Hemşirelerin araştırma sonuçlarını kullanımında Engeller Ölçeği'nin geçerlilik ve güvenirliliği

PDF Dosyası: 

arastirmax_2252_pp_72-80.pdf

Giriþ
Türkiye'de hemþirelik alanýnda
yapýlan araþtýrmalar giderek artmakta olup araþtýrmalarýn daha
çok akademisyen hemþireler tarafýndan yapýldýðý ve yayýnlandýðý
görülmektedir. Hemþirelik araþ-
týrmalarýnýn amacý, kanýta dayalý
uygulama (KDU) için saðlam bir
temel oluþturmak, hemþirelerin
bu temeli en iyi þekilde kullanmasýný ve üretilen bilginin hem-
þirelik uygulamalarýna dayanak
oluþturmasýný saðlamaktýr. Hem-
þirelik uygulamalarýnýn kanýta
dayandýrýlmasý, bakým kalitesinin
yükseltilmesinde önemli bir etken
olarak görülmektedir. Ancak son
zamanlarda yapýlan çalýþmalar,
hemþirelerin araþtýrma sonuçlarýný
istendik düzeyde kullanmadýðýný
ve KDU konusunda yeterli bilgiye
sahip olmadýklarýný ortaya koymaktadýr (1,2).
KDU; "özenli ve dürüstçe
yapýlmýþ, açýk, net, doðru kararlarýn ortaya çýktýðý araþtýrma sonuçlarýnýn hasta bakýmýnda kullanýlmasý" olarak tanýmlanmaktadýr (3-6). Araþtýrma kullanýmý
konusu, hemþirelik literatürüne
1970'lerin baþýnda girmiþ olup
araþtýrma bulgularýnýn klinik
* GATA Hemþirelik Yüksek Okulu, Cerrahi
Hastalýklarý Hemþireliði BD
** GATA Hemþirelik Yüksek Okulu, Ýç
Hastalýklarý Hemþireliði BD
*** GATA Hemþirelik Yüksek Okulu, Kadýn
Hastalýklarý ve Doðum Hemþireliði BD
****Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðý
Saðlýk Ýþleri Genel Müdürlüðü
Bu çalýþma, TSK 15. Askeri Týp Kongresi'nde (31
Mayýs-2 Haziran 2006, GATA, Ankara) sözel
bildiri olarak sunulmuþtur
Ayrý basým isteði: Ayla Yava, GATA Hemþirelik
Yüksek Okulu, Etlik-06018, Ankara
E-mail: aycosel@yahoo.com
Makalenin geliþ tarihi: 05.01.2007
Kabul tarihi: 13.03.2007
Gülhane Týp Dergisi 2007; 49: 72-80
ARAÞTIRMA
© Gülhane Askeri Týp Akademisi 2007
Özet
Hemþirelik uygulamalarýnýn kanýta dayandýrýlmasý, bakým kalitesinin yükseltilmesinde önemli bir etken olarak görülmektedir. Ancak yapýlan çalýþmalar hem-
þirelerin araþtýrma sonuçlarýný istenilen
düzeyde kullanmadýðýný ve kanýta dayalý
hemþirelik konusunda yeterli bilgiye sahip
olmadýklarýný ortaya koymaktadýr. Araþtýrmamýzýn amacý, hemþirelik araþtýrmalarýnýn sonuçlarýnýn uygulamalara yansýtýlmasýndaki engelleri ve kolaylaþtýrýcý
faktörleri belirlemede kullanýlan "Engeller
Ölçeði"nin geçerlilik ve güvenirlik çalýþ-
masýný yapmaktýr. Araþtýrma 1-30 Eylül
2004 tarihleri arasýnda Ankara'da bulunan
iki farklý kuruma ait dokuz hastanede
çalýþan ve araþtýrmaya katýlmayý kabul
eden 631 hemþire ile yapýlmýþtýr. Hem-
þirelerin %88.7'si bir araþtýrmada yer
almamýþ ve %70.0'i bilimsel aktivitelere
katýlmamýþtýr. Ölçeðin genel iç ölçek
tutarlýðý cronbachα katsayýsý 0.87 olarak
bulunmuþ ve ölçek güvenilir olarak kabul
edilmiþtir. Hemþirelerin araþtýrma sonuç-
larýný kullanmasýnda en önemli engeller;
kendini uygulamalarý deðiþtirmek için
yeterli güce sahip görmeme, araþtýrmalarý
okumak için yeterli zaman bulunmamasý
ve hemþirelik uygulamalarý için yeterli
imkan olmamasý olarak sýralanmýþtýr.
Anahtar kelimeler: Araþtýrma sonuçlarýný
kullanma, Engeller Ölçeði, hemþire,
kolaylaþtýrýcýlar
Summary
Validity and reliability of "Barriers
Scale" in utilization of research results
by nurses
Evidence-based nursing applications are
an important factor in increasing the
quality of care. However, studies have
shown that nurses do not use research
results adequately and they do not have
adequate information about evidencebased nursing. The aim of this study was
to carry out a validity and reliability study
of the "Barriers Scale" used to determine
the barriers and facilitating factors related to applying the results of nursing studies. The study was carried out with a total
of 631 nurses from 9 hospitals belonging
to two different institutions in Ankara
between September 1 and 30, 2004. Of all
the nurses, 88.7% did not participate in
any study and 70.0% did not participate in
any scientific activity before. The general internal consistency Cronbachα coefficient of the scale was 0.87 and the scale
was accepted as reliable. The most
important barriers to the nurses' use of
study results were not seeing enough
authority in themselves to change current
applications, not having enough time to
read studies and not having adequate
resources for nursing applications.
Key words: Research utilization, "Barriers
Scale", nurse, facilitatorsCilt 49 · Sayý 2 · Gülhane TD Araþtýrma sonuçlarýný kullanmadaki engeller · 73
uygulamalara aktarýlmasý konusuna son yýllarda daha fazla önem
verilmektedir (5,7). Hemþirelerin
büyük bir kýsmý araþtýrmalarýn
deðerine inandýklarýný ifade ederken, birçok araþtýrmacý, hemþirelerin araþtýrma sonuçlarýndan
çeþitli nedenlerle yeterince faydalanmadýklarýný ifade etmektedir
(5,8-10).
Platin, Türkiye'deki hemþirelik
araþtýrmalarýnýn KDU için uygunluðunu sorguladýðý sunusunda, araþtýrmalarýn daha çok
yöntemsel yetersizliklerine, hem-
þirelerin araþtýrma yapma konusunda bilgi gereksinimi olduðuna
ve yurt dýþýnda yapýlan araþtýrmalarýn da, yeterli seviyede
yabancý dil bilmeme nedeniyle
okunamadýðýna dikkat çekmiþtir.
