GATA Acil Dahiliye Kliniğinde üst gastrointestinal sistem kanaması nedeniyle 1998-2005 yılları arasında takip edilen hastaların sosyodemografik özelliklerinin incelenmesi

Makalenin İngilizce İsmi: 
Analysis of the sociodemographic characteristics of the patients followed-up with the diagnosis of upper gastrointestinal bleeding at the Department of Emergency Internal Medicine of GATA between 1998 to 2005
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
cinsiyet
Yaş
sosyodemografik özellikler
üst gastrointestinal sistem kanaması
Türkçe Özet: 

Üst gastrointestinal sistem kanamaları, anlamlı ölüm oranı ve morbiditeleriyle sık karşılaşılan tıbbi bir acildir. Bu çalışmada üst gastrointestinal sistem kanaması nedeniyle 1998- 2005 yılları arasında takip ettiğimiz hastaların sosyodemografik özelliklerini retrospektif olarak incelemeyi amaçladık. Çalışma süresince GATA acil servisine başvuran yaklaşık 7000 hastadan, üst gastrointestinal sistem kanaması tanısı konmuş 898 hasta çalışmaya alındı. Hastaların ortalama yaşı 52.5±21.3 yıl idi (16-103 yıl). Hastaların 480'i erkek (%53.5), 418'i kadındı (%46.5) ve 335 hasta evli (%37.3), 563 hasta bekardı (%62.7). Olgularda en büyük grubu 350 hasta (%39) ile asker aileleri oluşturmaktaydı. Öğrenim durumlarına göre incelendiğinde, lise mezunu olanlar 241 olgu ile (%26.8) en yüksek grubu oluşturmaktaydı. Endoskopik tanılarına göre hastalar incelendiğinde en büyük grubu 289 olgu ile (%32.2) duodenal ülser tanısı konan olgular oluşturmaktaydı. İlk kez kanama geçiren olguların sayısı 636 (%70.8) olarak saptandı. Hastaların ortalama yatış süresi 4.1±6.2 gün idi. Hastaların sosyodemografik özellikleri üst gastrointestinal sistem kanamalarının ölüm oranı ve morbiditesinde önemli rol oynamaktadır. Bizim sonuçlarımız bu doğrultuda literatürle uyumlu bulunmuştur.

Key Words: 
gender
Age
sociodemographic characteristics
upper gastrointestinal bleeding
İngilizce Özet: 

Upper gastrointestinal system bleeding is a commonly
encountered medical emergency with significant morbidity
and mortality. In this study we aimed to retrospectively analyze the sociodemographic characteristics of the patients we
followed-up with the diagnosis of upper gastrointestinal system bleeding between 1998 to 2005. Of approximately 7000
cases admitting to the Department of Emergency of GATA
during the study period, 898 cases diagnosed to have upper
gastrointestinal system bleeding were included in the study.
The mean age of the patients was was 52.5±21.3 years (16-
103 years). Of all the patients 480 were male (53.5%) and
418 were female (46.5%), and 335 were married (37.3%) and
563 were single (62.7%). Of the cases most (n=350) were military persons' family (39%). When analyzed according to educational status, most of the people (241 cases) graduated
from high school (26.8%). When the patients were examined
according to endoscopic diagnoses, cases with duodenal
ulcer (n=289) were the largest group (32.2%). Number of
cases with first bleeding was 636 (70.8%). Mean hospitalization period of the patients was 4.1±6.2 days. Socio-demographic characteristics of the patients play an important role
in mortality and morbidity of the patients with upper gastrointestinal system bleeding. Our results are in accordance
with the literature findings.

Yazar Bilgileri
2. Yazar
Yazar Adı: 
Alpaslan Tanoğlu
Yazar Anabilim Dalı: 
İç hastalıkları
3. Yazar
Yazar Adı: 
Volkan İnal
Yazar Anabilim Dalı: 
İç hastalıkları
4. Yazar
Yazar Adı: 
H.İrem Türkoğlu
Yazar Anabilim Dalı: 
Aile Hekimliği
5. Yazar
Yazar Adı: 
Bekir Öztürk
Yazar Anabilim Dalı: 
İç hastalıkları
6. Yazar
Yazar Adı: 
Kenan Sağlam
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Gülhane Tıp Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2007
Cilt/Sayı: 
49
Sayı: 
4
Sayfa Aralığı: 
226-231
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_2188_pp_226-231.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

1. Kayaçetin E., Polat H. Üst gastrointestinal sistem kanamalarý: 52 vakanýn incelenmesi. Genel Týp Dergisi 2003;
13: 119-122.
2. Laine L. Acute and chronic gastrointestinal bleeding. In:
Feldman M, Scharschmidt BF, Sleisenger MH (eds).
