Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Eğitim Hastanesi Yoğun Bakım Ünitelerinde görev yapan hemşirelerin uygulanan hizmet içi eğitim programlarından beklentileri ve bu programlar ile ilgili düşünceleri

PDF Dosyası: 

arastirmax_2276_pp_25-31.pdf

Giriþ
Bilim ve teknolojideki geliþmeler, her meslekte yeni bilgi ve
teknolojileri öðrenmeyi ve çalýþanlarýn bu konularda yetiþtirilmesini26 · Mart 2007 · Gülhane TD Çelen ve ark.
mette etkililiðin, verimin, kalitenin
yükseltilmesi, ürünün/hizmetin üretimi ve tüketimi sürecinde meydana
gelebilecek hatalarýn ve kazalarýn
azaltýlmasý, maliyetlerin düþürülmesi,
satýþ ve hizmet sunumunda nitel ve
nicel yönden geliþmenin saðlanmasý
ve tasarruflarýnýn artýrýlmasý amacýyla
iþ gücüne verilen temel meslek ve
beceri eðitimi yanýnda iþ görene çalýþ-
ma hayatý süresince de bilgi, beceri ve
davranýþ ve verim düzeyini yükseltici
plânlý eðitim etkinlikleridir" (1).
Diðer örgütlerde olduðu gibi hastanelerde de hizmet içi eðitimin
gerekliliði pek çok nedenlere dayanmaktadýr. Genellikle saðlýk bilimlerinin tüm dallarýnda bilgi düzeyi
gittikçe artmakta, saðlýk ve bakým
hizmetlerini sunma yöntemleri hýzla
deðiþmektedir. Týp bilimlerinde dinamizmi yakalamak için saðlýk çalý-
þanlarýnýn da kendilerini sürekli
yenilemeleri zorunlu olmaktadýr. Bu
nedenle hizmet içi eðitim her meslek
grubunun geliþiminde olduðu gibi
saðlýk hizmetlerinin verilmesinde ve
geliþmesinde de kaçýnýlmaz bir zorunluluktur (5). Hizmet içi eðitim,
saðlýk hizmetleri çalýþanlarýnýn performanslarýný geliþtirmek için kullanýlan geleneksel bir strateji olmuþ-
tur (6).
Hastanelerde, týbbi aktivite ve
hizmet verilen hasta grubu açýsýndan,
hizmet içi eðitimin çok önemli
olduðu yerlerden biri de yoðun
bakým üniteleridir. Yoðun bakým
üniteleri, teknik olarak kompleks
tedavilerin olduðu ve sürekli hasta
takibinin yapýldýðý oldukça uzmanlaþýlmýþ ünitelerdir (7). Günümüz
hastanelerinde Yoðun Bakým=Kritik
Bakým Üniteleri, kritik hastalara
hizmet vermek üzere düzenlenen
özel ünitelerdir (8).
Hizmet içi eðitimin, kaliteli bir
hizmet için önemi, yapýlan yasal
düzenlemelerden de anlaþýlmaktadýr.
657 Sayýlý Devlet Memurlarý Kanununun 214. maddesi ile, devlet
memurlarýnýn hizmet esnasýnda
yetiþmeleri düzenlenerek hizmet içi
eðitimler yasal zorunluluk haline
gelmiþtir. Madde, "Devlet memurlarýnýn yetiþmelerini saðlamak, verimliliðini artýrmak ve daha ileriki
görevlere hazýrlamak amacýyla uygulanacak hizmet içi eðitim, Devlet
Personel Baþkanlýðý tarafýndan ilgili
kurumlarla birlikte hazýrlanacak
yönetmelikler dahilinde yürütülür"
hükmünü içermektedir (9).
Türk Silahlý Kuvvetleri saðlýk personeline verilecek hizmet içi eðitimler ile ilgili hususlar "Türk Silahlý
Kuvvetleri Saðlýk Komutanlýðý Eðitim
Yönergesi" ile düzenlenmiþtir. Yönergede "Asker Hastanelerince Ýcra Edilecek Eðitimler" baþlýðý altýnda, asker
hastanelerinde tabip, saðlýk astsubayý,
hemþire ve yardýmcý hizmetler sýný-
fýndaki personel için ayrý ayrý hizmet
içi eðitim programlarýnýn hazýrlanarak uygulanmasý zorunluluðu
getirilmiþtir. Ayrýca, ayný baþlýk altýnda hizmet içi eðitimlerin uygulama
esaslarý açýklanmýþtýr (10).