Türkiye'de hemþirelik araþtýrmalarýný konu alan bazý çalýþ-
malarda, genel olarak hemþirelerin araþtýrmalarýn yararýna
inandýklarý, ancak araþtýrma sonuçlarýnýn kliniðe uygulanabilir
olmadýðýný düþündükleri belirtilmektedir. Araþtýrmalarýn çoðunun akademisyenler tarafýndan ve
genellikle akademik bir aþamayý
gerçekleþtirmek için yapýldýðý, bu
nedenle araþtýrma sorularýnýn
gerçek uygulama alanlarýndan
çok, hemþirelik literatürüne dayandýðý ve hemþirelik sorunlarýna
çözüm getirmede yetersiz kaldýðý
belirtilmiþtir (11).
Türkiye'de hemþirelik araþtýrmalarý ancak 1955 yýlýnda hem-
þirelik yüksekokullarýnýn kuruluþu ile baþlamýþ, 1972 yýlýnda
yüksek lisans ve doktora programlarýnýn açýlmasýndan sonra da
hemþire araþtýrmacýlar mesleki
araþtýrmalar gerçekleþtirip bunlarý
ulusal ve uluslararasý bilimsel
toplantýlarda sunmaya baþlamýþ-
lardýr. Ülkemizde araþtýrma etkinliklerinin örgütlü bir yapýya kavuþturulmasýnda diðer bir önemli
adým da 1996 yýlýnda Hemþirelikte Araþtýrma Geliþtirme Derneði'nin kurulmasýdýr (2,12).
Türkiye'de hemþirelik alanýndaki çalýþmalara ulaþmada önemli
bir faktör olan hemþirelik dergileri, nitelik ve nicelik olarak
geliþme göstermektedir. Bu anlamda ülkemizde yayýnlanan ilk
hemþirelik dergisi Türk Hem-
þireler Dergisi'dir. Bugün yüksekokullar, mesleki dernekler ve
medya kuruluþlarý tarafýndan
yayýnlanan 10'un üzerinde bilimsel dergi bulunmaktadýr.
Bütün bu olumlu geliþmelere
raðmen Türkiye'de hemþirelik
araþtýrmalarýnýn sonuçlarýnýn klinik uygulamadaki yeri ile ilgili
yeterli ve net veriler yoktur. Ayrýca
yayýmlanan makaleleri kanýt dü-
zeyleri açýsýndan deðerlendiren
bir hemþirelik araþtýrma merkezi
henüz bulunmamaktadýr. Hemþirelerin araþtýrma sonuçlarýna ulaþ-
ma ve bu sonuçlarýn uygulamaya
aktarýlmasýnda yaþadýðý güçlüklerle ilgili Türkiye'de kapsamlý bir
araþtýrma yapýlmamýþtýr.
Bu araþtýrmanýn amacý, hem-
þirelik araþtýrmalarýnýn sonuç-
larýnýn uygulamalara yansýtýlmasýndaki engelleri ve kolaylaþtýrýcý
faktörleri belirlemede kullanýlan
Prof. Sandra Funk (PhD) tarafýndan 1991 yýlýnda geliþtirilen
"Engeller Ölçeði"nin geçerlilik ve
güvenirlik çalýþmasýný yapmaktýr.
Ayrýca bugüne kadar Türkiye'de hemþirelerin karþýlaþtýklarý
engeller ve kolaylýklar konusunda
sýnýrlý sayýda araþtýrma sonucu
bulunduðundan, çalýþmamýz bu
boþluðu doldurmak amacýyla
planlanmýþ ve uygulanmýþtýr.
Ayrýca hemþirelerin araþtýrma
sonuçlarýný yansýtabilmelerinde
etkisi olacak bilimsel araþtýrmalara
ve faaliyetlere katýlýmlarý ve bilimsel dergileri takip etme düzeyleri
konusunda da bilgi edinilmesi
amaçlanmýþtýr.
Gereç ve Yöntem
KDU'nun hemþirelik bakýmý-
na yansýtýlmasýndaki engelleri
belirleyen "Engeller Ölçeði"nin
bugüne kadar pek çok ülkede
hemþireler tarafýndan kullanýldýðý
tespit edilmiþ, ölçeðin hemþirelerin araþtýrma sonuçlarýný kullanmalarýný engelleyen ya da kolaylaþtýran faktörleri belirlemede
geçerli ve güvenilir bir ölçek
olduðu belirtilmiþtir (8,13-19).
Engeller Ölçeði: Ölçeðin orijinali
28 yapýlandýrýlmýþ maddeden ve
dört alt gruptan (Hemþire, Uygulama, Araþtýrma ve Sunum) oluþ-
maktadýr. Hemþire alt grubu,
hemþirenin özellikleri, araþtýrma
becerileri ve farkýndalýklarý þeklinde sekiz madde; uygulama alt
grubu, kurumun özellikleri, uygulama engelleri ve sýnýrlýlýklarý
þeklinde sekiz madde; araþtýrma
alt grubu, araþtýrmalarýn özellikleri ve kalitesi þeklinde altý madde;
sunum alt grubu, iletiþim özellikleri ve araþtýrma sonuçlarýna ula-
þým þeklinde altý maddeden
ibarettir. Bunun yaný sýra ölçekte
araþtýrma kullanýmýný kolaylaþtýrýcý faktörleri belirlemek
amacýyla bir açýk uçlu soru bulunmaktadýr.
Araþtýrmamýzda kullandýðýmýz
Engeller Ölçeði ise 30 maddeden
oluþmaktadýr. Ölçeðin orijinalinde bulunan 28 maddesine ek
olarak Kajermo ve ark.nýn kullandýklarý "Araþtýrmalar genellikle
yabancý bir dilde yayýnlanmaktadýr" maddesi (8) ve Retsas'ýn
kullandýðý "Takip edilemeyecek
kadar çok sayýda araþtýrma sonucu
mevcuttur" maddesi araþtýrmamýzda kullandýðýmýz engeller
ölçeðine eklenmiþtir (13). Bu iki
madde de ölçeðin puanlandýrma
sistemine dahil edilmiþ, ancak
herhangi bir alt gruba yerleþtiril-74 · Haziran 2007 · Gülhane TD Yava ve ark.
memiþtir.
