Laparoskopik kolesistektomi sonrası ağrı tedavisinde tramadolün devamlı infüzyon ve hasta kontrollü analjezi ile uygulanmasının karşılaştırılması

Makalenin İngilizce İsmi: 
Comparison of tramadol use in continuous infusion versus patient controlled analgesia in pain management after laparoscopic cholecystectomy
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
Hasta kontrollü analjezi
intravenöz tramadol
laparoskopik kolesistektomi
postoperatif ağrı
Türkçe Özet: 

Kolelitiyazisin tedavisinde altın standart laparoskopik kolesistektomidir. Bu çalış-
mada laparoskopik kolesistektomi sonrası devamlı infüzyon veya hasta kontrollü
analjezi olarak uygulanan tramadol analjezilerinin etkinliği, tüketimi ve yan etkileri
karşılaştırılmıştır. Prospektif ve randomize olarak oluşturulan her iki grupta 35’er
hasta çalışmaya dahil edildi. Grup I’deki hastalarda tramadol 100 mg intravenöz
olarak verildikten sonra 12.5 mg/saat hızda 24 saat devamlı infüze edildi. Grup
II’deki hastalara hasta kontrollü analjezi kullanıldı ve 50 mg yükleme dozu, 5 mg/
saat bazal infüzyon, bolus doz 20 mg, kilitli kalma 30 dk, 4 saat limitli 200 mg tramadol uygulandı. Hastaların 0, 2, 4, 8, 12, 24. saatlerde vizuel analog skala skorları
(0-100), periferik oksijen satürasyonu, solunum sayısı, kalp atım hızı, non-invaziv
arteryal kan basıncı değerleri kaydedildi. İki grup arasında yaş, cinsiyet, kilo, ASA
ve ameliyat süresi açısından anlamlı farklılıklar saptanmadı. Vizuel analog skala
skoruna göre hiçbir çalışma saatinde farklılık saptanmadı. Grup I’deki hastaların
hepsi 400 mg tramadol ile tedavi olurken, Grup II’deki hastalar ise 164±52.19 (60-
200) mg tramadol ile tedavi edildi. Laparoskopik kolesistektomi sonrasında ağrı
tedavisinde tramadol etkin ve güvenilir bulundu. İlacın her iki yöntemle verilmesinde
etkinlik açısından farklılık saptanmadı.

Key Words: 
Patient controlled analgesia
intravenous tramadol
laparoscopic cholecystectomy
postoperative pain
İngilizce Özet: 

Laparoscopic cholecystectomy is the gold standart operation in cholelithiasis.
The efficacy, consumption and side effects of tramadol analgesia used either
continuous infusion or patient controlled analgesia after laparoscopic cholecystectomy were compared in the present study. Thirty-five patients were recruited
in each group constituted prospectively in a randomized manner. Tramadol with
an intravenous loading dose of 100 mg and a subsequently continuous infusion
of 12.5 mg/h for 24 hours was given in Group I. Patient controlled analgesia was
used in Group II, and an intravenous loading dose of 50 mg tramadol with a basal
infusion rate of 5 mg/h, a bolus dose of 20 mg, a lock-out time of 30 minute and
a maximum dose of 200 mg with 4 hours limited were performed. Visual analog
scale scores (0-100), peripheral oxygen saturation, respiratory rate, heart rate
and noninvasive arterial blood pressure values were recorded in all patients at 0,
2, 4, 8, 12 and 24 hours. There were no significant differences between the two
groups regarding age, gender, weight, ASA status and duration of the operation.
There were no significant differences between the two groups on the basis of
visual analog scale scores obtained at any of the time measurements. All the
patients in Group I were treated with a total tramadol consumption of 400 mg
whereas the patients in Group II were treated with a mean tramadol consumption of 164±52.19 (60-200) mg. Tramadol proved its efficacy and safety in the
present study. There were no significant differences between the use of the drug
in either route regarding efficacy.