Gastrointestinal and Liver Disease. 4th ed. Philadelphia:
WB Saunders Company, 1998: 198-210.
3. Jutabha R, Jensen DM. Acute upper gastrointestinal
bleeding. In: Friedman SL, McQuaid KR, Grendell JH
(eds). Current Diagnosis & Treatment in Gastroenterology. 2nd ed. New York: McGraw-Hill Co, 2003: 53-69.
4. Dimmitt L, Dimmitt S, Wilson G. Diagnosis of gastrointestinal bleeding in adults. Am Fam Physician 2005; 71:
1339-1346.
5. Wilcox CM, Clark WS. Causes and outcome of upper andCilt 49 · Sayý 4 · Gülhane TD Üst gastrointestinal kanamalý hastalar · 231
lower gastrointestinal bleeding: the Grady Hospital experience. South Med J 1999; 92: 44-50.
6. Yavorski RT, Wong RK, Maydonovitch C, Battin LS,
Furnia A, Amundson DE. Analysis of 3,294 cases of upper
gastrointestinal bleeding in military medical facilities. Am
J Gastroenterol 1995; 90: 568-573.
7. Vreeburg EM, Snel P, de Bruijne JW, Bartelsman JF,
Rauws EA, Tytgat GN. Acute upper gastrointestinal
bleeding in the Amsterdam area: incidence, diagnosis, and
clinical outcome. Am J Gastroenterol 1997; 92: 236-243.
8. Longstreth GF. Epidemiology and outcome of patients
hospitalized with acute lower gastrointestinal hemorrhage: a population-based study. Am J Gastroenterol
1997; 92: 419-424.
9. Das A, Wong RCK. Prediction of outcome of acute GI
hemorrhage: a review of risk scores and predictive models. Gastrointest Endosc 2004; 60: 85-93.
10. Gralnek IM. Outpatient management of low-risk nonvariceal upper GI hemorrhage. Are we ready to put evidence
into practice. Gastrointest Endosc 2002; 55: 131-134.
11. Memik F. Peptik ülser komplikasyonlarý. In: Memik F
(ed). Her Yönüyle Peptik Ülser. Ýstanbul: Nobel Týp
Kitapevleri, 2003: 105-112.
12. Pulanic R, Vucelic B, Rosandic M. Comparison of infection sclerotherapy and laser photocoagulation for bleeding
peptic ulcers. Endoscopy 1995; 27: 291-297.
13. Alican F. Abdomen: genel konular. Cerrahi Dersleri. 2.
baský. Cilt 1. Ýstanbul: Avrupa Týp Kitapçýlýk, 1998: 419-
491.
14. Peter DJ, Dougherty JM. Evaluation of the patient with
gastrointestinal bleeding: an evidence based approach.
Emerg Med Clin North Am 1999; 17: 239-261.
15. Maltz C. Acute gastrointestinal bleeding. Best Practice of
Medicine. February 2003: 1-19.
16. Katschinski B, Logan R., Davies J. Prognostic factors in
upper gastrointestinal bleeding. Dig Dis Sci 1994; 39:
706-712.
17. Silverstein FE, Gilbert DA, Tedesco FJ, Buenger NK,
Persing J. The national ASGE survey on upper gastrointestinal bleeding. I. Study desing and baseline data.
Gastrointest Endosc 1981; 27: 73-79.
18. Loperfido S, Monica F, Maifreni L. Bleeding peptic ulcer
occuring in hospitalized patients: analysis of predictive
and risk factors and comparison without of hospital onset
hemorrhage. Dig Dis Sci 1994; 39: 698-705.
19. Sugawa C, Steffes CP, Nakamura R. Upper gastrointestinal bleeding in an urban hospital. Ann Surg 1990; 212:
521-527.
20. Baer PG, Cagen L. Renal prostaglandin excretion and
metabolism in male and female New Zealand normotensive and genetically hypertensive rats. Hypertension 1984;
3: 257-261.
21. Hawkey CJ. Synthesis of prostaglandin E2, thromboxane
B2, and prostaglandin catabolism in gastritis and gastric
ulcer. Gut 1986; 27: 1484-1492.
22. Cryer B, Goldschmiedt M. Gastric and duodenal mucosal prostaglandin concentration in gastric and duodenal
ulcer disease: relationship with demographics, enviromental and histologic factors, including Helicobacter
Pylori. Am J Gastroenterol 1992; 87: 1747-1754.
23. Wong RKH, Majumdar A. Effect of castration and estradiol on hemorrhagic gastritis (HG) and gastric mucosal
cellular proliferation (CP) in male rats. Gastroentrology
1988; 94: A502.