Maddeler beþ puanlý Likert tipi
ölçek ile puanlandýrýlmýþtýr (0:
Fikrim yok, 1: Hiç katýlmýyorum,
2: Kýsmen katýlýyorum, 3: Oldukça katýlýyorum, 4: Tamamen
katýlýyorum). Ölçekteki 30 madde
0-4 arasýnda puanlanmaktadýr. Alt
grup ve genel puan ortalamalarý
arttýkça, ölçekte yer alan maddelerin engel olarak algýlanma
durumlarý da artmaktadýr. Ölçeðin
genel puan ortalamasý ve alt gruplarýn puan ortalamalarýna göre
geçerlilik ve güvenirlik katsayýlarý
belirlenmiþtir. Engeller Öl-
çeði'nde her faktör/maddenin
Cronbachα katsayýsý, ölçeðin iç
tutarlýlýðý için hesaplanmýþtýr.
Ölçeðin dört alt grubunun Cronbachα katsayýlarý sýrasýyla 0.80,
0.80, 0.72, 0.65 olarak bulunmuþ-
tur. Görünüm ve içerik geçerliliði
saðlanmýþtýr (8,13,14,16).
Ölçek iki dil bilimci tarafýndan
Türkçe'ye çevrilmiþ, daha sonra
yine farklý iki uzman dil bilimci
tarafýndan Ýngilizce'ye çevrilerek,
bu çevirideki ifadeler ölçeðin orijinali ile karþýlaþtýrýlmýþtýr. Öl-
çeðin çeviri iþlemi tamamlandýktan sonra hemþirelik ve araþtýrma
konularýnda uzman iki hemþire
öðretim üyesi tarafýndan incelenmiþ ve gerekli düzeltmeler
yapýlmýþtýr. Ölçeðin ön uygulamasý GATA Eðitim Hastanesinde
görev yapan 20 hemþire ile
yapýlmýþ olup, bu hemþirelerden
elde edilen sonuçlar araþtýrmaya
dahil edilmemiþtir.
Çalýþma grubu: Araþtýrma
Ankara'da bulunan iki farklý kuruma ait dokuz hastanede yapýlmýþtýr. Bu hastanelerden üçü
askeri hastane (GATA Eðitim
Hastanesi, Etimesgut Hava Hastanesi, Ankara Asker Hastanesi),
altýsý Saðlýk Bakanlýðý'na (S.B.)
baðlý hastanelerdir (S.B. Etlik Ýhtisas, S.B. Dýþkapý Yetiþkin, S.B.
Dýþkapý Çocuk, S.B. Göz Bankasý,
S.B. Ulus, S.B. Fizik Tedavi
Hastanesi). Araþtýrmanýn uygulama aþamasýnda bu altý hastane
Sosyal Sigortalar Kurumu'na
(SSK) baðlý iken, 2005 yýlýnda bu
hastaneler S.B.'na devredilmiþtir.
Araþtýrma anketleri 1-30 Eylül
2004 tarihleri arasýnda uygulanmýþtýr. Araþtýrmanýn yapýldýðý
dönemde bu hastanelerde toplam
1326 hemþirenin görev yaptýðý,
ancak izin, istirahat ve gebelik gibi
nedenlerle 329 hemþirenin görevde olmadýðý ve halihazýrda 947
hemþirenin çalýþtýðý saptanmýþtýr.
Hastane yöneticilerinden gerekli
izinler alýndýktan sonra her hastane için ayrý günlerde randevu
alýnmýþ ve planlanan günlerde
araþtýrmacýlar hastanelere giderek
araþtýrmanýn amacýný hemþirelere
açýklamýþlardýr. Gönüllü olan
hemþirelerden "Engeller Ölçeðini" doldurmalarý istenmiþtir. Altý
yüz otuz bir (%66.6) hemþire
tarafýndan ölçek doldurulmuþtur.
Tüm anketler 22 çalýþma gününde
tamamlanmýþtýr.
Ýstatistiksel analiz: Tüm istatistikler, SPSS 11.0 (SPSS Inc.,
Chicago, IU., USA) istatistik
paket programý kullanýlarak yapýlmýþtýr. Ölçek iç güvenirliðinin
belirlenmesinde Cronbachα katsayýsý, genel ölçek ve alt gruplar
(Hemþire, Uygulama, Araþtýrma
ve Sunum) için ayrý ayrý hesaplanmýþtýr. Karþýlaþtýrmalarýn yapýlabilmesi için genel ölçek ve alt grup
ortalamalarý ile standart sapmalarý
hesaplanmýþtýr. Engellerin önemlilik derecesine göre sýralanmasýnda hemþirelerin her madde için
verdikleri "Tamamen katýlýyorum"
ve "Oldukça katýlýyorum" yanýtlarý
birleþtirilerek, sayý ve yüzde olarak
büyükten küçüðe doðru sýralanmýþtýr. Buna göre sayý ve yüzdesi
en yüksek olan üç engel, en
önemli engeller olarak deðerlendirilmiþtir. Gruplara göre kar-
þýlaþtýrmalar için iki ortalama
arasýndaki farkýn önemlilik testi (t
test), ANOVA kullanýlmýþtýr.
Tüm veriler ile ilgili tanýmlayýcý
istatistiklerde Ortalama±Standart
Sapma (x ±ss) ve yüzdelik (%)
gösterimi kullanýlmýþtýr. p<0.05
deðeri "Ýstatistiksel olarak önemli"
þeklinde yorumlanmýþtýr.
Ölçeðin dýþýnda anket formunda; yaþ, mezun olunan okul, hastane, klinik, toplam çalýþma süresi,
araþtýrma konusunda eðitim alma
durumu ile araþtýrmalara ve bilimsel aktivitelere katýlma durumu ile
ilgili sorular yer almýþtýr. Araþ-
týrma sonuçlarýnýn uygulanabilir
olmasýný kolaylaþtýran faktörlerin
belirlenmesi için bir açýk uçlu
soru sorulmuþtur.
Araþtýrmanýn etik yönü: Araþtýrmamýzda Engeller Ölçeði'nin kullanýmý için Prof. Sandra Funk
(PhD)'dan izin alýnmýþtýr. Ayrýca
GATA Eðitim Hastanesi Yerel Etik
Komitesi ve diðer hastane yöneticilerinin izni ile çalýþmaya baþlanmýþtýr.
Bulgular
Tablo I'de araþtýrmamýza katý-
lan hemþirelerin bazý tanýtýcý özellikleri yer almaktadýr. Buna göre
hemþirelerin %51.7'si GATA Eðitim Hastanesi ve Ankara'da bulunan diðer askeri hastanelerde,
%48.3'ü S.B. Ankara hastanelerinde görev yapmaktadýr. Yaþ ortalamalarý 31.65±5.86 yýl ve çalýþma
süresi ortalamalarý 11.62±6.17
yýldýr. Hemþirelerin %41.2'si cerrahi, %23.8'i dahili kliniklerde
görev yapmakta olup, diðerleri
acil, ameliyathane, poliklinik ve
yoðun bakým ünitelerinde çalýþ-
maktadýr. Hemþirelerin %55.8'i
klinik hemþiresi, %61.0'i Saðlýk
Meslek Yüksek Okulu mezunudur.
