Kulak protezi yapımı: farklı bir teknikle

PDF Dosyası: 

arastirmax_1625_pp_122-125.pdf

Giriş
Çene-yüz defektleri, travma, kanser cerrahisi ve
doğumsal sebeplerle oluşabilir ve bireylerin fiziksel
görünümlerinde ciddi problemlere sebep olabilir (1).
Özellikle defektin kapatılmasında cerrahi prosedürlerle istenilen başarının elde edilemediği durumlarda,
çene-yüz protezleri önemli bir estetik görev üstlenmeleri sebebiyle iyi bir alternatif olarak kabul edilebilir.
Çene-yüz protezlerinin yapımı ölçü alımı ile başlayan ve protezin hastaya takılması ile tamamlanan bir
dizi klinik ve laboratuvar aşamalardan oluşur (2,3).
Başarılı bir estetik sonucun önem taşıdığı çene-yüz
protezlerinin bu aşamalarından herhangi birinde
oluşabilecek bir hata, yapımı uzun klinik uğraşlar ve
belirli bir maliyete sahip olan protezlerin genellikle
yeniden yapımını gerektirir.
Yüz protezleri yapımında genel olarak öncelikle defektin, daha sonra ise varsa sağlam tarafın ve çevre
dokuların ölçüleri alınarak çeşitli modeller elde edilir.
Defekte ait model üzerinde uygun mum modelasyon
yapılır. Yapılan modelasyonun hasta üzerinde kontrolü ve son detay çalışmalarının ardından laboratuvar aşamaları başlar. Çene-yüz protezlerinin yapı-
mında meydana gelen hataların en çok bu aşamadan
kaynaklandığı bilinmektedir (3-5). Özellikle kulak
protezlerinin yapımında, kulağın karmaşık şekli ve
doku derinlikleri mum model üzerinde yapılabilirse
de, bu modelajın proteze tam olarak yansıtılamaması
söz konusu olabilir. Bu durum, oldukça zahmetli olan
yapım aşamalarının tekrarlanmasını gerektirir.
Ayrıca implant destekli çene-yüz protezlerinin yapımında protez-implant bağlantısı protez yapımını
güçleştiren ve sonucu etkileyen ikinci bir detay olarak
karşımıza çıkabilir (6,7).
Çene-yüz protezleri yapım hatalarını en aza indirmek için uyguladığımız bu yöntemde kulak protezi
yapımı için kliniğimize başvuran hastanın protezinin
laboratuvar aşamasında farklı bir teknik kullanılmış-
tır ve bu tekniğin geçerliliği tartışılmıştır.
* GATF Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Diş Hastalıkları Servisi
** İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi
Ayrı basım isteği: Arzu Atay, GATF Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Diş
Hastalıkları Servisi, Tıbbiye Cad. Üsküdar-34668, İstanbul
E-mail: arzuatay@gmail.com
Makalenin geliş tarihi: 15.11.2007 • Kabul tarihi: 01.05.2008Cilt 51 • Sayı 2 Kulak protezi yapımı • 123
Olgu Sunumu
Beş yaşında geçirdiği bir travma nedeniyle sağ kulak kepçesini kaybeden 23 yaşında erkek hasta tedavi amacıyla GATF Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Diş
Hastalıkları Servisi Çene-Yüz Protezleri Bölümüne
başvurdu. Klinik ve radyolojik inceleme ardından
implant destekli bir kulak protezi yapılmasına karar verildi. Tespit edilen uygun bölgelere GATF
Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Plastik ve Rekonstrüktif
Cerrahi Servisinde iki adet ekstra-oral implant (ITI;
Straumann, Weldenburg, Switzerland) yerleştirildi.
İyileşme dönemini ve osseointegrasyonu takiben kliniğimizde implantlar üzerine bir bar bağlantılı kulak
protezi yapılması planlandı.
Teknik: Hastanın bilinen yöntemlerle herhangi bir
defekti bulunmayan sol kulağından ve defekt bölgesinden irreversible hidrokolloid ölçü maddesi (Jeltrate
Plus; Dentsply Caulk, York, USA) ile ölçüler alındı.
Defekt bölgesinin ilk çalışma alçı modeli elde edildi.
Alçı model üzerinde hastanın sağlıklı kulağının modelinden rehber alınarak bir mum modelaj (Neowax;
Dentsply Trubyte, York, PA) yapıldı ve hasta üzerinde
prova edildi. Bar yapımı için firma önerileri doğrultusunda ölçü postları implantlar üzerine vidalandı ve
bilinen yöntemlerle implantların ölçüsü alındı. Daha
sonra ölçü postları laboratuvar analoglarına takılarak
ölçü içerisine yerleştirildi ve bu şekilde ölçü maddesi
sert alçı ile döküldü. Döküm aşamasını takiben bar
implantlar üzerinde prova edildi. Barın pasif olarak
oturduğu ve implantlar üzerinde herhangi bir gerilim