24. Johnston SJ, Jones PF, Kyle J, Needham CD. Epidemiology and course of gastrointestinal haemorrhage in
North-east Scotland. Br Med J 1973; 29: 655-660.
25. Törüner M. Gastrointestinal hastalýklarýn belirtileri.
Geçim ÝE (ed). Cerrahinin Ýlkeleri. 1. Baský. Ankara:
Antýp, 2004: 1053-1100.
26. Hamoui N, Docherty SD, Crookes PF. Gastrointestinal
hemorrhage: is the surgeon obsolete. Emerg Med Clin
North Am 2003; 21: 1017-1056.
27. Sönmez MF, Ozan E. Açlýk ve açlýk sonrasý doyurulmanýn
sýçan mide dokusu üzerine etkileri: ýþýk mikroskobik çalýþ-
ma. Fýrat Týp Dergisi 2005; 10: 96-102.
28. Martin DF, Montgomeny E, Dobek AS, et al. Campylobacter pylori. NSAIDs and smoking: risk factors for
peptic ulcer disease. Am J Gastroenterol 1989; 84: 1268-
1272.
29. Sokic-Milutinovic A, Krstic M, Popovic D, et al. Role of
Helicobacter pylori infection and use of NSAIDs in the
etiopathogenesis of upper gastrointestinal bleeding. Acta
Chir Iugosl 2007; 54: 51-62.
30. Garcia Rodriguez LA, Jick H. Risk of upper gastrointestinal bleeding and perforation associated with individual
non-steroidal anti-inflamatory drugs. Lancet 1994; 343:
769-772.

Giriþ
Üst gastrointestinal sistem (GÝS) kanamalarý; sýk
karþýlaþýlan, geliþen týbbi imkanlara raðmen %10'lara varan oranlarda ölümle sonuçlanabilen yaygýn saðlýk sorunlarýndan birisidir. Tedaviye yönelik endoskopik ve
anjiyografik geliþmelere raðmen, üst GÝS kanamalarý
hala önemli bir ölüm ve morbidite kaynaðýdýr (1-3).
* GATF Aile Hekimliði AD
** GATF Ýç Hastalýklarý BD
*** GATF Ýç Hastalýklarý BD Acil Dahiliye Kliniði
****GATF Týbbi Onkoloji BD
Ayrý basým isteði: Dr. Oktay Sarý, GATF Aile Hekimliði AD, Etlik-
06018, Ankara
Email: okitaysari72@yahoo.com
Makalenin geliþ tarihi: 14.06.2007
Kabul tarihi: 17.09.2007
Gülhane Týp Dergisi 2007; 49: 226-231
ARAÞTIRMA
© Gülhane Askeri Týp Akademisi 2007
Özet
Üst gastrointestinal sistem kanamalarý, anlamlý ölüm oraný
ve morbiditeleriyle sýk karþýlaþýlan týbbi bir acildir. Bu çalýþ-
mada üst gastrointestinal sistem kanamasý nedeniyle 1998-
2005 yýllarý arasýnda takip ettiðimiz hastalarýn sosyodemografik özelliklerini retrospektif olarak incelemeyi
amaçladýk. Çalýþma süresince GATA acil servisine baþvuran
yaklaþýk 7000 hastadan, üst gastrointestinal sistem kanamasý tanýsý konmuþ 898 hasta çalýþmaya alýndý. Hastalarýn
ortalama yaþý 52.5±21.3 yýl idi (16-103 yýl). Hastalarýn 480'i
erkek (%53.5), 418'i kadýndý (%46.5) ve 335 hasta evli
(%37.3), 563 hasta bekardý (%62.7). Olgularda en büyük grubu 350 hasta (%39) ile asker aileleri oluþturmaktaydý. Öð-
renim durumlarýna göre incelendiðinde, lise mezunu olanlar
241 olgu ile (%26.8) en yüksek grubu oluþturmaktaydý. Endoskopik tanýlarýna göre hastalar incelendiðinde en büyük
grubu 289 olgu ile (%32.2) duodenal ülser tanýsý konan olgular oluþturmaktaydý. Ýlk kez kanama geçiren olgularýn sayýsý
636 (%70.8) olarak saptandý. Hastalarýn ortalama yatýþ süresi 4.1±6.2 gün idi. Hastalarýn sosyodemografik özellikleri üst
gastrointestinal sistem kanamalarýnýn ölüm oraný ve morbiditesinde önemli rol oynamaktadýr. Bizim sonuçlarýmýz bu
doðrultuda literatürle uyumlu bulunmuþtur.