GATF Eðitim Hastanesinde hem-
þirelerin hizmet içi eðitimleri, Baþ-
hemþirelik bünyesinde teþkil edilen
Eðitim Koordinatörlüðünün sorumluluðunda yapýlmaktadýr. Hizmet içi
eðitimler her eðitim öðretim yýlý
baþýnda planlanarak uygulanmaktadýr.
Eðitimler iki þekilde gerçekleþtirilmektedir: Birincisi, tüm hemþirelere
yönelik olarak baþhemþireliðin verdiði eðitimler, ikincisi ise, ilgili
kliniklerin sadece kendi hemþirelerine yönelik olarak verdikleri eðitimlerdir. Yoðun bakým hemþireleri de,
bir plan dahilinde, hem baþhemþireliðin verdiði eðitimlere, hem de kendi
klinikleri tarafýndan, çoðunlukla
kendi görev alanlarýna yönelik olarak,
planlanan eðitimlere katýlmaktadýrlar.
Bu araþtýrma, GATF Eðitim
Hastanesi Yoðun Bakým Ünitelerinde
görev yapan yoðun bakým hemþirelerinin, hizmet içi eðitimlerden
beklentileri ile verilen hizmet içi
eðitimlerin etkinliði konusundaki
düþüncelerinin belirlenmesi amacýyla
tanýmlayýcý olarak yapýlmýþtýr.
Gereç ve Yöntem
GATF Eðitim Hastanesi Yoðun
Bakým Ünitelerinde görev yapan
yoðun bakým hemþireleri, daha
kaliteli bir saðlýk hizmeti sunumu için
hizmet içi eðitimlerden neler bekliyorlar? Verilen hizmet içi eðitimler
beklentilerini karþýlýyor mu, eðitimleri etkin buluyorlar mý? Araþtýrmada
bu sorulara cevap bulunmaya
çalýþýlmýþtýr.
Araþtýrma, 15-31 Mayýs 2006 tarihleri arasýnda tanýmlayýcý olarak
yapýlmýþtýr. Araþtýrma evrenini GATF
Eðitim Hastanesi Yoðun Bakým
Ünitelerinde görev yapan 102 yoðun
bakým hemþiresi oluþturmaktadýr.
Araþtýrmada örneklem seçimine
gidilmemiþ, tüm evrene ulaþýlmaya
çalýþýlmýþtýr. Tüm evrene ulaþýlmýþ ve
bunlardan 90 hemþireden anket
yoluyla veri saðlanmýþtýr.
Verilerin toplanmasýnda kullanýlan anket formunun oluþturulmasý için literatürden yararlanýlmýþtýr.
Anket formu üç bölümden oluþmaktadýr. Birinci bölüm, hemþirelerin
tanýmlayýcý özelliklerini, ikinci bö-
lüm, katýldýklarý hizmet içi eðitimler
ile ilgili düþüncelerini, üçüncü bölüm
ise, verilen hizmet içi eðitimlerden
beklentilerini kapsamaktadýr. Görüþ
ve beklentileri karþýlaþtýrmak amacýyla, ikinci ve üçüncü bölüm sorular
birbirini karþýlayacak þekilde hazýrlanmýþtýr. Anket formunun ikinci ve
üçüncü bölümünde 5'li Likert tipi
sorular bulunmaktadýr. Sorular,
"kesinlikle katýlýyorum" (5 puan),
"katýlýyorum" (4 puan), "fikrim yok"
(3 puan), "katýlmýyorum" (2 puan) ve
"kesinlikle katýlmýyorum" (1 puan)
olarak düzenlenmiþtir.
Anketlerden elde edilen veriler,
"Statistical Package for the Social
Sciences" (SPSS) 13.0 programý kullanýlarak deðerlendirilmiþtir. Araþtýr-Cilt 49 · Sayý 1 · Gülhane TD Hizmet içi eðitim programlarýndan beklentiler · 27
maya katýlanlarýn tanýmlayýcý özelliklerine ait verilerin deðerlendirilmesinde betimleyici istatistiksel yöntemler (frekans ve yüzdelikler) kullanýlmýþtýr. Eðitimlerden beklenti ve
eðitimlerin etkinliði konusundaki
düþüncelerin belirlenmesinde ise,
varyans analizi (ANOVA, t testi) ve
betimleyici istatistiksel yöntemlerden
(frekans ve yüzdelikler) yararlanýlmýþtýr. Verilerin analizinde, ankette yer alan önermelerden "kesinlikle katýlýyorum" ve "katýlýyorum"
önermeleri "katýlýyorum" olarak,
"kesinlikle katýlmýyorum" ve "katýlmýyorum" önermeleri ise "katýlmýyorum" olarak deðerlendirilmiþtir.
