kayıt (“Problem-Oriented
Medical Record”-POMR): En yaygın olan kayıt sistemidir. Sistem, hasta problemleri listesi ve problemlerin
nasıl çözülebileceğini içerir. Problem Merkezli Tıbbi
Kayıt Sistemi hemşirelik kayıtları, hekim kayıtları ve
sağlık bakım ekibinin diğer üyelerinin kayıtlarını birleştirir. Sistemde her problem tanımlanmış, derecelendirilmiş ve numaralandırılmıştır (1).
Problem Merkezli Tıbbi Bilgi Sistemi (“Problem-Oriented
Medical Information System”–PROMIS): PROMIS sağlık
sistemi sürecini desteklemek için sağlık bakım sağlayıcıları tarafından kullanılan kapsamlı bir bilgi sistemidir. PROMIS yalnızca medikal kayıtların yeniden
yapılandırılmasını değil, aynı zamanda bakım sürecinin kontrol edilmesini de sağlar. PROMIS bölümleri
ile hemşirelik süreci aşamaları paraleldir (12).
Bilgisayar Destekli Hasta Bakım Kayıtları (“Computerbased Patient Care Record” - CPCR): Bilgisayar Destekli
Hasta Bakım Kayıtları, hastaların klinik problemlerinin tanımlarını kapsar. Sisteme, tüm sağlık bakım uygulayıcıları (hemşire, diş hekimi, hekim, sosyal hizmet uzmanı, v.b.) dahildir. Sistem, hastaların sağlık
durumları ve fonksiyonel yeteneklerinin sistematik
olarak kayıt edilmesini ve ölçülmesini sağlar (7).
Hemşirelik Minimum Veri Seti (“Nursing Minimum
Data Set”-NMDS): 1980’lerin erken dönemlerinde geliştirilmiş ve temel hemşirelik veri toplama yöntemini
standart hale getiren ilk sistemdir (23). NMDS kendi
içinde üçe ayrılan -hemşirelik tanısı, hemşirelik giri-
şimleri, hasta bakımı sonuçları- 16 bölüm içerir. Bu
bölümler hemşirelik uygulamalarını destekleyen pek
çok temel veri içinde birleştirilerek, değerlendirme
ve sonuç için zengin bir depo yaratmıştır (1,23,24).
NMDS, hemşirelerin aslında “Ne yaptığı?” “Niye yaptığı?” ve “Elde edilen sonuçların ne olduğu?”nu görü-
nür hale getiren bir sistemdir. Tüm NMDS sistemleri
için toplanan veriler hasta demografik bilgileri, klinik
bilgileri, tıbbi uygulamalar, hasta problemleri, hemşirelik uygulamaları ve hemşirenin hasta değerlendirmeleridir (25).
NMDS’nin asıl amacı karşılaştırılabilir veri toplamaktır. Veri toplama aşamasında NMDS sistemleri
arasında farklılıklar vardır. Örneğin Amerika Birleşik
Devletleri’ndeki projelerde retrospektif ve prospektif
yöntem kullanılırken, Belçika’da kesitsel yöntem kullanılmıştır. Bu farklılığın nedeni ülkelerin sağlık sistemleri arasındaki farklılıklardır (25,26).
Perioperatif Hemşirelik Veri Seti (“Perioperative Nursing
Data Set”-PNDS): PNDS, Perioperatif Uzman Hemşireler
Derneği (“Association of Perioperative Registered
Nurses”) üyeleri tarafından 1980’lerin geç döneminde geliştirilmeye başlanmıştır. PNDS; perioperatif
(ameliyat öncesi, sırası ve sonrası) alanda kullanı-
lan ve Amerika Hemşireler Birliği (“American Nurses
Association”) tarafından bu alanda kabul edilmiş tek
dildir. PNDS’nin amacı, verilerin birbiriyle nasıl iliş-
kilendirileceğini tanımlayarak standart kayıt için bir
yapı oluşturmak, hemşirelik uygulamaları ve eğitimi
alanında ulusal bir dil oluşturmak, hasta bakım sonuç-134 • Haziran 2009 • Gülhane Tıp Derg Ay
larını değerlendirmek ve ölçmek, araştırmalar için veri
sağlamaktır (13,27). PNDS, her bir tanı, girişim ve sonuç sınıflandırılıp, kodlandığı için bilgisayar ortamına
kolayca uyumlaştırılmış bir veri setidir (27).
Telefon ile Verilen Sağlık Hizmeti (“Telehealth”):
Sistem, sağlık bakım sağlayıcıları ile hasta arasında,
hastanın evinden iki yönlü, interaktif, görsel-işitsel
iletişimi sağlayan görüntü ekranı aracılığı ile verilen
sağlık hizmetidir. Telesağlık, hemşirelerin ev ziyareti
için herhangi bir zaman harcamadan, hasta ile herhangi bir temas olmadan evinde yapılan ziyaretlerin
artmasını sağlar. Bu sistem ile hasta bakım kalitesinden herhangi bir ödün vermeden, var olan kaynaklar
teknoloji ile birleştirilerek hizmet verilebilmektedir.