Anahtar kelimeler: Cinsiyet, sosyodemografik özellikler,
üst gastrointestinal sistem kanamasý, yaþ
Summary
Analysis of the sociodemographic characteristics of the
patients followed-up with the diagnosis of upper gastrointestinal bleeding at the Department of Emergency
Internal Medicine of GATA between 1998 to 2005
Upper gastrointestinal system bleeding is a commonly
encountered medical emergency with significant morbidity
and mortality. In this study we aimed to retrospectively analyze the sociodemographic characteristics of the patients we
followed-up with the diagnosis of upper gastrointestinal system bleeding between 1998 to 2005. Of approximately 7000
cases admitting to the Department of Emergency of GATA
during the study period, 898 cases diagnosed to have upper
gastrointestinal system bleeding were included in the study.
The mean age of the patients was was 52.5±21.3 years (16-
103 years). Of all the patients 480 were male (53.5%) and
418 were female (46.5%), and 335 were married (37.3%) and
563 were single (62.7%). Of the cases most (n=350) were military persons' family (39%). When analyzed according to educational status, most of the people (241 cases) graduated
from high school (26.8%). When the patients were examined
according to endoscopic diagnoses, cases with duodenal
ulcer (n=289) were the largest group (32.2%). Number of
cases with first bleeding was 636 (70.8%). Mean hospitalization period of the patients was 4.1±6.2 days. Socio-demographic characteristics of the patients play an important role
in mortality and morbidity of the patients with upper gastrointestinal system bleeding. Our results are in accordance
with the literature findings.
Key words: Gender, sociodemographic characteristics,
upper gastrointestinal bleeding, ageCilt 49 · Sayý 4 · Gülhane TD Üst gastrointestinal kanamalý hastalar · 227
Yapýlan çalýþmalarda akut masif üst GÝS kanamalarýnýn toplumda görülme sýklýðý yýllýk 100000'de 40-
150 olarak tespit edilmiþtir (4-6). Ýleri yaþ, böbrek yetmezliði, karaciðer yetmezliði, kalp hastalýklarý, maligniteler gibi eþlik eden durumlarla ölüm oranlarý artmaktadýr (7,8).
Akut üst GÝS kanamalarý, üst özefagusdan, Treitz ligamentinin sýnýrýný belirlediði duodenum bölümüne
kadarki üst gastrointestinal bölgedeki kanamalarý içerir.
Kanamalarýn kliniði gaitada saptanan gizli kan tablosundan, melena, hematemez ve eþlik eden hipovolemik þok
tablosuna kadar uzanan geniþ bir yelpazeyi içerir (3).
Acil servislere sýklýkla ciddi üst GÝS kanamalý hastalar
baþvurduðu için, bu hastalarýn zamanýnda tespiti ve acil
müdahaleleri önemlidir. Özellikle üst GÝS kanamasý ile
hastaneye baþvuruda bulunan hastalarda triaj aþamasýnda risklerin saptanmasý hastalýðýn seyrini etkileyecektir.
Bu hastalar çoðu zaman taný ve tedavilerinin yönlendirilmesinde acil karar verilmesi gereken hastalar olduklarý için, risklerin saptanmasý klinisyenin doðru kararlara kýsa sürede ulaþmasýný da saðlayacaktýr (9).
Bu amaçla; klinik, laboratuvar ve endoskopik bulgularý kullanarak üst GÝS kanamasý için riskleri belirleyecek, bu sayede hem hasta bakýmýný iyileþtirecek, hem de
tedavi maliyetlerini azaltacak çeþitli risk skorlama sistemleri geliþtirilmiþtir. Yayýnlarda düþük risk grubundaki hastalarýn güvenli bir þekilde erken taburcu edilebilecekleri ve ayaktan tedavi ve takip edilebilecekleri bildirilmektedir (10). Pratikte ise bu hastalar çoðu zaman
hastaneye yatýrýlmakta, bazen yoðun bakým ünitesine
alýnmakta veya monitörize edilmektedir. Bu nedenle
hastalarýn bakým maliyetleri de yükselmektedir.
Ciddi üst GÝS kanamalý hastalar; halsizlik, baþ dönmesi, solukluk gibi yakýnmalarla baþvurabilirler. Taþikardi, hipotansiyon, ve normokrom normositer anemi
tespit edilebilir. Kanamanýn ciddiyetine göre gaita ile
kan çýkýþý izlenebilir. Bu tür hastalara yaklaþýmýn temelini þu önlemler oluþturur:
1. Hastalarýn acil müdahalesi ve hayat bulgularýnýn
stabilizasyonu
2. Kanamanýn ciddiyetinin deðerlendirilmesi
3. Kanama bölgesinin belirlenmesi
4. En muhtemel kanama nedeninin belirlenmesi
5. Acil üst GÝS endoskopisi hazýrlýðý
6. Aktif kanamanýn kontrol altýna alýnmasý, yeniden
kanama riski olan lezyonun endoskopik tedavi giriþimlerinin yapýlmasý
7. Tedaviye baðlý komplikasyonlarýn en aza indirgenmesi
8. Devam eden ya da tekrarlayan kanamalarýn tedavisi
Peptik ülser kanamalarý, üst GÝS kanamalarýnýn en sýk
görülen nedenlerinden birisidir. Peptik ülserli hastalarýn
%50'si hayatlarýnýn bir bölümünde kanama geçirirler
(1,11). Son yýllarda, gastrointestinal kanamalarda
endoskopik tedavi yöntemlerinin (heater-prob, lazer
fotokoagülasyon, skleroterapi) geliþmesi ile cerrahi
tedavi seçeneði çok azalmýþtýr (12). Endoskopinin taný
ve tedavide kullanýmýndan önceki dönemlerde neredeyse körlemesine yapýlan cerrahi giriþimler artýk geride
kalmýþtýr (13).