Yazar Bilgileri
2. Yazar
Yazar Adı: 
Ali Harlak
Yazar Anabilim Dalı: 
Genel Cerrahi
3. Yazar
Yazar Adı: 
Mehmet Eryılmaz
Yazar Anabilim Dalı: 
Genel Cerrahi
4. Yazar
Yazar Adı: 
Müjdat Balkan
Yazar Anabilim Dalı: 
Genel Cerrahi
5. Yazar
Yazar Adı: 
Orhan Kozak
Yazar Anabilim Dalı: 
Genel Cerrahi
6. Yazar
Yazar Adı: 
İsmail Arslan
Yazar Anabilim Dalı: 
Genel Cerrahi
7. Yazar
Yazar Adı: 
C. Turgut Tufan
Yazar Anabilim Dalı: 
Genel Cerrahi
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Gülhane Tıp Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2009
Cilt/Sayı: 
51
Sayı: 
1
Sayfa Aralığı: 
6-10
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_1629_pp_6-10.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

Kaynaklar
1. NIH Consensus Development Panel on Gall Stones
and Laparoscopic Cholecystectomy. JAMA 1993; 269:
1018-1024.
2. Widdison AL. A systematic review of the effectiveness
and safety of laparoscopic cholecystectomy. Ann R Coll
Surg Engl 1996; 78: 476.
3. Joris J, Cigarni I, Legrand M, et al. Metabolic and respiratory changes after cholecystectomy performed
via laparatomy or laparoscopy. Br J Anaesth 1992; 69:
341-345.
4. Ure BM, Troidl H, Spangenberger W, et al. Preincisional
local anaesthesia with bupivacaine and pain after laparoscopic cholecystectomy. A double-blind randomized
clinical trial. Surg Endosc 1993; 7: 482-488.
5. Karanikolas M, Swarm RA. Current trends in perioperative pain management. Anesthesiol Clin North America
2000; 18: 575-599.
6. Michaloliakou C, Chung F, Sharma S. Preoperative multimodal analgesia facilitates recovery after ambulatory
laparoscopic cholecystectomy. Anesth Analg 1996; 82:
44-51.
7. Szem JW, Hydo L, Barie PS. A double-blinded evaluation of intraperitoneal bupivacaine vs saline for the reduction of postoperative pain and nausea after laparoscopic cholecystectomy. Surg Endosc 1996; 10: 44-48.
8. Pasqualucci A, Contardo R, Da Broi U, et al. The effects
of intraperitoneal local anesthetic on analgesic requirements and endocrine response after laparoscopic cholecystectomy: a randomized double-blind controlled
study. J Laparoendosc Surg 1994; 4: 405-412.
9. Dobbs FF, Kumar V, Alexander JI, Hull MG. Pain after
laparoscopy related to posture and ring versus clip steri-10 • Mart 2009 • Gülhane Tıp Derg Menteş ve ark.
lization. Br J Obstet Gyneacol 1987; 94: 262-266.
10. Soper NJ, Barteau JA, Clayman RV, Ashley SW,
Dunnegan DL. Comparison of early postoperative results for laparoscopic versus standart open cholecystectomy. Surg Gynecol Obstet 1992; 174: 114-118.
11. Lee IO, Kim SH, Kong MH, et al. Pain after laparoscopic
cholecystectomy: the effect and timing of incisional
and intraperitoneal bupivacaine. Can J Anaesth 2001;
48: 545-550.
12. Zubaroğlu E, Çalışkan K, Keskin K, Serim Ç, Seratlı O,
Özgüven R. Laparoskopik ve açık kolesistektominin post
operatif ağrı yönünden karşılaştırılması. Ağrı Dergisi
1997; 9: 24-29.
13. Rafa RB, Friderichs E. Reimann W, et al. Complementary
and synergistic antinociceptive interaction between the
enantiomers of tramadol. J Pharmacol Exp Ther 1992;
260: 275-285.
14. Spacek A. Kombinations-infusionanalgesie: eine alternative zur PCA? Anasthesiol Intensivemed Notfallmed
Schmertzher 1999; 34: 363-366.
15. Dauber A, Ure BM, Neugebauer E, Schmitz S, Troidl H.
Zur inzidenz postopertiver schmerzen auf chirurgischen
normalstation. Anaesthesist 1992; 81: 737-741.
16. Stamer UM, Maier C, Grond S, Veh-Schmidt B, Klaschik
E, Lehmann KA. Tramadol in the management of postoperative pain: a double-blind, placebo and active drug
controlled study. Eur J Anaesthesiol 1997; 14: 646-654.
