Dinamik karaciğer bilgisayarlı tomografilerinde nonspesifik kontrastlanan hipodens karaciğer lezyonları: ultrasonografi ve biyopsi sonuçları

Makalenin İngilizce İsmi: 
Nonspecific contrasted hypodense liver lesions in dynamic liver computed tomography: findings of ultrasonography and biopsy
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
karaciğer
Dinamik bilgisayarlı tomografi
hipodens lezyon
Türkçe Özet: 

Bu çalışmada karaciğer dinamik bilgisayarlı tomografik incelemede hipodens olarak tarif edilen nonspesifik lezyonlar kohort grubu olarak değerlendirilerek, primer malignitesi olan ve olmayan hastalarda, kist-hemanjiyom-metastaz olma oranlarının hesaplanması hedeflenmiştir. Bu amaçla, 55 hastada toplam 122 lezyonun ultrasonografi ve biyopsi bulguları karşılaştırılarak, lezyonlar segmentlere ve primer malignitenin olup olmamasına göre sınıflandırılmıştır. Malignite öyküsü olan 22 hastadaki lezyonların sadece %40'ı metastaz iken, %35'inde kist, %22'sinde hemanjiyom, %3'ünde fokal heterojen yağlanma alanı saptanmıştır. Malignite öyküsü bulunan hastalarda dinamik bilgisayarlı tomografide nonspesifik hipodens lezyonlar saptandığında, lezyon tabiatı ortaya konulana kadar ultrasonografi ve/veya manyetik rezonans göröntüleme ile değerlendirilmeli ve gerekirse biyopsi yapılmalıdır.

Key Words: 
liver
Dynamic computed tomography
hypodens lesion
İngilizce Özet: 

In this study, the ratios of cyts, hemangiomas and metastases in patients with
and without malignancy were aimed to
be determined evaluating nonspecific
contrasted hypodens liver lesions in
dynamic liver computed tomography as a
cohort group. Lesions were grouped on
the basis of segmental location and
whether there was primary malignity
comparing the sonographic and biopsy
findings of 122 lesions in 55 patients. In
22 patients with the history of malignity
only 40% of lesions were metastases, and
cyst, hemangioma and focal hepatosteatosis were detected in 35%, 22% and
3% of these patients, respectively. If nonspecific hypodens hepatic lesions are detected on dynamic liver computed
tomography in patients with a history of
malignancy, ultrasonography and/or
magnetic resonance imaging should be
performed, and biopsy should be made if
necessary, in revealing the nature of
lesions.

Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Gülhane Tıp Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2007
Cilt/Sayı: 
49
Sayı: 
1
Sayfa Aralığı: 
11-13
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_2273_pp_11-13.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

1- Foley WD. Dynamic hepatic CT.
Radiology 1989; 170: 617-622.
2. Mahfouz AE, Hamm B, Mathieu D.
Imaging of metastases to the liver. Eur
Radiol 1996; 6: 607-614.
3. Yun EJ, Choi BI, Han JK, et al.
Hepatic hemangioma: contrast enhancement pattern during the arterial
and portal venous phases of spiral CT.
Abdom Imaging 1999; 24: 262-266.
4. Brancatelli G, Federle MP, Vullierme
MP, Lagalla R, Midiri M, Vilgrain V.
CT and MR imaging evaluation of
hepatic adenoma. J Comput Assist
Tomogr 2006; 30: 745-750.
5. Zheng L, Wu PH, Shen JX, et al.
Typical and atypical features of focal
nodular hyperplasia of the liver on
helical CT images. Ai Zheng 2006; 25:
861-865.
6. Hollett MD, Jeffrey RB Jr, NinoMurcia M, Jorgensen MJ, Harris DP.
Dual-phase helical CT of the liver:
value of arterial phase scans in the
detection of small (< or = 1.5 cm)
malignant hepatic neoplasms. Am J
Roentgenol 1995; 164: 879-884.
7. Honda H, Matsuura Y, Onitsuka H, et
al. Differential diagnosis of hepatic
tumors (hepatoma, hemangioma, and
metastasis) with CT: value of twophase incremental imaging. Am J
Roentgenol 1992; 159: 735-740.
8. Federle MP, Filly RA, Moss AA.
Cystic hepatic neoplasms: complementary roles of CT and sonography.
Am J Roentgenol 1981; 136: 345-348.
9. Murphy BJ, Casillas J, Ros PR, Morillo G, Albores-Saavedra J, Rolfes DB.
The CT appearance of cystic masses of
the liver. Radiographics 1989; 9: 307-
322.
10.Ito K, Honjo K, Fujita T, et al. Liver
neoplasms: diagnostic pitfalls in crosssectional imaging. Radiographics 1996;
16: 273-293