Bulgular
Tanýmlayýcý bulgular: Tablo I incelendiðinde; araþtýrmaya katýlan
hemþirelerin %33.4'ünün (30 kiþi) 25
yaþ ve altý, %43.3'ünün (39 kiþi) 26-30
yaþ, %23.3'ünün (21 kiþi) ise 31 yaþ ve
üstünde olduðu görülmektedir.
Ayrýca yaþ ortalamasý 27.9 olarak
bulunmuþtur. Bu deðerlere göre,
araþtýrma evrenini oluþturan yoðun
bakým ünitelerinde büyük oranda
genç yaþtaki hemþirelerin görev yaptýðýný söylemek mümkündür.
Araþtýrmaya katýlarak eðitim
durumunu belirten 89 hemþirenin
%95.5'inin ön lisans veya lisans
mezunu olduðu görülmektedir.
Hemþirelerden sadece %2.2'si (2 kiþi)
lise mezunudur.
Toplam çalýþma süresine bakýldýðýnda, araþtýrmaya katýlan hemþirelerin yaklaþýk 3/4'ünün (%74.5) 10 yýl
ve daha az süredir görev yaptýklarý,
yoðun bakým ünitelerindeki çalýþma
sürelerine göre ise, hemþirelerin bü-
yük bir kýsmýnýn (%86.5) 5 yýl ve daha
az süredir yoðun bakým ünitelerinde
çalýþtýklarý görülmektedir.
Hemþirelerin eðitimlerden beklentileri
ve eðitimlerin etkinliði konusundaki
düþünceleri: Araþtýrmaya katýlan hem-
þirelerin tanýmlayýcý özelliklerine
göre hizmet içi "eðitimlerden beklentileri ve eðitimlerin etkinliði konusundaki düþünceleri" incelenmiþtir.
"Kesinlikle katýlýyorum" ve "katýlýyorum" cevaplarý ile "kesinlikle katýlmý-
yorum" ve "katýlmýyorum" cevaplarý
arasýnda anlamlý bir fark görülmediðinden, ayrýca bu önermelerin her
biri için verilen cevap sayýsý yeterli
olmadýðýndan "kesinlikle katýlýyorum" ve "katýlýyorum" cevaplarý "katý-
lýyorum", "kesinlikle katýlmýyorum"
ve "katýlmýyorum" cevaplarý ise
"katýlmýyorum" olarak deðerlendirmeye alýnmýþtýr. Burada "eðitimlerden beklentiler ve eðitimin etkinliði
konusundaki düþünceler" için verilen
cevaplar "katýlýyorum" (3 puan),
"fikrim yok" (2 puan) ve "katýlmýyorum" (1 puan) olarak deðerlendirilmiþtir. Alýnabilecek en düþük ortalama puan 1, en yüksek ortalama
puan 3'dür. Hemþirelerin hizmet içi
eðitimlerden beklenti ortalama puaný;
3 tam puan üzerinden 2.92, hizmet içi
eðitimlerin etkinliði hakkýndaki
düþünceleri ortalama puaný; 3 tam
puan üzerinden 2.62 olarak bulunmuþtur. Görüldüðü gibi, eðitimler
hakkýndaki beklenti ve düþünceler ile
ilgili deðerler oldukça yüksektir.
Bununla birlikte, eðitimlerden beklentilerinin tam olarak karþýlanamadýðýný görmek mümkündür.
Tanýmlayýcý özelliklere göre
eðitimden beklentiler ve eðitimin
etkinliði hakkýndaki düþünceler incelendiðinde; tanýmlayýcý özellikler
arasýnda, eðitimlerden beklentiler
deðerlerinin istatistiksel olarak
anlamlý bir farklýlýk göstermediði,
buna karþýn, etkinlik ile ilgili
düþüncelerde, "eðitim durumu" ve
"yoðun bakýmda çalýþma süresi" gruplarý arasýnda istatistiksel olarak önemli bir farklýlýk görülmezken, "yaþ gruplarý" ve "toplam çalýþma süresi"
arasýnda istatistiksel olarak önemli
farklýlýklarýn olduðu (sýrasýyla
F=5.319; p=0.007 ve F=3.989;
p=0.011) saptanmýþtýr. Tablo II'den
de anlaþýlacaðý gibi, etkinlik hakkýndaki düþüncelerde, 25 yaþ ve altý ile 31
yaþ ve üstü arasýnda anlamlý bir farklýlýk görülmektedir. Büyük yaþ
grubundaki hemþireler küçük yaþ
grubundaki hemþirelere göre, eðitimleri daha az etkin bulmaktadýrlar.
Buna paralel olarak çalýþma süresi arttýkça, hemþireler eðitimlerin daha az
etkin olduðunu düþünmektedirler.