17. Özyalçın S, Yücel A, Erdine S. Postoperatif analjezide
tramadol, petidin, morfin ve fentanil ile intravenöz
PCA. Türk Anest Rean Mec 1997; 25: 207-213.
18. Bamigbade TA, Langford RM. The clinical use of tramadol hydrochloride. Pain Reviews 1998; 5: 155-159.
19. Kırdemir P, Özkoçak I, Marşan A, Muratlı N, Güğüş
N. Hasta kontrollü analjezi (PCA) tramadol ve morfin
uygulamasının tramadol infüzyonu ile karşılaştırılması.
Gülhane Tıp Dergisi 2000; 42: 178-181.
20. Jellinek H, Haumer H, Grubhofer G, et al. Tramadol in
postoperative pain therapy. Patient controlled analgesia versus continuous infusion. Anaesthesist 1990; 39:
513-520.
21. Tunç M, Ulus F, Göktaş U, Sazak H, Şavkılıoğlu S.
Torakotomi sonrası ağrı tedavisinde; tramadol ile intravenöz hasta kontrollü analjezi ve devamlı infüzyonun
karşılaştırılması. S.D.Ü. Tıp Fak Derg 2006; 13: 5-10.
22. Rüd U, Fischer MV, Mewes R, Paravicini D. Postoperative
analgesia with tramadol. Continuous infusion versus
repetitive bolus administration. Anaesthesist 1994; 43:
316-321.

Giriş
Laparoskopik kolesistektomi (LK) hızlı iyileşme sağ-
laması ve daha az cerrahi travmaya neden olması nedeniyle, semptomatik safra taşlarının tedavisinde sık
tercih edilen bir yöntemdir (1,2). LK’nin açık kolesistektomiye göre en önemli avantajı, ameliyat sonrası
ağrının daha az olması ve daha az analjezik tüketimidir (3). Bu sayılan avantajların yanında, pek çok
hasta LK sonrasında hala anlamlı derecede ağrıdan
yakınmaktadır (4).
Bu çalışmada, santral etkili bir analjezik olan tramadolün LK sonrası ağrı tedavisinde hasta kontrollü
analjezi (HKA) veya devamlı infüzyon yöntemleriyle
uygulanmasının analjezik etkinlik, analjezik tüketimi
ve yan etkiler açısından karşılaştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem
Randomize ve prospektif olarak yapılan bu çalışmaya ASA I-II statüsündeki 70 hasta dahil edildi.
Ameliyat öncesi hastalar çalışma hakkında bilgilendirildiler ve yazılı onamları alındı. Çalışmaya katılmayı
kabul etmeyen hastalar, ASA III ve daha yüksek risk
grubunda olan hastalar, ameliyatına laparoskopik
olarak başlanıp, daha sonra herhangi bir nedenle açık
kolesistektomiye geçilen hastalar, acil cerrahi girişimle ameliyat olanlar, gebe veya laktasyon döneminde
olanlar, sosyal veya mental yönden çalışmaya katılamayacak olanlar çalışma dışında bırakıldılar. Hastalar
ameliyat öncesi dönemde vizüel analog skala (VAS)
(0–100) değerlendirmesi konusunda bilgilendirildiler.
Hastaların ameliyat öncesi ve sonrası 0, 2, 4, 8, 12, 18,
24. saatlerde solunum ve nabız sayıları, non-invaziv
arteriyel kan basınçları, periferik oksijen saturasyon
değerleri (SpO2
) kaydedildi. HKA grubuna dahil olacak hastalar cihaz kullanımı hakkında ameliyattan
bir gün önce bilgilendirildiler.