Kanamalarýn çoðu tedaviye gerek olmadan durmaktadýr. Endoskopik yaklaþýmlar kanama kontrolünde
önemli yer tutmaktadýr (14,15).
Son 20 yýl içinde üst GÝS kanamalarý üzerine prognostik faktörlerin tanýmlanmasý amacýyla birçok çalýþma
yapýlmýþ, hangi hastalarýn kanama açýsýndan artmýþ riske
sahip olduðu saptanmaya çalýþýlmýþtýr (16).
GÝS kanamasý risk faktörleri içinde yaþ, medeni durum, eðitim, cinsiyet sayýlabilmektedir. Bu çalýþmada sayýlan etkenlerin acil servisimize baþvuran üst GÝS kanamalý hastalardaki daðýlýmý araþtýrýldý.
Gereç ve Yöntem
Çalýþmamýza 1998-2005 yýllarý arasýnda GATA Acil
Dahiliye Kliniðinde takip edilen yaklaþýk 7000 hastadan
üst gastrointestinal sistem kanamasý tanýsý almýþ 898
hasta dahil edildi. Bu hastalara ait dosyalar geriye dönük
olarak tarandý. Verileri yetersiz olanlar çalýþmaya alýnmadý. Deðerlendirmede yaþ, cinsiyet, medeni durum,
statü, öðrenim durumu, hastalarýn yatýþ süresi, hangi
aylarda yattýðý ve prognozu esas alýndý. Hastalarýn statü-
leri, subay, astsubay, uzman erbaþ, er, sivil memur, asker
ailesi, askeri öðrenci, emekli, gazi ve sivil olarak gruplandýrýldý. Hastalar, eðitim durumlarýna göre okuryazar
olmayan, ilkokul mezunu, ortaokul mezunu, lise
mezunu ve yüksekokul mezunu olarak gruplandýrýldý.
Aspirin, non-steroid antiinflamatuvar ilaç, warfarin ve
steroid kullaným sýklýklarý tespit edildi. Hastalarýn prognozlarý ise taburcu olanlar, baþka kliniðe nakledilenler
ve eksitus olanlar olarak sýnýflandýrýldý. Tanýmlayýcý
nitelikteki bu çalýþmadan elde edilen veriler SPSS 10.0
istatistik programýna aktarýldý. Sonuçlar %, ortalama
±standart sapma (en düþük-en yüksek) þeklinde ifade
edildi.
Bulgular
Toplam 898 hastanýn ortalama yaþý 52.5±21.3 yýl (16-
103 yýl), 480'i erkek (%53.5) ve 418'i kadýndý (%46.5).
Medeni durumlarýna göre incelendiðinde 335 hasta evli
(%37.3), 563 hasta bekardý (%62.7). On üç hastanýn verisi saptanamadý. Yýllara göre daðýlýmýna bakýldýðýnda en
fazla hasta 2001 yýlýnda (136 hasta, % 15.1), en az hasta228 · Aralýk 2007 · Gülhane TD Sarý ve ark.
2005 yýlýnda (77 hasta, %8.6) kaydedilmiþti. Son iki yýlda hasta sayýsýndaki azalma dikkat çekmekteydi (Þekil 1).
Olgular statülerine göre incelendiðinde ise en büyük
grubu 350 hasta (%39) ile asker aileleri oluþturmaktaydý
(Þekil 2). Eðitim durumlarýna göre incelendiðinde, lise
mezunu olanlar 241 olgu ile (%26.8) en yüksek grubu
oluþturmaktaydý. Genel olarak ele alýndýðýnda ise lise ve
yüksekokul mezunu olanlarýn oraný 398 hasta (%44.3)
ile dikkat çekmekteydi (Þekil 3). Sigara ve alkol kullanýmý deðerlendirildiðinde, hastalarýn %30'unun sigara
ve %15'inin alkol kullaným öyküsü olduðu saptandý.