Hemþirelerin hizmet içi eðitimlerden beklentileri oldukça yüksek
düzeydedir. Hemþirelerin eðitimlerden beklentileri ile ilgili sorulara vermiþ olduklarý cevaplar yüzde olarak
Tablo III'de verilmiþtir. Verilen
Tablo I. Hemþirelerin tanýmlayýcý özelliklerine göre daðýlýmý
______________________________________________________________________________
Özellikler Sayý Yüzde
______________________________________________________________________________
25 ve altý 30 33.4
Yaþ 26-30 39 43.3
31 ve üstü 21 23.3
______________________________________________________________________________
lise 2 2.2
Ön lisans 44 49.4
Eðitim durumu* Lisans 41 46.1
Yüksek lisans 1 1.1
Doktora 1 1.1
______________________________________________________________________________
0-5 yýl 35 38.9
Toplam çalýþma süresi 6-10 yýl 32 35.6
11-15 yýl 16 17.8
16+ yýl 7 7.8
______________________________________________________________________________
0-5 yýl 77 86.5
Yoðun bakým ünitesinde çalýþma süresi** 6-10 yýl 7 7.8
11-15 yýl 1 1.8
16+ yýl 4 4.4
______________________________________________________________________________
*Bir hemþire eðitim durumunu belirtmemiþtir
**Bir hemþire yoðun bakýmda çalýþma süresini belirtmemiþtir28 · Mart 2007 · Gülhane TD Çelen ve ark.
eðitimlerin etkinliði ile ilgili sorulara
hemþirelerin vermiþ olduklarý cevaplar incelendiðinde ise; "verilen
eðitimlerin iþe olan ilgiyi artýrdýðý"
yönünde neredeyse tam bir görüþ birliði (%91.1) olduðu, buna karþýn
"eðitimler ekip ruhunu geliþtirerek iþ
birliðine dayalý bir çalýþma ortamý
yaratmaktadýr" önermesine katýlma
durumunun (%57.3) diðer deðerlere
göre oldukça düþük olduðu gözlenmektedir (Tablo IV).
Verilen hizmet içi eðitimlerin,
yoðun bakým ünitelerinde çalýþan
hemþirelerin eðitimlerden beklentilerini karþýlama düzeyleri Tablo V'de
verilmiþtir. Burada beklenti ve etkinlik ortalama puanlarý için alýnabilecek
en düþük ortalama puan 1, en yüksek
ortalama puan 3'dür. Eðitimlerden
beklentilerin karþýlanma yüzdeleri
hesaplanýrken bu puan aralýðý dikkate
alýnmýþtýr. Karþýlanma düzeylerinin
deðerlendirilmesinde %0-20 "çok
kötü", %20.1-40 "kötü", %40.1-60
"orta", %60.1-80 "iyi", %80.1-100 "çok
iyi" olarak kabul edilmiþtir.
Bu deðerlere göre, verilen hizmet
içi eðitimlerin hemþirelerin eðitimlerden beklentilerini karþýlama düzeyinin çok iyi olduðu görülmektedir.
Konu bazýnda bir deðerlendirme
yapýldýðýnda, "Eðitim konularý belirlenirken, eðitime katýlacak personelin
fikir ve görüþlerine önem verilmesi",
"Eðitim programlarýnýn ekiple çalýþ-
ma becerisini saðlayacak þekilde
düzenlenmesi" ve "Eðitimlerin ekip
ruhunu geliþtirerek iþbirliðine dayalý
bir çalýþma ortamý yaratmasý" konularýnda beklentilerin karþýlanma
düzeyinin nispeten daha düþük
olduðu gözlenmektedir.
Tartýþma
GATF Eðitim Hastanesi Yoðun
Bakým Ünitelerinde görev yapan
hemþirelerin, hizmet içi eðitimlerden
beklentileri ile verilen hizmet içi
eðitimlerin etkinliði konusundaki
düþüncelerinin belirlenmesi amacýyla
yapýlan bu çalýþma ile, Türk Silahlý
Kuvvetlerinde verilen hizmet içi
eðitimlere katký saðlanmasý hedeflenmiþtir.