Hastalara ameliyattan önce premedikasyon olarak
0.5 mg atropin intramüsküler olarak yapıldıktan sonra anestezide indüksiyon olarak fentanyl 2 cc intra-
*GATF Genel Cerrahi Anabilim Dalı
Ayrı basım isteği: Dr. Öner Menteş, GATF Genel Cerrahi Anabilim Dalı,
Etlik-06018, Ankara
E-mail: onermentes@yahoo.com
Makalenin geliş tarihi: 12.11.2008 • Kabul tarihi: 11.02.2009Cilt 51 • Sayı 1 Kolesistektomi sonrası ağrı tedavisinde tramadol • 7
venöz (İV) olarak, vekuronyum bromid 0.1 mg/kg
İV olarak, propofol 2 mg/kg İV olarak, lidokain 1.5
mg/kg İV olarak verildikten sonra takip eden dönemde %66 NO2
+%33 O2
+%1-1.5 izofluran+vekuronyum
bromid 2 mg/kg/saat İV olarak, uyandırmada %100
O2
+dekürarizasyon yapılmıştır. Nazogastrik sonda
uygulaması sonrası, küçük bir infra-umbilikal insizyonla Weres iğnesi yardımıyla CO2
insüflasyonu ve
pnömoperitoneum sağlandı. Ameliyat süresince intraperitonal CO2
basıncı 10–12 mmHg arasında tutuldu. Tüm hastaların ameliyatları ikisi 5 cm’lik, ikisi 10
cm’lik toplam dört trokar yardımıyla gerçekleştirildi.
Kapalı zarf yöntemi ile randomizasyon sağlanmış-
tır. Ameliyat bitimini takiben Grup I’deki hastalara
tramadol (Contramal®, Abdi İbrahim, Türkiye) 100
mg İV olarak verildikten sonra, 500 ml serum fizyolojik içerisine de 300 mg tramadol konularak 12.5 mg/
saat olacak şekilde 24 saat devamlı infüzyon uygulandı. Grup II’deki hastalara da HKA cihazı yardımıyla
(Provider®, Abbott Laboratories, Chicago, USA) 50
mg yükleme dozu, 5 mg/saat bazal infüzyon, bolus
doz 20 mg, kilitli kalma 30 dk, 4 saat limiti 200 mg
şeklinde uygulandı. Hastaların 0, 2, 4, 8, 12, 24. saatlerdeki VAS değerleri sorgulandı, her iki tedavi grubunda yan etkiler takip edildi.
İstatistiksel değerlendirmede, SPSS 10.0 paket programı kullanılmıştır. Ölçümler ortalama±standart sapma olarak sunulmuştur. Grupların demografik verileri ve VAS skorlarının değerlendirilmesinde MannWhitney U testi, grupların saatlere göre ve genel ortalama olarak kalp atım hızı (KAH), periferik oksijen
satürasyonu (SpO2
) ve non-invaziv arteriyel kan basınçları (mmHg) değerlerinin karşılaştırılmasında (eş-
leştirilmiş gruplarda) t testi, yan etkilerin karşılaştırılmasında ise ki-kare testi kullanılmıştır. Yapılan bütün
testlerde p<0.05 anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Bulgular
Her iki grup arasında yaş, cinsiyet, ağırlık, ameliyat süresi ve ASA skoru açısından istatistiksel olarak
anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0.05) (Tablo I).
Gruplar arasında non-invaziv arteryel kalp basıncı,
nabız ve solunum sayıları, SpO2
değerleri açısından,
ameliyat öncesi ve takip saatlerinde istatistiksel olarak
anlamlı farklılıklar saptanmadı (Tablo II, III, IV, V).
Gruplar arasında VAS ağrı skorları karşılaştırıldığında
0, 2, 4, 8, 12, 24. saatlerde istatistiksel olarak anlamlı
farklılıklar saptanmadı (Tablo II). Her iki grubun 24
saatlik VAS ortalaması Grup I için 25.02±12.57, Grup
II için 25.53±14.65 olarak saptandı. Grup I’deki hastalarda 400 mg tramadol ile ameliyat sonrası etkin analjezi sağlanırken, Grup II’deki hastalarda 164±52.19
(60-200) mg tramadol ile aynı analjezi düzeyine ulaTablo I. Hastaların demografik özellikleri
Öz e l l i k Gr u p I Gr u p I I p d eğe r i