Tablo II'ye göre hemþirelerinCilt 49 · Sayý 2 · Gülhane TD Araþtýrma sonuçlarýný kullanmadaki engeller · 75
%88.7'si çalýþtýðý bölümde yapýlan
herhangi bir araþtýrmaya araþtýrmacý olarak katýlmamýþ, %30.0'u
kongre ve sempozyum gibi bilimsel bir faaliyete en az bir kere ve
bunlarýn da %83.6'sý dinleyici
olarak katýlmýþtýr. Hemþirelerin
%66.1'i araþtýrmalarda yer almak
istediðini, %90.8'i hemþirelik
alanýnda yayýnlanan bilimsel bir
dergiyi takip etmediðini, %95.7'si
bilimsel faaliyetlerden genel
olarak haberdar olmadýklarýný
ifade etmiþtir. Yabancý dil olarak
Ýngilizce bilme oraný %60.7'dir.
Ýngilizce bilenlerin de %7.1'i iyi
derecede Ýngilizce bildiðini belirtmiþtir. Hemþirelerin %99.0'u
araþtýrma konusunda mezuniyet
sonrasý kurs almamýþtýr.
Tablo III'de "Engeller Ölçe-
ði"nin genel ve alt gruplarýnýn gü-
venilirlik katsayýlarý (Cronbachα)
yer almaktadýr. Tabloya göre
"Engeller Ölçeði"nin genel ölçek
iç tutarlýlýðý için Cronbachα
deðeri 0.87 olarak hesaplanmýþtýr.
"Hemþire", "Uygulama", "Araþtýrma" ve "Sunum" alt gruplarý için
Cronbachα deðerleri sýrasýyla
0.73, 0.64, 0.78 ve 0.75 olarak
hesaplanmýþ olup, ölçek Türk
hemþirelerinin araþtýrma sonuç-
larýný kullanmada engelleyici faktörleri belirleyen "Engeller Öl-
çeði"ni kullanmalarý için geçerli ve
güvenilir bulunmuþtur.
Tablo IV'de hemþirelerin
"Engeller Ölçeði"ndeki maddelere
"Oldukça katýlýyorum" ve "Tamamen katýlýyorum" olarak verdikleri yanýtlara göre maddelerin
büyükten küçüðe doðru sýralanmýþ þekli görülmektedir. "Oldukça
katýlýyorum" ve "Tamamen katýlý-
yorum" yanýtlarý birleþtirilmiþtir.
Ayrýca tabloda ayný maddelere
verilen "Fikrim yok" yanýtlarýnýn
sayý ve yüzdeleri de görülmektedir. Hemþirelerin en önemli
olarak algýladýklarý ilk on engel
tabloda iþaretlenmiþtir. Hemþirelerin en önemli gördükleri ilk
üç engel "Hemþireler kendilerini,
uygulamalarý deðiþtirmek için yeterli güce sahip görmemektedir
(%63.6)", "Ýþyerinde araþtýrmalarý
okumak için yeterli zaman yoktur
(%54.0)" ve "Hemþirelik uygulamalarý için yeterli imkan yoktur
(%52.8)" þeklinde sýralanmýþtýr. Ýlk
on engelin yedi tanesi "Uygulama", üçü ise "Sunum" alt grubundaki maddelerdir.
Araþtýrmada hemþirelerin en
yüksek oranda "Fikrim yok" yaný-
týný verdikleri maddeler tabloda
iþaretlenmiþtir. Buna göre hem-
þireler en çok "Araþtýrma sonuç-
larý onaylanmamýþtýr (%56.1)"
maddesine "Fikrim yok" yanýtý
vermiþler ve diðerleri "Araþtýrma"
alt grubundaki maddelerde yo-
ðunlaþmýþtýr.
Tablo V'de hemþirelerin bazý
tanýtýcý özellikleri ve bilimsel
aktivitelere katýlým durumlarý
genel ölçek ortalamalarý bakýmýndan karþýlaþtýrýlmýþtýr. Buna göre
S.B. hastanelerinde çalýþan ve bilimsel araþtýrma yapan hemþireTablo I. Hemþirelerin bazý tanýtýcý özellikleri (n=631)
_______________________________________________________________________
Özellikler Sayý %
_______________________________________________________________________
Yaþ ( x ± ss*=31.65 5.86, min=22, max=52, medyan= 30.00)
29 ve altý 310 49.1
30 ve üzeri 321 50.9
Hastane
GATA Eðitim Hastanesi 258 40.9
Diðer askeri hastaneler
(Etimesgut Hava Hastanesi, Ankara Asker Hastanesi) 68 10.8
S.B. Etlik Ýhtisas 55 8.7
S.B. Dýþkapý Yetiþkin 73 11.6
S.B. Dýþkapý Çocuk 60 9.5
S.B. Göz Bankasý 32 5.0
S.B. Ulus Hastanesi 63 10.0
S.B. Fizik Tedavi Hastanesi 22 3.5
Çalýþma süresi ( x ± ss*=11.62 6.17, min= 2, max=34 medyan= 11.00)
10 yýl ve altý 308 48.8
11 yýl ve üzeri 323 51.2
Çalýþtýðý klinik
Cerrahi klinik 260 41.2
Dahili klinik 150 23.7
Acil 71 11.3
Ameliyathane 49 7.8
Poliklinik 30 4.7
Yoðun bakým 71 11.3
Görevi
Hastane/klinik baþhemþiresi 74 11.7
Klinik hemþiresi 352 55.8
Yoðun bakým hemþiresi 151 23.9
Ameliyathane hemþiresi 46 7.3
Eðitim hemþiresi 8 1.3
Mezun olduðu okul
Saðlýk Meslek Lisesi 135 21.4
Saðlýk Meslek Yüksek Okulu 385 61.0
Hemþirelik Yüksek Okulu 111 17.6
_______________________________________________________________________
Toplam 631 100.0
_______________________________________________________________________
*: x ± ss= Ortalama±standart sapma76 · Haziran 2007 · Gülhane TD Yava ve ark.
lerde genel ölçek ortalamalarýnýn
daha yüksek olduðu bulunmuþtur.
Aralarýndaki farklýlýk istatistiksel
olarak anlamlýdýr (p<0.05). Çalýþ-
ma süreleri, mezun olunan okul,
kongre-sempozyum gibi bilimsel
faaliyetlere katýlma ve Ýngilizce
bilme durumlarý bakýmýndan
genel ölçek ortalamalarý arasýnda
istatistiksel olarak anlamlý bir farklýlýk bulunmamýþtýr (p>0.05).