GATF Eðitim Hastanesi Yoðun
Bakým Ünitelerinde çalýþan hemþirelerin %97.8'inin en az ön lisans
seviyesinde eðitim aldýðý tespit edilmiþtir. Hemþirelerin sadece %2.2'si
lise seviyesinde eðitim almýþtýr (Tablo
I). Konu ile ilgili literatür incelendiðinde; Göçmen tarafýndan 2002
yýlýnda Ankara ilindeki 94 ameliyathane hemþiresi üzerinde yapýlan
Tablo II. Tanýmlayýcý özelliklere göre hemþirelerin eðitimden beklentileri ve eðitimin etkinliði
konusundaki düþünceleri
______________________________________________________________________________
Hizmet içi eðitimden beklenti Hizmet içi eðitimin etkinliði
______________________________________________________
Sayý Ortalama F p Sayý Ortalama F p
puan puan
______________________________________________________________________________
Yaþ gruplarý* 25 ve altý 29 2.95 1.505 0.228 30 2.80 5.319 0.007
26-30 39 2.86 35 2.60
31 ve üstü 20 2.97 17 2.36
_______________________________________________________________
Eðitim durumu* lise+ön lisans 45 2.93 0.258 0.613 39 2.55 2.863 0.095
lisans+
lisans üstü 42 2.90 42 2.68
______________________________________________________________________________
Çalýþma süresi* 0-5 yýl 34 2.95 0.313 0.816 35 2.77 3.989 0.011
6-10 yýl 32 2.88 28 2.62
11-15 yýl 15 2.91 12 2.35
16+ yýl 7 2.92 7 2.31
______________________________________________________________________________
Yoðun bakýmda 0-5 yýl 75 2.91 0.202 0.895 71 2.66 1.691 0.176
çalýþma süresi* 6-10 yýl 7 2.98 5 2.55
11-15 yýl 1 3.00 1 1.78
16+ yýl 4 2.92 4 2.35
______________________________________________________________________________
* Tüm sorularý cevaplamayan hemþirelerin ortalama puanlarý hesaplanmamýþtýr
Tanýmlayýcý özellikler
Tablo III. Hemþirelerin eðitimlerden beklenti durumlarý
______________________________________________________________________________
Konu Katýlýyorum Fikrim yok Katýlmýyorum
(%) (%) (%)
______________________________________________________________________________
Eðitimler, iþe olan ilgiyi artýrmalýdýr 94.4 4.4 1.1
Eðitimler bilgi eksikliðini gidermeye yönelik
planlanmalýdýr 96.6 2.2 1.1
Eðitim konularý belirlenirken, eðitime katýlacak
personelin fikir ve görüþlerine önem verilmelidir 93.3 4.4 2.2
Hazýrlanan programlar ihtiyaç ve beklentileri
karþýlayacak düzeyde olmalýdýr 94.4 3.3 2.2
Eðitimlerde verilen dersler açýk, anlaþýlýr ve düzenli
bir þekilde planlanmalýdýr 95.6 3.3 1.1
Eðitim programlarý ekiple çalýþma becerisini
saðlayacak þekilde düzenlenmelidir 91.1 6.7 2.2
Eðitim programlarý bireysel çalýþma becerisini
saðlayacak þekilde düzenlenmelidir 87.8 7.8 4.4
Eðitimler mesleki geliþmelerden haberdar
olmayý saðlamalýdýr 95.6 3.3 1.1
Eðitimler kiþisel geliþime katkýda bulunmalýdýr 95.6 3.3 1.1
Eðitimler saðlýk hizmetleri sunumu kalitesine
olumlu yönde etki etmelidir 96.7 2.2 1.1
Eðitimler ekip ruhunu geliþtirerek iþ birliðine dayalý
bir çalýþma ortamý yaratmalýdýr 92.2 5.6 2.2
Eðitimler personelin yeteneklerinin daha verimli
kullanýlmasýný saðlamalýdýr 93.3 5.6 1.1
Eðitimlerden elde edilen bilgiler uygulanabilir
nitelikte olmalýdýr 93.3 5.6 1.1
Eðitimler diðer çalýþanlar ve hastalarla iletiþim
kurma becerisini geliþtirmelidir 94.4 4.4 1.1
______________________________________________________________________________Cilt 49 · Sayý 1 · Gülhane TD Hizmet içi eðitim programlarýndan beklentiler · 29
bir araþtýrmada, araþtýrmaya katýlan
hemþirelerin %37.2'sinin lise mezunu
olduðu (4), Keleþ tarafýndan 1998
yýlýnda Ýstanbul'daki hastanelerde
görevli 350 hemþire üzerinde yapýlan
bir araþtýrmada, hemþirelerin %40'ý-
nýn lise mezunu olduðu (11), Yýlmaz
ve Mumcu tarafýndan 2004 yýlýnda
Trabzon Numune Hastanesinde
çalýþan 115 hemþire üzerinde yapýlan
bir araþtýrmada, hemþirelerin %49.9'
unun lise mezunu olduðu (12) bulunmuþtur. Bu bulgulara göre GATF
Eðitim Hastanesi Yoðun Bakým
Ünitelerinde görevli hemþirelerin
eðitim seviyelerinin oldukça yüksek
olduðunu söylemek mümkündür.