Giriþ
Karaciðere yönelik dinamik bilgisayarlý tomografi (BT) ile, tipik
kontrast tutulumu gösteren hemanjiyom, metastaz, adenom, fokal nodüler hiperplazi veya kontrast tutulumu olmayan kistler kolayca ayýrt
edilebilir (1-5). Ancak özellikle 1
cm'den küçük boyutlu lezyonlarýn
belirgin kontrast tutmamasý ve bazý12 · Mart 2007 · Gülhane TD Örs ve ark.
dansite deðerine sahip olduðu saptanan ve tiplendirilmeye uygun olmayan tarzda, belirsiz kontrast tutulumu olan veya kontrast tutmayan
lezyonlar; dinamik karaciðer BT'de
"atipik hipodens lezyonlar" olarak
tanýmlandý. Bu 55 olguda, toplam 122
atipik hipodens karaciðer lezyonu
deðerlendirildi. Hastalarýn yapýlmýþ
olan US deðerlendirmeleri, bazý olgularda manyetik rezonans görüntüleme (MRG) karakteristikleri ve biyopsi yapýlan olgularýn patoloji servisince rapor edilen inceleme bulgularý
karþýlaþtýrmada esas alýnarak,segmentlere göre lezyonlar gruplandýrýldý.
Bulgular
Olgularýn 29'u erkek, 26'sý bayan
idi (ortalama yaþ 51±16.1). Olgularýn
12'si erkek ve 10'u kadýn olup, toplam
22'sinde malignite nedeniyle operasyon, kemoterapi ve/veya radyoterapi
öyküsü mevcuttu. Primer malignitelerin yerleþim yeri, sýrasýyla þöyleydi:
2 over, 3 akciðer, 1 mide, 2 meme, 2
renal hücreli, 6 kolon, 1 tiroid, 1 özefagus, 1 duodenum, 1 pankreas, 1
prostat, 1 testis. Diðer hastalar ise karýn aðrýsý, travma öyküsü gibi çeþitli
nedenlerle US ya da BT yapýlmýþ ve
nonspesifik lezyonlar saptanmasý
nedeniyle dinamik karaciðer BT ile
ileri deðerlendirme amacýyla servisimize yönlendirilmiþti.
Malignite öyküsü olan 22 hastada;
toplam 55 hipodens lezyon saptandý.
Bu 55 lezyonun 22'si metastaz, 19'u
kist, 12'si hemanjiyom ve 2'si fokal
yaðlanma alaný idi. Bir olguda kist ve
hemanjiyom, 1 olguda çok sayýda metastaz ve tek hemanjiyom birlikteliði,
1 olguda çok sayýda metastazla kist
birlikteliði söz konusu idi. Karaciðer
dýþý malignite öyküsü olan 22 hastadaki lezyonlarýn sadece %40'ý metastazken (Þekil 1), %35'i kist, %22'si
hemanjiyom (Þekil 2) ve %3'ü fokal
heterojen yaðlanma alaný olarak saptandý.
Malignite öyküsü olmayan, 33
olgudaki toplam 67 hipodens lezyonun 39'u kist, 20'si hemanjiyom
iken, 8 lezyon diðer patolojilerle
uyumluydu. Bu lezyonlar içinde; 10
basit kist, 13 atipik hemanjiyom, 3
hidatik kist, 1 aksesuvar hepatik ven
anfaz kesiti (önceki tetkiki tek dedektörlü BT'de ve kontrastsýz olarak alý-
nan olgu), 1 arteriyoportal fistül
(önceki tetkiki tek dedektörlü BT'de
ve kontrastlý, ancak dinamik olarak
alýnmayan olgu), 1 adenom, 1 heterojen yaðlanma alaný izlendi. Ayrýca araç
içi trafik kazasý öyküsü olan ve rezeksiyon geçiren 1 hastada dinamik serilerde sebat eden eski hipodens alan
içinde arteriyoportal þant varlýðý, kesici aletle yaralanmasý olan bir hastada
hematom ve kist birlikteliði, normal
saðlýk taramasýna gelen bir hastada
kist ve hemanjiyom birlikteliði saptandý.
Tüm lezyonlar, yerleþtikleri segmentlere göre de gruplandýrýldý.
Ancak büyük boyutlu olduklarý için;
1 adenom, 1 akciðer karsinoid tümör
metastazý, 2 hemanjiyom, 1 biloma, 1
hidatik kist, 1 hematom birden fazla
segmenti ilgilendirmekteydi. Bu 7
hastada, sadece asýl olarak lezyonun
kaynaklanmýþ olduðu düþünülen segment numarasý esas alýndý ve lezyonlarýn segmentlere göre daðýlýmlarý
tablo haline getirildi (Tablo I).
Malignite öyküsü olan ve olmayan
olgulardaki lezyonlarýn daðýlýmý ise
Tablo II'de sunulmuþtur.
Tartýþma
Karaciðerdeki lezyonlarýn saptanmasýnda, karaciðere yönelik dinamik
BT incelemesi oldukça yararlýdýr.
Kontrastlý BT incelemelerde fokal
hepatik lezyonlar çeþitli kontrastlanma paternlerine sahiptir. Atenüasyon
Þekil 1. Mide karsinomlu 52 yaþýndaki erkek
hastanýn dinamik bilgisayarlý tomografi portal
fazýnda, karaciðerde biyopsi ile metastaz tanýsý
alan çok sayýda hipodens lezyon ve perigastrik