Tablo VI'da hemþirelerin, ankette yer alan, araþtýrma sonuçlarýný kullanmayý kolaylaþtýran faktörlere iliþkin açýk uçlu soruya verdikleri cevaplar gruplanmýþ þekilde görülmektedir.Buna göre hem-
þireler en önemli kolaylaþtýrýcý faktör olarak "Saðlýk kurumlarýnda
Araþtýrma Geliþtirme (AR-GE) gibi merkezlerin kurulmasý ve araþ-
týrmalarýn bu merkezlerde deðerlendirilmesi, kliniktekullanýmý uygun olanlarýn belirlenmesi, sonuçlarýn duyurulmasý ve bu merkezlerin yönetim tarafýndan desteklenmesi" görüþünü belirtmiþ-
lerdir.
Tartýþma
Bu araþtýrmada, Türkiye'de
hemþirelerin araþtýrma sonuçlarýný
kullanmalarýný engelleyen faktörlerin belirlenmesinde kullanýlan
"Engeller Ölçeði"nin geçerlilik ve
güvenirlik çalýþmasý ile ölçek puanlarýnýn hemþirelerin bazý özellikleri ile karþýlaþtýrýlmasý yapýlmýþtýr. Araþtýrmamýza iki farklý
kuruma ait dokuz hastaneden 631
hemþire gönüllü olarak katýlmýþtýr.
Ölçeðin genel iç tutarlýk katsayýsý (Cronbachα) 0.87, alt ölçek
gruplarýnýn katsayýlarý sýrasýyla
0.73, 0.64, 0.78 ve 0.75 gibi oldukça yüksek bir düzeyde bulunmuþ olup, ölçeðin Türkiye'de
hemþirelerin araþtýrma sonuçlarýný
kullanmadaki engellerini belirlemede kullanýlabilir olduðu kanýsýna varýlmýþtýr. Ölçeðin kullanýldýðý diðer araþtýrmalarda da
bizim çalýþmamýza benzer þekilde
ölçek geçerli ve güvenilir bulunmuþtur (8,13,14,16). Ayný ölçeðin
Türkiye'de bir üniversite hastanesinde çalýþan 300 gönüllü
hemþire ile yapýlan bir baþka
geçerlilik ve güvenirlik çalýþmasýnda, madde toplam puan güvenirliði 0.92 olarak saptanmýþtýr
(20). Aradaki fark, bizim çalýþ-
mamýzýn dokuz farklý hastanede
yapýlmasý ve katýlan hemþire sayý-
sýnýn diðer araþtýrmadaki hemþire
sayýsýnýn iki katýndan fazla olmasý
ile açýklanabilir.
Araþtýrmamýzda hemþirelerin
araþtýrmalara ve bilimsel aktivitelere katýlýmý konusundaki durumlarý da belirlenmiþtir (Tablo
II). Buna göre hemþirelerin büyük
bir kýsmýnýn bilimsel araþtýrmalara
ve etkinliklere katýlma ve mesleki
bir dergi takip etme oranlarýnýn
Tablo II. Hemþirelerin araþtýrmalara/bilimsel aktivitelere katýlýmý (n=631)
______________________________________________________________________
Sayý %
______________________________________________________________________
Daha önce bilimsel araþtýrmaya katýlma durumu
Katýlmadý 560 88.7
Katýldý 71 11.3
Bilimsel faaliyetlere katýlma durumu (kongre, sempozyum, vb.)
Katýlmadý 442 70.0
Katýldý 189 30.0
Bilimsel etkinliðe katýlma þekli*
Bildiri ile 27 14.3
Dinleyici 158 83.6
Organizasyon görevlisi 4 2.1
Kongreye katýlma sayýsý*
Sadece bir kez 107 56.6
Her yýl 29 15.4
Nadiren 53 28.0
Kongrelere katýlýmda maddi destek*
Yok 113 59.8
Bir miktar kurum desteði 48 25.4
Kurum karþýlar 28 14.8
Araþtýrmalarda yer alma isteði
Ýstiyor 417 66.1
Ýstemiyor 214 33.9
Takip ettikleri dergiler
Var 58 9.2
Yok 573 90.8
Bilimsel faaliyetlerden haberdar olma durumu
Haberdar 27 4.3
Haberdar deðil 604 95.7
Yabancý dil (Ýngilizce) bilme durumu
Biliyor 383 60.7
Bilmiyor 248 39.3
Yabancý dil seviyesi**
Ýyi 27 7.1
Orta 167 43.6
Zayýf 189 49.3
Mezuniyet sonrasý araþtýrma konusunda kurs alma durumu
Yok 625 99.0
__________________________________________________________________________ Var 6 1.0
* : Yüzdelikler bilimsel faaliyetlere katýlan 189 kiþiye göre alýnmýþtýr
**: Yüzdelikler Ýngilizce bilen 383 kiþiye göre alýnmýþtýr
Tablo III. Genel ölçek ve alt gruplarýn
ortalamalarý ve Cronbachα katsayýlarý
_________________________________
Ortalama Cronbachα
_________________________________
Hemþire 2.20 0.73
Uygulama 2.44 0.64
Araþtýrma 1.46 0.78
Sunum 2.11 0.75
_________________________________
Genel 1.95 0.87
_________________________________Cilt 49 · Sayý 2 · Gülhane TD Araþtýrma sonuçlarýný kullanmadaki engeller · 77
oldukça düþük olduðu görülmektedir. Bu konuda ülkemizde
Khorshid tarafýndan lisans mezunu 120 hemþire ile yapýlan çalýþ-
mada, hemþirelerin %39.17'sinin
daha önce bir araþtýrma yürüttüðü, %45.0'inin ise bilimsel
etkinliklere katýldýðý ve %30.0’
unun mesleki dergileri takip ettiði
belirtilmektedir (1). Ýki çalýþma
arasýndaki farklýlýðýn araþtýrmalarýn yapýldýðý gruplarýn eðitim
seviyelerinin farklý olmasýndan
kaynaklandýðý deðerlendirilmiþ
olup, araþtýrmalara ve bilimsel
etkinliklere ilgide eðitim seviyesinin önemli bir faktör olduðu
kanýsýna varýlmýþtýr. Sürpriz bir
sonuç olarak çalýþmamýzda
hemþirelerin araþtýrmalara ve bilimsel etkinliklere katýlma oraný
çok az olmasýna raðmen hem-
þirelerin çoðunluðu araþtýrmalarda
yer almak istemektedir. Bu da
hemþirelerin araþtýrmalara deðer
verdikleri, ancak bu konuda yeterli bilgiye sahip olmamalarý nedeniyle araþtýrmalara yeterince
katýlamadýklarý þeklinde yorumlanmýþtýr. Retsas tarafýndan Avustralya'da yapýlan bir çalýþmada
hemþirelerin %65.0'inin en az
ayda bir kere mesleki bir dergi
okuduklarý, bunlarýn da sadece
%4.0'ünün araþtýrma makaleleri
yayýnlayan dergiler olduðu belirtilmektedir (8). Bu durum da
bizim çalýþmamýzda olduðu gibi
hemþirelerin araþtýrma makaleleri
okuma konusunda istekli olmadýklarýný göstermektedir.