Endoskopik tanýlarýna göre hastalar incelendiðinde
en büyük grubu 289 olgu ile (%32.2) duodenal ülser
tanýsý konan olgular oluþturmaktaydý (Þekil 4). Kayýtlar
incelendiðinde ilk kez kanama geçiren olgularýn sayýsý
636 (%70.8) olarak saptandý (Tablo I).
Kanama þikayeti ile baþvurulan aylara göre incelendiðinde daðýlým dengeli idi. En fazla 95 hasta (%10.6)
ile mayýs ayýnda yatýþ yapýldýðý saptandý. Ramazan
aylarýnda, %12.0 oraný ile diðer aylara oranla daha fazla
artýþ olduðu görüldü (Þekil 5). Hastalarýn ortalama yatýþ
Þekil 1. Yatýþ yýllarýna göre üst gastrointestinal sistem kanama
olgularýnýn daðýlýmý
Þekil 2. Statülerine göre üst gastrointestinal sistem kanama olgularýnýn daðýlýmý
Þekil 3. Eðitim durumlarýna göre üst gastrointestinal sistem
kanama olgularýnýn daðýlýmý
Þekil 4. Endoskopik tanýlarýna göre üst gastrointestinal sistem
kanama olgularýnýn daðýlýmý
Tablo I. Kanama sayýsýna göre olgularýn daðýlýmý
__________________________________________________________
Sýklýk
____________________
Kanama sayýsý
n %
__________________________________________________________
1 636 70.8
2 139 15.5
3 48 5.3
4 28 3.1
5 23 2.5
6 17 1.9
7 3 0.3
8 2 0.2
9 2 0.2
__________________________________________________________
Toplam 898 100.0
Þekil 5. Yatýþ aylarýna göre üst gastrointestinal sistem kanama
olgularýnýn daðýlýmýCilt 49 · Sayý 4 · Gülhane TD Üst gastrointestinal kanamalý hastalar · 229
süresi 4.1±6.2 gün idi (0-52 gün). Olgularýn %82.1'i
(737 hasta) taburcu edilmiþken, 145 hasta (%16.1) baþka
kliniklere nakledilmiþti. On altý hasta ise (%1.8) kaybedilmiþti (Tablo II).
Kanama nedeni olarak ilaç kullanýmý ele alýndýðýnda
91 (%10.1) hastanýn kanamasý nonsteroidal antiinflamatuvar ilaç (NSAÝ) kullanýmýna, 102 (%11.4) hastanýn
kanamasý aspirin kullanýmýna, 36 (%4.0) hastanýn kanamasý aspirin+NSAÝ kullanýmýna, 19 (%2.1) hastanýn
kanamasý warfarin kullanýmýna, 22 (%2.4) hastanýn
kanamasý steroid kullanýmýna baðlanmýþtýr (Þekil 6).
Tartýþma
Çalýþmamýzda, kanama tablosu ile baþvuranlar içinde
erkekler çoðunluktadýr. Bu sonuç literatür bilgisiyle
uyumludur. Erkeklerde GÝS kanamasý sýklýðýnýn fazla
olmasý yine erkeklerde komorbid hastalýklarýn (kalp yetersizliði, kronik akciðer hastalýklarý, maligniteler, kronik böbrek yetmezliði) görülme sýklýðýnýn yüksek
olmasý ile açýklanmaktadýr. Ayrýca kadýnlardaki gastrik
mukozal bütünlüðün erkeklerden daha iyi olduðu, o
nedenle kanamaya neden olan derin mukozal lezyonlarýn daha az geliþtiði öne sürülmektedir (17-19). Bir
çalýþmada erkek farelerin böbreklerinde prostaglandin
E2
'yi metabolize eden prostaglandin dehidrogenaz
enzim konsantrasyonunun daha yüksek olduðu, benzer
olarak bu enzim aktivitesinin mide mukozasýnda da
yüksek olduðu gösterilmiþ ve gastrik mukoza lezyonlarýna daha sýk rastlanmasýnýn sebebi buna baðlanmýþtýr
(20). Oysa insan çalýþmalarýnda mide mukozasýnda
PGE2
yönünden cinsiyetler arasýnda anlamlý bir farklýlýk
gösterilememiþtir (21,22). Wong ve Majundar kýsýrlaþtýrýlmýþ erkek farelerde dýþarýdan verilen östradiolün
mide mukozasýnda proliferasyonu belirgin olarak
artýrdýðýný göstermiþler ve östrojenin kadýnlarda koruyucu bir faktör olarak rol oynadýðýný vurgulamýþlardýr
(23).