Marshall, geçmiþ birkaç on yýlda
saðlýk hizmetlerinde maliyetin baskýn
bir faktör olduðunu, þu anda ise
bakým kalitesinin öne çýktýðýný ifade
etmektedir. Marshall'a göre, kabul
edilebilir maliyetle kaliteli bakýmý
saðlamak için, hemþirelikte etkin bir
iþ gücü konusuna odaklanmaya ihtiyaç vardýr (13). Etkili bir iþ gücü için
sürekli geliþtirme çabalarýna girilmelidir. Ýþ gücünün geliþtirilmesi, onlarýn iþ becerilerini artýracak eðitim
programlarý hazýrlanmasýyla mümkündür (14). Araþtýrmaya katýlan
hemþirelerin %96.7'si "Eðitimler sað-
lýk hizmetleri sunumu kalitesine olumlu yönde etki etmelidir", %93.3'ü
"Eðitimler personelin yeteneklerinin
daha verimli kullanýlmasýný saðlamalýdýr" önermelerine katýlmaktadýrlar (Tablo III). McDermott ve ark.
tarafýndan yapýlan bir program deðerlendirme çalýþmasýnda, yoðun bir
hizmet içi eðitim alan, staj programý
alan ve hiç eðitim almayan Endonezya köy ebelerinin bilgi ve beceri
düzeyleri karþýlaþtýrýlmýþtýr. Karþýlaþ-
týrma yaparken beþ kriter esas alýnmýþtýr: enfeksiyonun önlenmesi, partograf kullanýmý, plasentanýn elle
çýkarýlmasý, uterusun iki elle sýkýþtýrýlmasý ve yenidoðan resüsitasyonu.
Deðerlendirme sonucunda, ebelerin
baþarý düzeyleri, yoðun bir hizmet içi
eðitim alanlarda %71, staj programý
alanlarda %62, hiç eðitim almayanlarda %51 olarak gerçekleþmiþtir (6).
Keleþ'in çalýþmasýnda, hemþirelerin
%96.6'sý eðitimlerin etkinlik ve
üretkenliði artýrmasý gerektirdiðini
ifade etmiþlerdir (11). Elde edilen bu
sonuçlar birbirini destekler niteliktedir.
Týp bilimlerinde dinamizmi
yakalamak için saðlýk çalýþanlarýnýn
kendilerini sürekli yenilemeleri bir
zorunluluktur. Literatür saðlýk ile
ilgili bilginin ve mesleki yeteneðin
yarýlanma süresinin 5-7 yýl arasýnda
deðiþtiðini söylemektedir (5). Hemþirelik mesleðinin profesyonelleþmesi
ve hemþirelerin görev aldýklarý birimlerde etkili bakým sunabilmeleri için,
yeterli bilgi ve deneyime sahip olmalarýnýn yanýnda geliþen teknolojiye
paralel olarak týbbi cihazlarý doðru
kullanmalarý ve bu cihazlardan en iyi
þekilde yararlanmalarý gerekmektedir
(15). Bu nedenle bilgi ve deneyim
eksikliðini giderecek eðitim programlarýna ihtiyaç duyulmaktadýr. Bu anlamda, araþtýrma bulgularýný incelediðimizde; araþtýrmaya katýlan hemþirelerin %96.6'sý hizmet içi eðitimlerin
bilgi eksikliðini gidermeye yönelik
planlanmasý, %95.6'sý eðitimlerin
mesleki geliþmelerden haberdar olmayý saðlamasý, %93.3'ü eðitimlerden
elde edilen bilgilerin uygulanabilir
nitelikte olmasý gerektiðini ifade
etmiþlerdir (Tablo III).
Araþtýrmaya katýlan hemþirelerin
%91.1'i eðitim programlarýnýn ekiple
çalýþma becerisini saðlayacak þekilde
düzenlenmesi, %92.2'si ise eðitimlerin ekip ruhunu geliþtirerek iþbirliðine dayalý bir çalýþma ortamý yaratmasý gerektiðini ifade etmiþlerdir
(Tablo III). Ancak verilen eðitimlerin
etkinliði ile ilgili düþüncelerde ayný
önermelere katýlým düzeyleri sýrasýyla
%66.7 ve %57.3 olarak gerçekleþ-
miþtir (Tablo IV). Buradan da verilen eðitimlerin beklentileri karþýlama
düzeyinin, sýrasýyla %78.3 ve %73.2
olduðu görülmektedir (Tablo V).