Çalýþmamýzda hemþireler
Tablo IV. Hemþirelerin araþtýrma sonuçlarýnýn kullanýmýnda orta veya büyük derecede algýladýklarý engellerin sýralanmasý (n=631)
________________________________________________________________________________________________________________
Sýra Alt "Oldukça katýlýyorum" + "Fikrim yok"
no gruplar* Engeller "Tamamen katýlýyorum" n (%) n (%)
________________________________________________________________________________________________________________
1 U Hemþireler kendilerini, uygulamalarý deðiþtirmek için yeterli
güce sahip görmemektedir 400 (%63.6) 9 (%1.4)
2 U Ýþyerinde araþtýrmalarý okumak için yeterli zaman yoktur 341 (%54.0) 4 (%0.6)
3 U Hemþirelik uygulamalarý için yeterli imkan yoktur 333 (%52.8) 2 (%0.3)
4 U Hemþireler araþtýrma sonuçlarýnýn uygulamalar için
genellenebileceðine inanmamaktadýr 307 (%48.7) 43 (%6.8)
5 U Hastanenin diðer personeli uygulamayý desteklememektedir 290 (%46.0) 61 (%9.7)
6 U Uygulamalarda doktorlar iþbirliði içinde deðildir 349 (%45,3) 17 (%2.7)
7 U Ýþ yerinde yeni fikirleri uygulamak için yeterli zaman yoktur 266 (%42.1) 8 (%1.3)
8 S Araþtýrma yazýlarýna kolay ulaþýlamamaktadýr 266 (%42.1) 138 (%21.9)
9 S Araþtýrmalar genellikle yabancý bir dilde yayýnlanmaktadýr 260 (%41.2) 200 (%31.7)
10 S Ayný konuda yapýlmýþ araþtýrma makaleleri tek bir yerde
toplanmýþ deðildir 259 (%41.0) 220 (%34.9)
11 H Hemþireler araþtýrmalardan çok az menfaatleri olduðunu
düþünmektedir 241 (%38.2) 69 (%10.9)
12 S Araþtýrmalardaki istatistiksel analizler anlaþýlabilir deðildir 237 (%37.5) 123 (%19.5)
13 H Hemþireler araþtýrma sonuçlarýný tartýþabilecek iþ
arkadaþlarýndan yoksundur 234 (%37.1) 44 (%7.0)
14 H Hemþireler kendilerini, araþtýrmanýn kalitesini
deðerlendirebilecek yeterlilikte görmemektedir 222 (%35.1) 22 (%3.5)
15 A Araþtýrma sonuçlarý yeterince hýzlý yayýnlanmamaktadýr 218 (%34.6) 247 (%39.1)
16 H Araþtýrmaya dayalý bir deðiþiklik ihtiyacý bildirilmemiþtir 219 (%34.4) 243 (%38.5)
17 S Araþtýrmalar hemþirelik uygulamalarý ile örtüþmemektedir 195 (%30.9) 150 (%23.8)
18 H Hemþireler, yeni fikirleri denemek veya deðiþtirmek
konusunda gönülsüzdür 190 (%30.1) 38 (%6.0)
19 A Araþtýrmalarýn yöntemsel yetersizlikleri mevcuttur 187 (%29.6) 259 (%41.0)
20 H Hemþireler araþtýrma bilincine sahip deðildir 183 (%29.0) 28 (%4.4)
21 A Hemþireler araþtýrma sonuçlarýna inanýp inanmama
konusunda kararsýzdýr 170 (%27.0) 143 (%22.7)
22 H Hemþireler araþtýrmalarýn hiçbir amaca hizmet
etmediðini düþünmektedir 166 (%26.3) 82 (%13.0)
23 S Araþtýrmalar açýk ve anlaþýlýr ifadelerle yazýlmamaktadýr 164 (%25.9) 137 (21.7)
24 A Araþtýrma sonuçlarý onaylanmamýþtýr 157 (%24.9) 354 (%56.1)
25 S Pratik uygulamalar anlaþýlabilir deðildir 151 (%23.9) 63 (%10.0)
26 A Bugüne kadar bu konuda hiç araþtýrma yapýlmamýþtýr 144 (%22.8) 272 (%43.1)
27 U Hastane yönetimi araþtýrma sonuçlarýný uygulamaya
izin vermemektedir 137 (%21.7) 223 (%35.3)
28 H Hemþireler uygulamadaki deðiþikliklerin hastalar için
çok fazla yarar saðlamayacaðýný düþünmektedir 135 (%21.4) 57 (%9.0)
29 S Takip edilemeyecek kadar çok sayýda araþtýrma sonucu mevcuttur 121 (%19.2) 228 (%36.1)
30 A Literatürdeki araþtýrmalarda çeliþkili ifadeler yer almaktadýr 108 (%17.1) 292 (%46.3)
________________________________________________________________________________________________________________
*H: Hemþire, U: Uygulama, A: Araþtýrma, S: Sunum78 · Haziran 2007 · Gülhane TD Yava ve ark.
"Hemþireler kendilerini, uygulamalarý deðiþtirmek için yeterli
güce sahip görmemektedir" maddesini en önemli engel olarak
algýlamýþlardýr. Diðer önemli engeller ise "Ýþ yerinde araþtýrmalarý
okumak için yeterli zaman yoktur" ve "Hemþirelik uygulamalarý
için yeterli imkan yoktur" þeklinde
sýralanmýþtýr (Tablo IV). Retsas,
Parahoo ile Closs ve ark.nýn çalýþ-
malarýnda da "Hemþireler kendilerini, uygulamalarý deðiþtirmek
için yeterli güce sahip görmemektedir" maddesi ilk üç sýra içinde
yer almaktadýr (8,14,15). Bu
sonuç hemþirelerin araþtýrma
sonuçlarýný kullanma konusunda
bilgi ve otorite eksikliði içinde
olduklarýný göstermektedir. Bu
sonuçlarda öncelikle araþtýrmamýza katýlan hemþirelerin eðitim
seviyelerinin etkili olduðu düþü-
nülebilir. Þöyle ki, hemþirelerin
%82.4'ünün iki yýllýk yüksek okul
(SMYO) ve dört yýllýk lise (SML)
seviyesinde hemþirelik eðitimi
almýþ olmasý bu sonucu desteklemektedir. Ayrýca hemþirelerin
%88.7'sinin daha önce bir bilimsel
araþtýrmaya, %70.0'inin de bilimsel bir faaliyete katýlmamýþ olmasý
da diðer önemli faktörler olarak
deðerlendirilmiþtir.