Eðitim durumlarýna göre incelendiðinde, kanama
tablosu ile baþvuranlar içinde en kalabalýk grubu lise
mezunlarý oluþturuyordu (%26.8). Kanama tablosu ile
baþvuranlar içinde lise ve yüksekokul mezunlarý çoðunluðu oluþturmaktadýr (%44.3). Bu da eðitim düzeyi ile
üst GÝS kanamasý arasýnda iliþki olduðunu düþündürmektedir. Eðitim düzeyi ve baðlantýlý olarak sosyoekonomik düzeyin kiþinin yaþam þartlarýný etkilediði
belirtilmiþtir. Eðitim düzeyi yüksek bireylerde, stres
faktörüne daha fazla maruz kalýnmasý ve beslenme alýþ-
kanlýklarýndaki farklýlýklar nedeniyle kanama görülme
sýklýðýnýn daha fazla olabileceði düþünülmektedir (24).
Üst GÝS kanamasý sebebiyle hastaneye baþvuranlar
içinde, 60 yaþ üstü gruptakilerin oraný 1920'lerde %10
iken, günümüzde bu oran %60'dýr (25,26). Çalýþ-
mamýzda hastalar yaþ grubu olarak incelendiðinde 50
yaþ sonrasý, özellikle 50-59 ve 60-69 yaþ gruplarý, baþvuranlar arasýnda çoðunluðu oluþturmaktaydý. Elde
ettiðimiz sonuçlar ABD askeri personeli üzerinde
yapýlan bir çalýþmanýn sonuçlarýyla uyumludur (6). Bu
çalýþmada ortalama yaþ 52.0±19.6 olarak saptanmýþtýr.
Bizim çalýþmamýzda saptadýðýmýz ortalama yaþ deðeri
52.5±21.3 idi.
Olgular statülerine göre incelendiðinde en büyük
grubu asker aileleri oluþturmaktaydý (%39). Ýkinci sýrayý
ise emekli personel almaktaydý (%21.9). Hastanemiz
acil servisine baþvuranlarýn çoðunluðunu askeri personel, asker emeklileri ve yakýnlarý oluþturmaktadýr. Bu
nedenle sonuçlar toplumun genelini yansýtmamaktadýr.
Medeni durum incelendiðinde kanamalý hastalarýn
Tablo II. Olgularýn yatýþ sürelerinin üst gastrointestinal sistem kanama prognozuna göre karþýlaþtýrýlmasý
_________________________________________________________________________________________________________________________
Prognozu
_________________________________________________________________________________________________________________________
Yatýþ süresi Taburcu Nakil Eksitus Toplam
_________________________________________________________________________________________________________________________
n % n % n %
0-3 gün 497 67.4 104 71.7 11 68.8 612
3-7 gün 135 18.3 22 15.2 1 6.2 158
7-30 gün 97 13.2 18 12.4 3 18.8 118
30 günden fazla 8 1.1 1 0.7 1 6.2 10
_________________________________________________________________________________________________________________________
Toplam 737 82.1 145 16.1 16 1.8 898
Þekil 6. Ýlaç kullaným öykülerine göre üst gastrointestinal sistem kanama
olgularýnýn daðýlýmý230 · Aralýk 2007 · Gülhane TD Sarý ve ark.
%37.3'ü evli, %62.7'si bekar ya da duldu. Bu sonuç medeni durumla GÝS kanamasý arasýnda iliþki olduðunu
göstermektedir. Ayrýca acil servisimizin hizmet verdiði
kesimin özelliði olarak da bekar hasta sayýsý fazla çýkmýþ
olabilir. Yapýlan bir çalýþmada, en sýk kanama nedeni
olan duodenal ülserlilerde, boþanmýþ olanlar ve hiç
evlenmemiþ olanlarda üst GÝS kanamasý daha fazla
gözlenmiþtir (24).
Kanama þikayetiyle baþvurulan aylar incelendiðinde,
aylara göre daðýlýmýn dengeli olduðu gözlendi. Çeþitli
yayýnlar, kanamanýn her mevsimde görülebildiðini,
ancak sonbahar ve kýþ aylarýnda daha sýk rastlandýðýný
belirtmiþtir. Buna ilaveten ülkemizde üst GÝS kanamalarýnýn yýllýk görülme ve rastlanma sýklýðýný gösteren
güvenilir bir istatistik bulunmamaktadýr (11).