Tablo IV. Hemþirelerin eðitimlerden beklenti durumlarý
______________________________________________________________________________
Konu Katýlýyorum Fikrim yok Katýlmýyorum
(%) (%) (%)
______________________________________________________________________________
Eðitimler, iþe olan ilgiyi artýrmalýdýr 94.4 4.4 1.1
Eðitimler bilgi eksikliðini gidermeye yönelik
planlanmalýdýr 96.6 2.2 1.1
Eðitim konularý belirlenirken, eðitime katýlacak
personelin fikir ve görüþlerine önem verilmelidir 93.3 4.4 2.2
Hazýrlanan programlar ihtiyaç ve beklentileri
karþýlayacak düzeyde olmalýdýr 94.4 3.3 2.2
Eðitimlerde verilen dersler açýk, anlaþýlýr ve düzenli
bir þekilde planlanmalýdýr 95.6 3.3 1.1
Eðitim programlarý ekiple çalýþma becerisini
saðlayacak þekilde düzenlenmelidir 91.1 6.7 2.2
Eðitim programlarý bireysel çalýþma becerisini
saðlayacak þekilde düzenlenmelidir 87.8 7.8 4.4
Eðitimler mesleki geliþmelerden haberdar
olmayý saðlamalýdýr 95.6 3.3 1.1
Eðitimler kiþisel geliþime katkýda bulunmalýdýr 95.6 3.3 1.1
Eðitimler saðlýk hizmetleri sunumu kalitesine
olumlu yönde etki etmelidir 96.7 2.2 1.1
Eðitimler ekip ruhunu geliþtirerek iþ birliðine dayalý
bir çalýþma ortamý yaratmalýdýr 92.2 5.6 2.2
Eðitimler personelin yeteneklerinin daha verimli
kullanýlmasýný saðlamalýdýr 93.3 5.6 1.1
Eðitimlerden elde edilen bilgiler uygulanabilir
nitelikte olmalýdýr 93.3 5.6 1.1
Eðitimler diðer çalýþanlar ve hastalarla iletiþim
kurma becerisini geliþtirmelidir 94.4 4.4 1.1
______________________________________________________________________________30 · Mart 2007 · Gülhane TD Çelen ve ark.
Ekip çalýþmasýnýn daha iyi fikirler,
daha fazla iþ doyumu ve daha iyi
örgütsel sonuçlara yol açtýðý konusunda evrensel düzeyde fikir birliði
olduðu bilinmektedir (16). Daha
kaliteli bir saðlýk hizmeti sunumu
için, hizmet içi eðitimler de ekip
ruhunu geliþtirmeye yönelik olarak
planlanmalýdýr.
Çalýþanlarýn kararlara katýlýmý çað-
daþ üretim düþüncesinin temel
taþlarýndan birini oluþturur (17).
Myers ve Stonehill'e göre, eðitimi
geliþtirmek amacýyla, bütçe, personel
ve eðitim programý konularýnda
önemli kararlarýn alýnmasýnda, eðitici
ve öðrencilerin karar sürecine daha
etkin katýlmalarý, öðrenciler için daha
iyi bir öðrenme ortamýnýn oluþmasýný
saðlayabilir (18). Marshall, hemþirelerin eðitimi ile ilgili olarak, öðrenme sürecinin, uygulamaya yönelik
gerekli bilgi ve becerilerin güçlendirilmesi amacýyla eðitimcilerin
hemþirelerle aktif olarak iþbirliðine
gittiði zaman zenginleþtirilebileceðini
ifade etmektedir (13). Buradan da
görülmektedir ki, hizmet içi eðitimlerin baþarýya ulaþabilmesi için programlar, eðitime katýlacak personelin
katýlýmý ile oluþturulmalýdýr. Araþtýrmaya katýlan hemþirelerin %93.3'ü,
"eðitim konularý belirlenirken,
eðitime katýlacak personelin fikir ve
görüþlerine önem verilmelidir" þeklinde görüþ bildirmiþlerdir (Tablo
III). Ancak, eðitimlerin etkinliði
konusunda, katýlýmcýlarýn %66.3'ü
eðitim konularý belirlenirken eðitime
katýlacak personelin fikir ve görüþlerine önem verildiðini belirtmiþlerdir
(Tablo IV). Verilen eðitimlerin bu
konudaki beklentileri karþýlama
düzeyi %75.4'dür (Tablo V). Araþtýrmanýn genel sonuçlarýna göre bu
deðerin düþük olduðunu söylemek
mümkündür. Günay tarafýndan
Osmangazi Üniversitesi Hastanesinde yapýlan bir araþtýrmada; araþtýrmaya katýlanlarýn %49.8'inin eðitim
konularý hazýrlanýrken katýlýmcýlarýn
görüþlerinin alýnmadýðý fikrinde
olduðu, bunun da, eðitim programlarý
hazýrlanýrken eðitim ihtiyaçlarýnýn
dikkate alýnmadýðý sonucunu ortaya
çýkardýðý söylenmektedir (5). Bu sonuçlar birbirini destekler niteliktedir.