Sistem, bakım planlarının yeniden gözden geçirilmesinde, hasta gözlemlerinin ve yaşam bulgularının
toplanmasında kullanılabilir (28,29).
Sistem aracılığı ile elde edilen tüm veriler elektronik
tıbbi kayıt depolarında kurumun evde bakım bilgi sistemi içinde saklanır (28).
Hemşirelik uygulamaları ile bilgisayar ilişkisi
Bilgisayarın, sağlık hizmetlerinde kullanımının
yaygınlaşması sonucu sağlık sektörüne etkisi giderek
artmaktadır. Hastaların bakımı, kabulü, transferi ve
taburcu edilmesine kadar her türlü uygulama, bilgisayar sayesinde geliştirilebilmektedir. Hemşireler, birincil görevi hasta bakımı olmasına rağmen, hasta ile
ilgili verilerin kayıt edilmesi, bakım ve uygulamaların
kayıt edilmesi gibi nedenlerle bilgisayar kullanmak
zorundadır.
Amerika Birleşik Devletleri’nde, 1974 yılından itibaren hemşirelik bilişimi ile ilgili çalışmalar sürdürülmektedir. Graves ve Corcoran hemşirelik bilişimini
“hemşirelik bakımını sağlamak ve hemşirelik uygulamalarını desteklemek için hemşirelik verisinin ve
enformasyonunun işlenmesinde ve yönetilmesinde
yardımcı olmak amacı ile bilgisayar biliminin, bilgi
biliminin ve hemşirelik biliminin bir kombinasyonu”
olarak tanımlamıştır (26,30). Hemşirelik bilişimi, hasta bakımı için verilerin yönetilmesi, hemşirelik uygulamalarının, araçların, aşamaların geliştirilmesi için
hemşirelere destek sağlayan bir sistemdir (30).
Hemşireler, bakım ve tedaviyi kayıt etme ve sonuçlarını izleme, Klinik Yol (“Pathways”) ya da diğer
yöntemleri kullanarak hasta durumundaki gelişim ve
değişimi kayıt etme, bölümler arası ve vardiyalar arasında iletişim kurma, bakım sonuçlarını istatistiksel
olarak değerlendirme gibi pek çok farklı amaçla bilgisayarı kullanmaktadır (15,20).
Hemşirelik bakım planının oluşturulmasında bilgisayar kullanımının getirdiği yararlar açıktır. Bu sistem
(1,2,5,7,12,14,15,19,31):
 Bakım planının yazılması için harcanan zamanı ve
kırtasiyecilik ile ilgili yükü azaltır. Hastaya ayrılan
zamanı artırır.
 Klinik karar vermeyi kolaylaştırır. Hasta verilerini
girerek, problemi isimlendirebilir.
 Hemşirelik bakım planlarını standart hale getirir.
Bilgisayar ortamına uyarlanmış uygun bakım
planını kullanarak bakım planlarını geliştirebilir.
 Hemşireler arasındaki yazılı iletişimi geliştirir.
 Hasta/aile için uygulanan bakımın tümüyle kayıt
edilmesini ve ücretlendirilmesini sağlar.
 Hasta kayıtlarının düzenli, belirgin, az ve öz olarak
tutulmasını sağlar. Veri tabanı oluşturur. Bu kayıtlar
aynı zamanda hemşirenin korunmasında yasal
bir belge oluşturur ve hemşirenin sorumluluğunu
artırır.
 Zorunlu hatırlatmalar sonucu gözlem sayısı artar.
 Gözlemlerin güvenirliğinde ve doğruluğunda artış
sağlar. Hataları ve göz ardı etmeleri azaltır. Böylece
bakımın kalitesini yükseltir.
 Gözlemler için bir rehber sağlanarak öğrenme aracı
olarak kullanılır.
 Yönetici hemşirelerin hastaya verilen bakımı, daha
objektif değerlendirmelerine olanak sağlar.
 Hastaya ait kayıtların düzenli ve kolay ulaşılabilir
olmasını sağlar. Böylece hemşireler hastaları için
daha kapsamlı bakım planı hazırlayabilirler.
 Hastaya verilen sağlık hizmetine, hem bireyin
kendisinin hem de diğer sağlık disiplinlerinin aktif
katılımını sağlar.
 Hasta ile ilgili verilerin, planların kaydedilmesini
ve depolanmasını sağladığı için, istatistiksel
değerlendirmeler ve araştırmalar için veri oluşturur.
 Elle yazılan kayıtlarda meydana gelebilecek hataları
en aza indirir. Veri kaybını önler.