Yaş ( yıl ) 4 3 . 2 6±11 . 8 1 4 8 . 3 1±1 4 . 8 5 0 . 1 0 1
Ci n s i y e t (E/K) 9 / 2 6 1 0 / 2 5 0 . 7 8 8
Ağır lık ( k g ) 7 2 . 4 3±1 3 . 9 4 7 5 . 8 6±9 . 9 7 0 . 3 0 2
Ame l i y a t s ü r e s i ( d k ) 7 5 . 5 7±1 6 . 4 3 8 5 . 1 4±2 1 . 0 2 0 . 4 5 9
ASA Sk o r u ( I / I I ) 2 3 / 1 2 2 5 / 1 0 0 . 6 0 9
Tablo II. Grupların saatlere göre ve genel ortalama olarak vizüel
analog skala değerleri (0–100)
Zaman Grup I Grup II p değeri
0. Saat 67.86±26.43 71.14±29.4 0.466
2. Saat 35.86±23.74 34.71±25.63 0.887
4. Saat 21.0±17.31 25.71±22.23 0.51
8. Saat 11.71±12.12 16.86±15.81 0.199
12. Saat 12.43±14.82 13.71±15.3 0.606
18. Saat 14.14±13.9 10.71±14.81 0.147
24. Saat 12.14±15.87 5.86±10.32 0.06
Genel Ortalama 25.02±12.57 25.53±14.65 0.702
Tablo III. Grupların saatlere göre ve genel ortalama olarak kalp
atım hızı değerleri (vuru/dk)
Zaman Grup I Grup II p değeri
0. saat 73.4±9.07 74.74±15.9 0.66
2. saat 77.03±10.22 76.94±11.24 0.73
4. saat 79.09±12.61 80.71±12.12 0.68
8. saat 79.71±12.61 77.74±12.51 0.26
12. saat 78.46±11.42 78.00±12.1 0.09
18. saat 78.83±9.97 79.94±9.16 0.14
24. saat 78.74±9.12 80.31±9.89 0.86
Genel ortalama 77.32±8.67 77.77±8.13 0.72
Tablo IV. Grupların saatlere göre ve genel ortalama olarak
periferik oksijen satürasyonu değerleri (%)
Zaman Grup I Grup II p değeri
0. saat 94.11±2.25 94.86±2.81 0.95
2. saat 94.23±2.03 94.46±2.36 0.436
4. saat 94.60±2.14 94.43±2.24 0.687
8. saat 94.63±1.82 94.40±1.80 0.448
12. saat 94.4±2.43 94.37±2.17 0.359
18. saat 94.89±2.05 95.14±1.78 0.378
24. saat 94.51±2.09 94.71±1.76 0.862
Genel ortalama 94.48±1.49 94.48±1.61 0.7248 • Mart 2009 • Gülhane Tıp Derg Menteş ve ark.
şılmıştır. Her iki grup arasında yan etkiler açısından
anlamlı bir farklılık bulunmadı (Tablo VI).
Tartışma
Ameliyat sonrası ağrı varlığı, hastanede kalış süresini uzatan, morbidite ve mortalitede artışa neden olan
en önemli faktörlerdendir. Bu nedenle tedavi edilmesi önem taşımaktadır. Akut postoperatif ağrı şiddeti
ve eşiği, hastadan hastaya farklılık göstermektedir. Bu
nedenle aynı doz ile her hastada etkin analjezi sağlamak mümkün olmamaktadır (5).
LK sonrasında görülen ağrı, cerrahi manipülasyona,
ameliyat süresince uygulanan intraabdominal basınç
düzeyi ve basınç artışına, intraperitoneal verilen karbondioksidin irritasyonuna, ameliyat sırasında olan
safra sızmalarına bağlı olarak görülen visseral orijinli ağrı ile trokarların karın duvarına giriş yerlerinden
kaynaklanan insizyonlara bağlı somatik tipte bir ağrı-
dır (6-8). LK sonrasında ağrı genellikle epigastriumda,
sırtta ve omuzlarda hissedilmektedir. En sık görüldü-
ğü yer ise üst abdomendir (9). Klinik deneyimler ve
yapılan çalışmalara göre oluşan ağrı, açık cerrahiye
göre kısa süreli ve az şiddetlidir (10,11).
Zubaroğlu ve ark. laparoskopik ve açık kolesistektomi sonrasında hastaların hissettikleri ağrıyı karşılaş-
tırmışlardır. Ameliyat sonrası 24. saatte VAS skoruna
göre LK olan hastalar 15.9±4.2 düzeyinde ağrı hissederken, açık kolesistektomi olan hastalarda bu skor
41.7±12.5 düzeyinde bulunmuştur. Hissedilen ağrı-
nın tedavisi için LK ameliyatı olanların 137.5±10.5
mg meperidin tüketimi olmuştur (12). Bu çalışma
bize LK sonrasında da hastaların opioidlerle tedavi olmalarını gerektirecek ağrıya maruz kaldıklarını
göstermektedir.