yaratmadığı tespit edildikten sonra implantlar üzerine uygulandı (Şekil 1). Ardından bar üzerine oturacak klipsler otopolimerizan akrilik (Lucitone Clear;
Dentsply Trubyte) vasıtasıyla sabitlendi ve böylelikle
bir plak içerisinde gömülmüş oldu. Mum modelasyon
ile implantların klipslerini taşıyan akrilik plakanın
uyumu hasta üzerinde prova edildi, son düzeltmeleri
yapıldı ve kalıplama amacıyla laboratuvar aşamasına
geçildi. Muflalama işleminde modelasyonun mufla
kenarlarından eşit uzaklıkta olacak şekilde yeri ayarlandı. Sert alçı üretici firma talimatlarına uygun olarak hazırlandı (Glass Stone 3000 Type V; Dentsply Int
Inc. York, PA) ve öncelikle implant klipslerini taşıyan
akrilik plaka muflanın alt kısmına gömüldü (Şekil
2). Alçının polimerizasyonu tamamlandıktan sonra
anahtar olarak kullanılmak üzere rehber oluklar açıl-
Şekil 1. İmplant ve bar bağlantı
Şekil 2. Akrilik plakanın muflaya alınmış görüntüsü
dı, alçı yüzeyi laklandı. Kulak kepçesinin arkası ve
implant bağlantısının akrilik kısıma kadar olan par-
çası için ikinci bir alçı hazırlandı ve polimerizasyonu
beklendi, alçı yüzeyi tekrar laklandı (Şekil 3).
Şekil 3. İkinci alçı katmanı
Bu aşamaların ardından geriye kalan kulak kepçesi
alçıya alınarak mufla kapatıldı. Her üç alçı, çalışma
kolaylığı olması amacıyla farklı renkte hazırlandı.
Bundan sonraki aşamalarda klasik yöntemlerle mum
eritildi ve üç farklı katmandan oluşan mufla açıldı
(Şekil 4a, 4b). Bir kondensasyon silikon olan VST 50 124 • Haziran 2009 • Gülhane Tıp Derg Atay ve ark.
F (Silicone Elastomer; Factor 2, Lakeside, Ariz, USA)
hastanın ten rengine uygun silikon bazlı boyalar kullanılarak renklendirildi, renk uyumu sağlandıktan
sonra katalizörü 1/10 oranında eklenerek bir vakumlu karıştırıcı (Whip-mix Corp, Louisville, KY) yardı-
mıyla hazırlandı. Plastik şırınga kullanılarak (30 ml,
Factor 2, Lakeside, Ariz, USA) muflaya yerleştirildi ve
ikinci alçı yerine oturtularak uyumu kontrol edildi ve
yerleştirme işlemi her üç katman için tekrarlandı ve
mufla kapatılarak basınç altına alındı. Oda ısısında
vulkanizasyon için bekletildi. Vulkanizasyon tamamlandıktan sonra silikon protezin ayrıntıları ve kenarları kontrol edildi, tesviye işlemleri yapıldı ve hasta
üzerine uygulandı. Hasta, protezini nasıl kullanacağı
ve temizliği konusunda bilgilendirildi ve protez hastaya teslim edildi (Şekil 5,6,7).
Tartışma
Çene-yüz defektlerinde cerrahi çözüme bir alternatif olan çene-yüz protezlerinin yapımı, hem hasta,
hem de klinisyen için zor ve masraflıdır. Çene-yüz
protezlerinin laboratuvar aşamalarında oluşacak bir
hata, genellikle tamir edilemez ve protezin yeniden
yapımını gerektirir.
Protezin ilk aşaması olan ölçü alımından başlayarak her safhada ayrı bir titizlik gösterilmesi sonucun
başarısını etkileyecektir. Özellikle implant destekli
çene-yüz protezlerinin yapımında doku-implant ve
implant-protez bağlantısının şekli ve protezin bir bü-
tün olarak oryantasyonu başarı kriterlerindendir.
Literatürde çene-yüz protezlerinin yapımına yönelik birçok teknik yer almaktadır (5-7). Çene-yüz protezlerinin laboratuvar aşamalarında en çok görülen
hata silikon içinde modelasyon boşluğuna yerleş-
tirme sırasında oluşan hava boşlukları ve silikonun
doku kıvrımlarının derinliklere ulaşamamasından
kaynaklanan eksikliklerdir.
Bu makalede anlatılan teknik, laboratuvar aşamalarında özellikle doku detaylarının hatasız ve
eksiksiz olarak proteze yansıtılabilmesi amacıyla
önerilmektedir.
Şekil 4. a, b. Mufla açıldıktan sonra üç farklı alçı ve modelasyon boşluğu
a b
Şekil 5. Protezin mufladaki görünümü Şekil 6. Tesviye işlemlerinden sonra protezin görünümüCilt 51 • Sayı 2 Kulak protezi yapımı • 125
Çene-yüz protezlerinin yapımında meydana gelebilecek hataları en aza indirgeme amacıyla kullandığı-
mız üç tabakalı muflalama yönteminin kulak protezi
gibi doku kıvrımları fazla olan protezlerde ve ayrıca
diğer implant destekli çene-yüz protezlerinde yapım
kolaylığı sağlayacağı değerlendirilmektedir.