Bütün bunların sonucunda bakım planlarının doğ-
ruluğu ve güvenilirliği artar. Hemşirelik bakımı geli-
şir. Doğruluğun artması zamandan tasarruf yapılmasını ve hemşirelik bakım planlarının daha tutarlı ve
devamlı olmasını sağlar. Bu da verilen bakımın kalitesini yükseltir (28). Ülkemizde Erdemir ve ark. yaptıkları araştırmada, hemşirelerin %75.6’sının çalıştıkları
hastanede mevcut otomasyon sisteminde bulunan
programı bildiklerini ve bu programı çoğunlukla
hastanın laboratuvar bulgularını izleme, malzeme giriş-çıkışını izleme ve hasta verilerini kaydetmek için
kullandıklarını belirtmişlerdir (30). Aynı araştırmada,
hemşirelerin %80’inin günlük klinik uygulamalarda
bilgisayar kullanımının gerekli olduğunu belirttiği ve
%84’ünün çalıştığı klinikte bir bilgisayar olduğu saptanmıştır (30).
Türkiye’de hastanelerde kullanılan otomasyon sistemi genel olarak verilerin bilgiye dönüştürülemedi-Cilt 51 • Sayı 2 Elektronik hasta kayıt sistemleri • 135
ği, dağınık ve sadece tıbbi süreçlerde kullanılan bir
sistemdir ve bu sistem herhangi bir standarda sahip
değildir. Genellikle, hastanelerde öncelikle bilgisayar
donanımı tedarik edilmekte, daha sonra bu sisteme
uygun bir yazılım satın alınmaktadır (22). Hemşirelik
uygulamaları, sağlık hizmetlerinin önemli bir parçasını oluşturmakla birlikte, hastane bilgi sistemlerinde
ve elektronik kayıt sistemlerinde hemşirelik uygulamaları tam olarak yer almamaktadır (30). Hemşirelik
süreci, hasta bakımı için planlanan ve uygulanan
temel bakımı içerir. Hemşirelik sürecini başarılı bir
şekilde kullanabilmek için hem düşünce sürecinin,
hem de o ortamın koşullarını yansıtan bilgisayar destekli dökümantasyon sisteminin geliştirilmesi gerekir
(4,14,19).
Ülkemizde, özellikle 2000’li yılların başlangıcı ile
birlikte hemşirelik tanılarına yönelik girişimlerin
ve bakım sonuçlarının sınıflandırılmasının önemi
tartışılmaya başlanmış, hemşirelik kayıtları ile ilgili
bilgisayar programları yazılmıştır (14). Örneğin, Ay
tarafından 2005 yılında doktora tez çalışması olarak yazılmış olan hemşirelik uygulamaları bilgisayar
programı, hastadan alınan verilerin analiz edilmesini
kolaylaştıracak, bakımın planlanmasında hemşireye
rehberlik edecek ve bakım sonuçlarının izlenmesini
kolaylaştıracak biçimde yapılandırılmıştır (14). Yurt
dışı kaynaklı hemşirelik alanına ait paket bilgisayar
programları olmasına rağmen bu programlar Türkiye
Sağlık Sistemi’ne, dil yapısına, Türkiye’deki yasal
düzenlemelere ve kültürel yapıya uygun değildir.
Türkiye’de yazılmış hazır paket programlar ise, yazı-
lım ve donanım bilgisi yeterli olmayan ya da bilgisayar konusunda çok az bilgisi olan veya meslek işlevleri hakkında hiçbir bilgisi olmayan kişiler tarafından
yazıldığı için ihtiyaca cevap vermemekte, mesleki
performansı hasta kayıtlarına yansıtmamaktadır (22).
Sağlık Bakanlığı hastanelerinin çoğunlukla hazır yazı-
lım tercih etmeleri, alınan programların hastanenin
değişen ihtiyaçları karşısında değiştirilememesi ve
güncellenememesi gibi sakıncalara sahiptir. Gelişmiş
bir hastane otomasyonu, hastanenin ölçeği, işlem
yoğunluğu ve uzmanlık alanı ile tutarlı bir teknoloji
içermeli ve bu teknolojiyi en iyi sunan firma seçilmelidir (22). Esatoğlu ve Köksal’ın yaptıkları araştırmada, hastanelerin %41.9’u yazılım programlarının
uygun olmamasından kaynaklanan nedenlerle istenildiği zaman kayıtlarda değişiklik yapamadıkları ve
bu durumun zaman ve maddi kayıplara neden oldu-
ğu belirtilmektedir (22).
Sonuç olarak, ülkemizde hastanelerde kullanılacak
otomasyon sistemlerinin birimler arasında bilgi akışı-
na ve kullanımına olanak veren, bilgisayarda tutulan
kayıtlar üzerinde sorgulama yapılabilen, hastanın tanılanması, tedavi edilmesi ve bakımı konusunda tüm
sağlık meslek üyelerinin mesleki işlevlerine uygun,
hastaya ait değişimleri yansıtabilecek esnekliğe sahip,
kullanımı kolay, bilgi saklama ve denetleme konusunda güvenilir olması gerekir. Ayrıca kullanılacak
sistemin, hasta bakımı ve bakım sonuçlarının ayrıntılı olarak kayıt edilmesini sağlayacak, hasta bakımı
konusunda hemşireye rehberlik edebilecek standart
bakım planlarını içermesi, hasta bakımı kalitesini artıracak ve ücretlendirme, performans değerlendirme,
ihtiyaç duyulan hemşire sayısını belirleme gibi yönetimsel kararlara da yardım edecektir.