Tramadol santral etkili, sentetik analjeziktir. Zayıf
opioid grubunda yer alıp, hem opioid hem de nonopioid etki mekanizmasına sahip çift etkili bir ilaçtır
(13). Tramadol, postoperatif ağrının kontrolünde
uzun yıllardan beri kullanılmaktadır. Yan etki emniyeti sunması, güçlü opioidlere göre monitörizasyon
gerektirmemesi, koopere olmayan hastada dahi uygulanabilir olması ve özel personel eğitimi ihtiyacı
olmaması klinikte yaygın kullanım alanı bulmasına
neden olmuştur (14).
Akut ağrıda İV tramadol infüzyonu ile olumlu sonuçlar bildiren çalışmalar ile birlikte (15), kişiye özgü
ağrı tedavisini mümkün kılan HKA yöntemi kullanı-
larak yapılan çalışmalar da mevcuttur (16).
HKA yöntemi ile yapılan başka bir çalışmada tramadol petidin, morfin, fentanil gibi güçlü opioidlerin
eşdeğer dozları ile karşılaştırıldığında analjezik olarak
benzer etki gösterirken, daha az yan etki göstermesi
nedeniyle güvenlik sınırlarının daha geniş olduğu sonucuna varılmıştır (17). Çalışmamızda her iki tedavi
grubundaki hastaların hiçbirisinde ciddi bir yan etki
görülmemiştir. En sık saptanan yan etki, bulantı-kusma olmuş ancak, hiçbir hastada tedavinin kesilmesini
gerektirmemiştir. Tramadol ile yapılan çalışmalarda
da yan etki olarak en sık bulantı-kusma ile karşılaşılmaktadır. Bu etkinin, diğer opioidlerde olduğu gibi
kemoreseptör triger zona etki ederek ortaya çıktığı,
insidansının “peak” serum konsantrasyonu ile ilişkili
olduğu bildirilmiştir (18).
Tablo V. Grupların saatlere göre ve genel ortalama olarak non-invaziv arteriyel kan basınçları değerleri (mmHg)
Zaman Grup I Grup II
p değeri
Sistolik Diyastolik Sistolik Diyastolik
0. saat 129.86±19.08 79.86±9.51 129.86±19.08 78.71±8.34 0.95
2. saat 123.86±16.72 76.0±9.84 123.86±16.72 73.29±8.66 0.436
4. saat 122.290±17.12 75.14±9.43 122.290±17.12 74.0±8.89 0.687
8. saat 121.29±15.45 73.57±9.59 121.29±15.45 72.0±8.06 0.448
12. saat 119.86±15.36 73.29±7.95 119.86±15.36 71.71±9.92 0.359
18. saat 119.29±13.67 71.0±6.51 119.29±13.67 70.14±8.7 0.378
24. saat 119.86±14.56 73.71±10.46 119.86±14.56 74.43±7.74 0.862
Genel ortalama 122.24±13.37 74.65±6.21 122.24±13.37 73.47±5.81 0.724
Tablo VI. Hastalarda görülen bulantı-kusmanın takip
dönemlerine göre dağılımı
Zaman Grup I Grup II p değeri
0. saat 2 4 0.431
2. saat 1 4 0.164
4. saat 2 2 1.0
8. saat 5 3 0.439
12. saat 3 3 0.602
18. saat 1 1 1.0
24. saat 0 1 0.314Cilt 51 • Sayı 1 Kolesistektomi sonrası ağrı tedavisinde tramadol • 9
Kırdemir ve ark., elektif ortopedik veya abdominal
kanser cerrahisi uygulanan hastalarda HKA ile tramadol, morfin ve tramadol devamlı infüzyonun etkinliklerini araştırmışlardır. HKA ile tramadolü 100 mg
yükleme, 20 mg bolus, kilitli kalma süresi 20 dakika ve 5 mg/saat infüzyon şeklinde uygulamışlardır.
Devamlı infüzyonu ise 100 mg yükleme ve 12 mg/
saat sürekli infüzyon ile toplam 500 mg olarak kullanmışlardır. Çalışma sonucunda ise her iki uygulamanın eşdeğer analjezi sağladığını bulmuşlardır (19).