Ramazan aylarý ayrý olarak incelendiðinde, diðer
aylara göre %12 (108 hasta) oranýyla üst GÝS kanamasýnda daha fazla artýþ tespit edildi. Üst GÝS kanamasý
açýsýndan ramazan aylarýnýn olumsuz bir etkisi olup
olmadýðý hakkýnda tartýþmalar yapýlmaktadýr. Mide ve
duedonum ülserleri üzerinde açlýðýn olumsuz bir etkisi
olabilmektedir. Bir çalýþmada açlýk sonrasý mide mukoza yüzey epitelinde bozulma ve dökülmeler gösterilmiþtir (27). Bunun yaný sýra, bilindiði üzere ülser belli
mevsimlerde artýþ göstermektedir. Çalýþmamýzda ramazan aylarý kýþ dönemine rastlamaktadýr, kýþ aylarýnda da
üst GÝS kanamasý sýklýðýnýn arttýðýný belirten çalýþmalar
bu durumu desteklemektedir.
Sigara ve alkol kullanýmý peptik ülser için risk faktörüdür (11). ABD'de yapýlan prospektif bir çalýþmada
sigara içenlerde içmeyenlere göre iki kat fazla ülser olma
riski mevcut olduðu tespit edilmiþtir. Ýçilen sigara miktarýnýn artmasýyla ülser görülme sýklýðý da artmaktadýr
(28). Ancak bizim çalýþmamýzda olgularýn yaklaþýk
%70'inin sigara içmediðini, %85'inin alkol kullanmadýðýný tespit ettik. Sigara ve alkol konusunda toplumda özellikle eðitimli kiþilerde görülen bilinçlenme bu
sonuca ulaþmamýza neden sayýlabilir. Ayrýca kanamalý
olgularýn çoðunluðunun yaþlý hasta olmalarý ve bu yaþ
gruplarýnda sigara içimi sýklýðýnýn az olmasý da neden
sayýlabilir.
Endoskopik tanýlarýna göre hastalar incelendiðinde
en büyük grubu duodenal ülser tanýsý alanlar oluþturmaktaydý (%32.2). Ýkinci sýrayý gastroduodenit tanýsý
alan hastalar almýþtýr (%28.2). Bu sonuçlar literatürdeki
çalýþmalarla uyumludur (6,19).
Kanama sayýsýna göre deðerlendirildiðinde ise olgularýn %70.8'i ilk kez kanama geçirmesine raðmen,
%29.2'sinin en az bir kez kanama öyküsü vardýr. Bu
sonuçlar üst GÝS kanamalarýnda, özellikle duodenal
ülser nedenli kanamalarda yeniden kanama olasýlýðýnýn
yüksek olduðu þeklindeki klasik bilgilerimizi desteklemektedir.
Çalýþmamýzda kanama nedeni olarak ilaç kullanýmý
incelendiðinde, kanama 91 (%10.1) hastada NSAÝ kullanýmýna, 102 (%11.4) hastada aspirin kullanýmýna, 36
(%4.0) hastada aspirin+NSAÝ kullanýmýna, 19 (%2.1)
hastada warfarin kullanýmýna, 22 (%2.4) hastada steroid
kullanýmýna baðlanmýþtýr. Bu sonuçlarýmýz, literatürdeki sonuçlarla benzerdir (29,30). Bu sonuçlar doðrultusunda, risk faktörü içeren hastalar bahsi geçen
ilaçlarýn tekli ve birlikteliðindeki kullanýmý açýsýndan iyi
deðerlendirilmeli, poliklinik kontrolleri ve koruyucu
tedavilerin kullanýmý açýsýndan hastalar bilgilendirilmelidir.
Ýnsanlarý hastalýklardan korumak her zaman için
hastalýklarý tedavi etmekten önceliklidir. Bunu saðlayabilmek için ise her hastalýða ait risk faktörleri ortaya
konmalý ve bu risk faktörlerinin ortadan kaldýrýlmasýna
yönelik giriþimlerde bulunulmalýdýr. Hastalýklara ait
risk faktörleri toplumlar arasýnda farklýlýk gösterdiði
gibi, ayný toplum içerisindeki deðiþik gruplarda da farklýlýklar gösterebilmektedir. Buna örnek olarak çalýþmamýzda acil servise baþvuranlarýn çoðunluðunu kurum
personeli ve yakýnlarý oluþturmaktadýr, bunlar içindeki
üst GÝS kanamalý olgularýn alkol ve sigara kullanýmý
beklenenden düþük bulunmuþtur.
Çalýþmamýzýn sonuçlarýna göre, ramazan aylarýnda
mide barsak problemlerinin artabileceði göz önüne alý-
narak, en azýndan, aktif þikayetleri olanlarýn daha dikkatli olmalarý önerilebilir. Bekar kiþilerin ve strese maruz kalanlarýn da düzenli ve mide koruyucu beslenme
konusunda bilgilendirilmeleri uygun olabilir. Ayrýca
tüm bu bahsedilen durumlarda mide þikayetlerinin
hasta ve saðlýk personeli tarafýndan ciddiye alýnarak
zamanýnda önlem alýnmasý da önemli bir konudur.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.