Sonuç olarak; GATF Eðitim
Hastanesi Yoðun Bakým Ünitelerinde
görev yapan hemþirelerin, hizmet içi
eðitimlerden beklentilerinin yüksek
olduðu ve verilen hizmet içi eðitimleri etkin bulduklarý saptanmýþtýr.
GATF Eðitim Hastanesi Yoðun
Bakým Ünitelerinde büyük oranda
genç ve eðitim seviyesi yüksek
hemþirelerin görev yaptýklarý tespit
edilmiþtir. Araþtýrmaya göre, katýlýmcýlarýn tanýmlayýcý özelliklerine göre
eðitimlerden beklentileri deðiþmemekte, ancak çalýþma süresi ve yaþ
arttýkça, eðitimin etkinliði daha düþük
olarak deðerlendirilmektedir.
Verilen hizmet içi eðitimlerin
beklentileri büyük ölçüde karþýladýðý
tespit edilmiþtir. Ancak, programlarýn
hazýrlanmasýnda katýlýmcýlarýn görü-
þünün alýnmasý ve ekip ruhunu
geliþtirecek þekilde planlanmasý
konularýnda geliþtirme fýrsatlarý
bulunmaktadýr.
Bu sonuçlar ýþýðýnda; ekip çalýþ-
masýnýn daha kaliteli bir saðlýk
hizmeti için vazgeçilmez bir unsur
olduðu göz önüne alýnarak, ekip ruhu
Tablo V. Hemþirelerin hizmet içi eðitimlerden beklentilerinin karþýlanma düzeyleri
______________________________________________________________________________
Hizmet içi Hizmet içi Beklentiyi
eðitimlerden eðitimlerin karþýlama
beklenti etkinliði oraný (%)
____________________________________
Sayý Ortalama Sayý Ortalama
______________________________________________________________________________
Eðitimlerin iþe olan ilgiyi artýrmasý 90 2.93 90 2.87 96.9
Eðitimlerin bilgi eksikliðini
gidermeye yönelik planlanmasý 89 2.96 90 2.78 89.9
Eðitim konularý belirlenirken,
eðitime katýlacak personelin fikir
ve görüþlerine önem verilmesi 90 2.91 89 2.44 75.4
Hazýrlanan programlarýn ihtiyaç ve
beklentileri karþýlama düzeyi 90 2.92 89 2.55 80.7
Eðitimlerde verilen derslerin açýk,
anlaþýlýr ve düzenli bir þekilde
planlanmasý 90 2.94 88 2.72 88.7
Eðitim programlarýnýn ekiple
çalýþma becerisini saðlayacak
þekilde düzenlenmesi 90 2.89 87 2.48 78.3
Eðitim programlarýnýn bireysel
çalýþma becerisini saðlayacak
þekilde düzenlenmesi 90 2.83 90 2.48 80.9
Eðitimlerin mesleki geliþmelerden
haberdar olmayý saðlamasý 90 2.94 90 2.61 83.0
Eðitimlerin kiþisel geliþime
katkýda bulunmasý 90 2.94 90 2.73 89.1
Eðitimlerin saðlýk hizmetleri
sunumu kalitesine olumlu
yönde etki etmesi 90 2.96 90 2.83 93.4
Eðitimlerin ekip ruhunu
geliþtirerek iþ birliðine dayalý bir
çalýþma ortamý yaratmasý 90 2.90 89 2.39 73.2
Eðitimlerin personelin yeteneklerinin
daha verimli kullanýlmasýný saðlamasý 89 2.92 90 2.70 88.5
Eðitimlerden elde edilen bilgilerin
uygulanabilir nitelikte olmasý 90 2.92 90 2.66 86.5
Eðitimlerin diðer çalýþanlar ve
hastalarla iletiþim kurma becerisini
geliþtirmesi 90 2.93 89 2.60 82.9
______________________________________________________________________________
Genel ortalama 2.92 2.63 84.9
______________________________________________________________________________
KonularCilt 49 · Sayý 1 · Gülhane TD Hizmet içi eðitim programlarýndan beklentiler · 31
anlayýþýný ve ekiple çalýþma becerisini
geliþtirecek bir programýn izlenmesinde yarar olduðu düþünülmektedir. Ayrýca, hemþirelerin hangi konularda eðitime ihtiyaç duyduklarýnýn
belirlenerek, hizmet içi eðitimlerin
bu konularda yapýlmasý, dikkate alýnmasý gereken bir konudur.