Çalışmamızda kullanılan tramadol ile doz benzerliği
ve her iki grup arasında farklı uygulama olmasına kar-
şılık eşdeğer analjezi sağlanmıştır.
Jellinek ve ark. jinekolojik cerrahi sonrasındaki
ağrı tedavisinde tramadolü HKA ve devamlı infüzyon şeklinde kullanmışlardır. Tramadolü İV olarak 3
mg/kg yükleme dozu, 0.35 mg/kg/saat devamlı infüzyon şeklinde vermişlerdir. HKA dozunu da 3 mg/kg
yükleme, bolus doz 30 mg, kilitli kalma süresi 5 dk,
devamlı infüzyon 5 mg/saat olarak uygulamışlardır.
İV devamlı infüzyonda 339±100 mg, HKA grubunda
364±46 mg tramadol tüketimi olmuş ve her iki grubun VAS değerleri arasında farklılık bulunmamıştır
(20). Bu çalışmada da farklı iki şekilde kullanılan tramadolün etkinliği çalışma sonuçlarımızla benzerlik
göstermektedir.
Tunç ve ark., torakotomi sonrası ağrı tedavisinde
tramadolü HKA ve devamlı infüzyon şeklinde uygulamışlardır. HKA’de 100 mg yükleme dozu, 20 mg bolus doz, kilitli kalma süresi 5 dk, devamlı infüzyon
grubunda da 3 mg/kg yükleme dozunu takiben 0.35
mg/kg/saat devamlı infüzyon şeklinde uygulamışlardır. Çalışma sonunda her iki farklı yöntemle uygulanan tramadolün eşdeğer analjezi sağladığını bildirmişlerdir (21).
Rud ve ark. çeşitli nedenlerle ameliyat olan 135
hastayı iki gruba ayırmış ve tramadolü devamlı infüzyon ve tekrarlayan dozlar şeklinde uygulamışlardır.
Yüz mg yükleme dozunu takiben 12 mg/saat devamlı
infüzyon, diğer gruba da plasebo uygulamışlardır. Ek
olarak, gerektikçe her iki gruba bolus 50 mg tramadol
uygulamışlardır. Tramadol devamlı olarak uygulanan
grupta ek tramadol uygulama ihtiyacı az olmuştur.
Yirmi dört saat sonunda devamlı infüzyon grubunda
449.5±66 mg, diğer grupta 201.6±83.9 mg tramadol
tüketimine rağmen devamlı infüzyonun yan etkilerde artma yapmadığını ve daha iyi analjezi sağladığını
bildirmişlerdir (22).
Her iki gruptaki hastaların ameliyat sonrası 0. ve 2.
saatlerde orta ve üst düzeyde ağrı hissetmeleri laparoskopik kolesistektomi sonrasında etkin ağrı tedavisinin
önemini göstermektedir ve opioid grubu analjezik bir
ilacın tedavide gerekli olabileceğini göstermiştir.
Ağrı tedavisinin başarısında, uygun analjezik seçimi
kadar uygulama şekli ve dozaj da önem taşımaktadır.
Tramadol laparoskopik kolesistektomi sonrası ağrı
tedavisinde çalışmamızda etkin olarak bulunmuştur.
Hastaların 8. saatten sonraki ve genel VAS ortalamaları da bunu göstermektedir. Hiçbir hastada da morbidite veya mortaliteye neden olabilecek yan etkiye
rastlanmamıştır.
Sonuç olarak, laparoskopik kolesistektomi sonrası ağrı tedavisinde her iki yöntemle uygulanan
tramadol’de de etkin analjezi sağlanmıştır. HKA genel
olarak bireysel ağrı tedavisi sağlayarak daha az ve ki-
şiye özgü doz ile güvenli ve rahat analjezi sağlamıştır.
HKA analjezi uygulanan gruptaki hastalarda ortalama
164±52.19 mg gibi düşük dozda, diğer grupta ise 400
mg standart tramadol tüketimine eş değer analjezi
sağlanmıştır. Ancak cihaza bağımlı olması, özel set
gereksinimi, eğitilmiş personel ihtiyacı, her merkezde
bulunmaması gibi faktörler HKA kullanımını sınırlamaktadır. Devamlı infüzyonun ise daha rahat ve her
yerde uygulanabilirliği nedeniyle HKA olmadığı durumlarda da güvenle kullanılabileceği kanısındayız.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.