"Ýþ yerinde araþtýrmalarý okumak için yeterli zaman yoktur" ve
"Hemþirelik uygulamalarý için
yeterli imkan yoktur" maddeleri
ise birçok araþtýrmada en önemli
olarak algýlanan engeller arasýnda
yer almakta ve bizim sonuçlarý-
mýzla benzerlik göstermektedir.
(7,8,13-15,17,18).
Hemþirelerin en önemli olarak
algýladýklarý ilk on engelin yedisinin "Uygulama" alt grubu, di-
ðerlerinin ise "Sunum" alt grubu
ile ilgili maddelerden oluþtuðu
görülmektedir (Tablo IV). Bu
engellerin çoðunlukla; hemþirelerin bilgi ve otorite eksikliði,
zaman yokluðu, saðlýk ekibinin ve
hastane yönetiminin desteðinin
yokluðu, araþtýrmalarýn sunumlarý
ile ilgili yetersizliklerden kaynaklandýðý anlaþýlmaktadýr. Tsai
tarafýndan yapýlan çalýþmada da
zaman yokluðu, personel eksikliði, bilgi yetersizliði, maddi
destek yokluðu ve kolaylaþtýrýcý
faktörlerin yeterli olmamasý en
önemli engeller olarak ortaya konmuþtur (21). Bu sonuçlar diðer
çalýþmalarla da benzerlik göstermektedir (7,8,13-15,22,23).
Tablo V. Hemþirelerin bazý tanýtýcý özellikleri ve bilimsel aktivitelere katýlým durumlarýnýn genel ölçek ortalamalarý ile karþýlaþtýrýlmasý (n=631)
_____________________________________________________________________
Genel ölçek ortalamalarý
_____________________________________
_____________________________________________________________________ x ±ss* t** p
Çalýþma süresi
10 yýl ve altý (308 - %48.8) 8.08±17.67
11 yýl ve üzeri (323 - %51.2) 9.09±08.33
Mezun olduðu okul
HYO (111 - %17.6) 61.09±13.60
SMYO (385 - %61.0) 57.28±19.75 F=2.698*** 0.068
SML (135 - %21.4) 60.28±15.52
Hastaneler
GATA Eðt. Hast. /Diðer Ask. Hst. (326-%51.7) 51.78±16.63
S.B. (305 - %48.3 ) 65.88±16.52
Bilimsel araþtýrma yapma durumu
Yok (560 - %88.7) 58.02±18.23
Var (71 - %11.3) 63.15±15.51
Bilimsel faaliyetlere katýlma durumu
(Kongre, sempozyum, vb.)
Katýlmadý (442 - %70.0) 58.89±18.92
Katýldý (189 - %30.0) 57.92±15.66
Ýngilizce bilme durumu
Biliyor (379 - %60.1) 59.04±16.49
Bilmiyor (252 - %39.9) 57.92±20.08
_____________________________________________________________________
*: x ± ss= Ortalama±standart sapma
**: Ýki ortalama arasýndaki farkýn önemlilik testi ( t-test)
***: ANOVA testi
HYO: Hemþirelik Yüksek Okulu
SMYO: Saðlýk Meslek Yüksek Okulu
SML: Saðlýk Meslek Lisesi
-10.679 0.000
-0.707 0.480
2.269 0.024
0.620 0.536
-0.735 0.463
Tablo VI. Araþtýrma sonuçlarýnýn kullanýmýný kolaylaþtýran faktörler konusunda
hemþirelerin belirttiði öneriler (n=271)
_________________________________________________________________________
Kolaylaþtýrýcý faktörler Sayý
_________________________________________________________________________
1. Saðlýk kurumlarýnda Araþtýrma Geliþtirme (AR-GE) gibi merkezlerin 156
kurulmasý ve araþtýrmalarýn bu merkezlerde deðerlendirilmesi, klinikte
kullanýmý uygun olanlarýn belirlenmesi, sonuçlarýn duyurulmasý ve bu
merkezlerin yönetim tarafýndan desteklenmesi
2. Hastane yönetiminin hemþireleri araþtýrma yapma ve sonuçlarýný kullanma 71
konusunda desteklemesi ve teþvik etmesi
3. Hizmet içi eðitimlerde literatür saati konulmasý ve klinik araþtýrmalarýn bu 49
saatler içerisinde anlaþýlýr ifadelerle tanýtýlmasý
4. Eðitim hemþirelerinin araþtýrma konusunda eðitilmesi ve onlarýn da klinik 37
hemþirelerini araþtýrma konusunda desteklemesi (özellikle gereç ve yöntem
konusunda)
5. Hemþirelik araþtýrma projelerine ve bilimsel etkinliklere daha fazla finanssal 35
destek saðlanmasý
6. Hemþirelik uygulamalarýnýn yasalarla güvence altýna alýnmasý 12
_________________________________________________________________________
Toplam* 360*
_________________________________________________________________________
*: Bu soruya 271 hemþire cevap vermiþ ve ayný hemþire birden fazla öneri yazabildiði için
sayý katlanmýþtýr
Tanýtýcý özellikler (n - %)Cilt 49 · Sayý 2 · Gülhane TD Araþtýrma sonuçlarýný kullanmadaki engeller · 79
Oranta ve ark.nýn Finlandiya'da yaptýklarý benzer bir çalýþmada "Araþtýrmalar genellikle yabancý
bir dilde yayýnlanmaktadýr" maddesi en önemli engel olarak saptanmýþtýr. Yazarlar bu sonucu,
ülkelerinde sadece bir tane hakemli bilimsel hemþirelik dergisinin bulunmasý ve Finlandiya'daki hemþirelik çalýþmalarýnýn
büyük bir bölümünün Ýngilizce
olarak yayýnlanmasýna baðlamaktadýr (16). Bizim çalýþmamýzda bu
madde, Kajermo ve ark.nýn çalýþ-
masýnda olduðu gibi dokuzuncu
sýrada yer almakta olup, önemli
bir engel olarak deðerlendirilmiþtir (13). Türkiye'de hemþirelik
araþtýrmalarýnýn çoðu, Finlandiya'nýn aksine ulusal hakemli hem-
þirelik dergilerinde yayýnlandýðý
için, hemþirelerin okuyabileceði
daha fazla Türkçe araþtýrma makalesi vardýr. Bununla birlikte hem-
þirelerin ayný maddeye verdikleri
"Fikrim yok" cevaplarýnýn yüksek
olmasý (%31.7) ise hemþirelerin
çoðunluðunun (%90.8) takip
ettikleri bir dergi olmamasý ile de
açýklanabilir (Tablo II).