lenf nodu (ok) izlenmektedir
Þekil 2. Tiroid karsinomlu 34 yaþýndaki kadýn
hastanýn dinamik bilgisayarlý tomografi portal
fazýnda, karaciðer segment 1 ve 4A'da izlenen 2
adet metastaz olabilecek hipodens lezyonun
ultrasonografi ile hemanjiyom olduðu anla-
þýlmýþtýr
Tablo I. Elli beþ olguda, karaciðer segmentlerine göre "atipik hipodens lezyonlar"ýn daðýlýmý
________________________________________________________________________________
Segment-lezyon yüzdesi Kist Hemanjiyom Metastaz Diðer
(adet) (adet) (adet) patolojiler
________________________________________________________________________________
1 (%2) 1 1 -
2 (%11) 8 2 3
3 (%3) 1 - 3
4 (%26) 18 7 2 3 fokal yaðlanma,
1 kist hidatik, 1 adenom
5 (%7) 3 3 2 1 aksesuvar hepatik
ven-anfaz kesit
6 (%16) 6 6 5 1 kist hidatik, 2 arteriyoportal fistül
7 (%23) 11 10 5 1 biloma, 1 hematom
8 (%12) 8 3 2 1 kist hidatik
________________________________________________________________________________Cilt 49 · Sayý 1 · Gülhane TD Dinamik karaciðer BT’de hipodens lezyonlar · 13
ve kontrastlanma paternlerinin farklýlýðý tümörün vaskülaritesi, boyutu
ve histolojisi hakkýnda bize bilgi vermektedir (1). Karaciðerin sekonder
tümörlerinin çoðu hipovaskülerdir.
Hipervasküler metastaz yapan bazý
tümörler arasýnda; karsinoidler, leiyomiyosarkom, koriyokarsinom, renal hücreli karsinom, tiroid, adrenal
ve ada hücreli tümörler sayýlabilir.
Bazý metastatik melanomlar, kolon
tümörleri ve meme tümörleri de hipervasküler olabilmektedir (7). Hepatik metastazlar için kistik olanlardan, kalsifiye olanlara kadar, pek çok
bulgu spektrumu tanýmlanmýþtýr.
Ancak en sýk ve çözümü de gerekli
olan bulgu, hepatik parankim içerisinde hipodens fokal lezyonlarýn varlýðýdýr. Primer veya metastatik neoplazmlarýn BT'de ölçülen HU deðerlerinin sýfýra yakýn olabildiði de bildirilmiþtir (8).
BT'de hepatik kistler su dansitesinde izlenir (0-10 HU). Duvarý
çoðunlukla seçilemez ve intravenöz
kontrast uygulamasý sonrasý kontrastlanmaz. Benzer olarak MR görüntülemede su intensitesinde izlenir ve
gadopentetat dimeglumine uygulamasý sonrasý sinyal artýþý göstermez
(8,9). Hemanjiyomlar en sýk benign
karaciðer tümörüdür ve otopsi serilerinde %7 oranýnda görülür. Asemptomatik ve insidental olarak saptanýr.
Çok sayýda endotel kaplý vasküler
boþluklarýn fibröz septalar ile ayrýlmalarý sonucu geliþir. Kan desteðini
hepatik arterden alýr. Kontrastsýz
BT'de hipodens, kontrastlý dinamik
BT'de tipik erken faz görüntülerde
periferal nodüler kontrastlanýr ve periferden itibaren kontrastlanmaya
devam eder (3,7). Benign karaciðer
tümörleri, malign kitleler veya metastazlarý taklit etmeleri sonucunda, yanlýþ tedavi kararlarýnýn alýnmasýna yol
açabilmektedir (10). Bu yüzden bir
radyologun benign karaciðer tümörlerinin, BT ve MRG karakteristiklerini çok iyi bilmesi önemlidir. Her ne
kadar görüntülenme özellikleri bazen
örtüþse de, bazý özel görüntüleme
bulgularý bunlarýn ayýrýmýnda olduk-
ça yararlý olmaktadýr.
Bizim çalýþmamýzda olduðu gibi;
malignite öyküsü olsun veya olmasýn,
lezyon karakterizasyonunda çok
önemli bir yeri olan dinamik karaciðer BT'de dahi natür belirlenemeyebilir. Bu þekildeki atipik hipodens lezyonlar her zaman karmaþýklýða neden olmakla birlikte, US,
MRG ve altýn standart olarak da biyopsi ile çözüme gidilmelidir. Malignite öyküsü olan 22 olgumuzda,
dinamik BT incelemede tiplendirilemeyen ve atipik kontrastlanma paternine sahip lezyonlarýn, sadece %40'ý
metastaz olarak saptanmýþtýr. Bu nedenle, metastazlarýn tedavi rejimini
ve prognozu önemli ölçüde etkilemesi göz önüne alýndýðýnda, malignite
öyküsü bulunan hastalarda dinamik
BT'de non-spesifik hipodens alanlar
saptanmýþsa, lezyon tabiatý tespit edilene kadar deðerlendirme (US,
MRG, biyopsi) devam etmelidir.