Dikkate deðer olarak araþtýrmamýzda, hemþirelerin "Fikrim
yok" yanýtýný verdikleri maddelerin "Araþtýrma" alt grubunda
yoðunlaþmasý; hemþirelerin araþ-
týrma konusunda bilgi eksikliði
içerinde olmalarý ve Tablo II'deki
verilerde belirtilen, araþtýrmalara,
bilimsel etkinliklere ve kurslara
katýlýmlarýnýn çok az olmasý ile
açýklanabilir.
Araþtýrmamýzda ölçek genel
puan ortalamalarý ile hemþirelerin
bazý tanýtýcý özellikleri ve bilimsel
aktivitelere katýlma durumlarý
karþýlaþtýrýlmýþtýr (Tablo V). S.B.
hastanelerinde çalýþan ve daha
önce bilimsel araþtýrma yapan
hemþirelerde genel ölçek ortalamalarýnýn daha yüksek olmasý, bu
hemþirelerin araþtýrma sonuçlarýný
kullanmada daha fazla engel algý-
ladýklarýný göstermektedir. Daha
önce araþtýrma yapan hemþirelerin
engel algýlarýnýn yüksek olmasý,
bu hemþirelerin araþtýrma sürecindeki güçlükleri yaþamasý ve
yeterli araþtýrma bilgilerinin olmamasý nedeniyle bu güçlüklerle baþ
etmede yetersiz kalmalarýndan
kaynaklanmýþ olabilir. Hemþirelerin sadece %1.0'inin mezuniyet
sonrasý araþtýrma konusunda eðitim almýþ olmasý bu deðerlendirmeyi desteklemektedir. GATA
Eðitim Hastanesi ve diðer askeri
hastanelerde çalýþan hemþirelerin
araþtýrma sonuçlarýný kullanmada
daha az engel algýlamalarýnda; bu
hastanelerde araþtýrma yapma ve
sonuçlarýný uygulama konusunda
kurumsal ve eðitimsel olarak daha
az engelle karþýlaþýlmasýnýn etkili
olabileceði deðerlendirilmiþtir.
Araþtýrmamýzda hemþireler, en
önemli üç kolaylaþtýrýcý faktör
olarak kurum ve yönetim desteði,
araþtýrma merkezi kurulmasý ve
eðitim desteðinin önemini vurgulamaktadýrlar. Parahoo'nun çalýþ-
masýnda da benzer þekilde yöneticilerin desteði en önemli kolaylaþtýrýcý faktör olarak belirtilmiþtir
(14). Kajermo ve ark.nýn çalýþ-
masýnda hemþirelere eðitim desteðinin saðlanmasý gerekliliði vurgulanmýþtýr (13).
Bu çalýþma "Engeller Ölçeði"
nin Türk Hemþireleri için kullanýlabilir olduðunu göstermiþtir.
Diðer sonuçlar açýsýndan bakýldýðýnda bu çalýþmada araþtýrma
sonuçlarýný kullanmada en önemli engel olarak hemþirelerin kendine güven ve otorite yokluðu
ortaya çýkmýþtýr. Araþtýrma sonuç-
larýný kullanmayý kolaylaþtýrýcý
faktör olarak, karþýmýza ilginç bir
sonuç çýkmýþtýr. Hemþireler araþ-
týrma kullanýmý konusunda kendi
otorite eksikliklerini önemli bir
engel olarak görmelerine raðmen,
kolaylaþtýrýcý olarak öncelikle kurum ve yönetim desteðini gerekli
görmüþlerdir.
Ayrýca hemþirelikte eðitim
seviyesinin yükseltilmesi ile gö-
nüllü hemþirelere mezuniyet sonrasý araþtýrma eðitimi verilmesinin, araþtýrma yapmayý ve sonuçlarýný kullanmayý kolaylaþtýrmada etkili faktörler olabileceði
kanýsýna varýlmýþtýr.
Bizim araþtýrmamýz ile diðer
araþtýrmalarýn bulgularý arasýnda
benzerlik görülme oraný yüksek
olmakla birlikte, farklýlýklarýn ulusal ve kültürel yapý ile araþtýrmalarýn yöntemsel farklýlýklarýndan
kaynaklanmýþ olabileceði deðerlendirilmiþtir.
Funk tarafýndan geliþtirilen
"Engeller Ölçeði" günümüzde
halen geçerli ve güvenilir bir ölçek
olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte hemþirelerin eðitim
seviyelerinin artmasý, KDU kavramýnýn hemþirelik uygulamalarý-
na daha fazla girmesi, hemþirelik
yayýnlarýnýn ve yayýnlara ulaþým
imkanlarýnýn artmasý (internet ve
veri tabanlarý gibi) ve toplumsal
farklýlýklar nedeniyle hemþireler
tarafýndan algýlanan engeller farklýlaþabilmektedir. Bu konudaki
engellerin belirlenmesinde, ölçek
kullanýlarak yapýlan kantitatif çalýþma sonuçlarýnýn kalitatif çalýþ-
malarla desteklenmesi önerilmektedir.
Araþtýrmanýn baþka hemþire
gruplarýnda da (örneðin akademisyeler ve birinci basamak saðlýk
hizmetlerinde görev yapan hemþireler gibi) tekrarlanmasý, bu konuda daha saðlam kanýtlara ulaþýlmasýnda etkili olabilir.
Araþtýrmamýzda hemþirelerin
de belirttiði gibi, özellikle büyük
hastanelerde araþtýrma merkezlerinin kurulmasý, araþtýrmalar
için yönetim desteðinin artýrýlmasý, araþtýrma sonuçlarýnýn du-80 · Haziran 2007 · Gülhane TD Yava ve ark.
yurulmasý için hizmet içi eðitimler ve hemþirelere zaman saðlanmasý önerilmektedir.
Teþekkür
Araþtýrmanýn yapýldýðý GATA,
Etimesgut Hava Hastanesi, Ankara Asker Hastanesi ve S.B. hastaneleri yöneticilerine, hemþirelik hizmetleri müdürlüklerine ve
araþtýrmaya katýlan hemþireler ile
"Engeller Ölçeði"nin kullanýmýna
izin veren Prof. Sandra Funk
(PhD)'a teþekkür ederiz.