Kendi kendine meme muayenesi bilgi ve uygulamasının GATA Eğitim Hastanesinde görevli hemşire, hemşirelik öğrencileri ve hastaneye müracaat eden kadın hastalarda araştırılması

PDF Dosyası: 

arastirmax_2288_pp_200-204.pdf

Giriþ
Dünya Saðlýk Örgütü (DSÖ) verilerine göre her yýl 6 milyondan fazla
kiþi kansere yakalanmakta ve yaklaþýk
5 milyon kiþi kanserden ölmektedir
(1). Meme kanseri birçok ülkede
kadýnlarda en sýk görülen kanser türü
ve ölüm nedeni olmaya devam
etmektedir (2). Meme kanserinin
erken taný ve tedavisi, yaþam süresinin uzamasýnda, mortalitenin azaltýlmasýnda ve yaþam kalitesinin yükseltilmesinde etkili olabilmektedir
(3). Meme hastalýklarýnýn tanýsýnda
hastanýn da hekim kadar rolü olduðu
bilinmektedir. Vakalarýn bir çoðunda
(%90), kadýnlar memelerindeki hastalýðý kendileri fark etmektedir. Meme
kanseri erken taný konulduðunda
kolay tedavi edilen ve iyileþen bir
kanser türüdür (4). Her ay düzenli
olarak kendi kendine meme muayenesi (KKMM) yapýlmasý meme
kanseri için etkili bir taný yöntemidir
(3). KKMM basit, pahalý olmayan,
invaziv giriþim gerektirmeyen, tehlikesi olmayan ve herhangi bir alet
gerektirmeyen bir uygulamadýr.
KKMM'nin kolay öðrenilip uygulanabilmesi, zararsýz ve ekonomik olmasý bu yönteme üstünlük kazandýran özelliklerdir (5,6).
Yapýlan çalýþmalarda yaþ, öðrenim
* GATA Halk Saðlýðý AD
** GATA Týp Tarihi ve Deontoloji AD
*** GATA Hemþirelik Yüksek Okulu
Ayrý basým isteði: Dr. Muharrem Uçar, GATA
Týp Tarihi ve Deontoloji AD, Etlik-06018, Ankara
E-mail: muharremucar@yahoo.com
Makalenin geliþ tarihi: 04.09.2006
Kabul edilme tarihi: 23.11.2006
Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 200-204
ARAÞTIRMA
© Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006
Özet
Meme kanseri, birçok ülkede kadýnlarda
en sýk görülen kanser türü ve ölüm
nedenidir. Her ay düzenli olarak kendi
kendine meme muayenesi yapýlmasý,
meme kanseri için etkili bir taný yöntemidir. Bu araþtýrmanýn amacý GATA
Hemþirelik Yüksek Okulu öðrencilerinin,
GATA Eðitim Hastanesi klinik hemþirelerinin ve klinik/polikliniklere baþvuran
bayan hastalarýn kendi kendine meme
muayenesi hakkýnda bilgi düzeyleri ve
uygulama durumlarýný belirlemektir.
Katýlýmcýlardan hemþirelerin %100'ü, hastalarýn %82'si, öðrencilerin ise %99'u kendi
kendine meme muayenesini bilmektedir.
Hemþirelerin %58'inin, hastalarýn %20'
sinin, öðrencilerin %53'ünün kendi kendine meme muayenesini her ay düzenli
olarak yaptýklarý görülmüþtür. Buna
karþýn hemþirelerin %8'i, hastalarýn %33'ü,
öðrencilerin %14'ü kendi kendine meme
muayenesini hiç yapmadýklarýný belirtmiþlerdir (p<0.001). Çalýþmaya katýlan
hastalarýn yurt içi ve yurt dýþýnda gerçekleþtirilen benzer çalýþma sonuçlarýna göre
kendi kendine meme muayenesini bilme
ve uygulama sýklýklarý yüksek bulunmakla
birlikte, kadýnlarda en sýk görülen kanser
olan meme kanserinde erken tanýnýn
önemi dikkate alýndýðýnda, bunun yeterli
olmadýðý deðerlendirilmiþtir.
Anahtar kelimeler: Hemþire, kendi
kendine meme muayenesi, saðlýk eðitimi
Summary
Determination of the knowledge and
practice level of breast self-examination among the nurses of the GATA hospital, the students of the GATA nursing
school and some female patients
Breast cancer is the most common cancer
type and cause of death among women in
many countries. Monthly breast selfexamination is an effective diagnostic
method for breast cancer. This study
aimed to determine the knowledge level
and practice frequency of breast selfexamination among the students of the
GATA Nursing School, the nurses of the
GATA Hospital and some female patients
who applied to the GATA Hospital.
Hundred per cent of the nurses, 82% of
the patients and 99% of the nursing students had sufficient knowledge about
breast self-examination. Fifty eight per
cent of the nurses, 20% of the patients
and 53% of the nursing students reported
regular practice of monthly breast selfexamination. However 8% of the nurses,
33% of the patients and 14% of the nursing students reported no practice of
breast self-examination (p<0.001).
Although participants' knowledge and
practice level of breast self-examination
are higher than those reported in similar
national and international studies, it is
not adequate considering the importance
of early diagnosis of breast cancer, which
is the most commonly observed cancer
among women.
Key words: Nurse, breast self-examination, health educationCilt 48 · Sayý 4 · Gülhane TD Kendi kendine meme muayenesi · 201
düzeyi, medeni durum ve saðlýk personeli olma gibi faktörlerin KKMM
bilme ve yapma sýklýðý ile iliþkili
olduðu bildirilmiþtir (5,7,9,10,14).
Bu araþtýrmanýn amacý, GATA
Hemþirelik Yüksek Okulu (HYO)
öðrencilerinin, GATA Eðitim Hastanesi klinik hemþirelerinin ve klinik/
polikliniklere baþvuran bayan hastalarýn KKMM hakkýnda bilgi düzeyleri
ve uygulama durumlarýný belirlemektir.
Gereç ve Yöntem
Tanýmlayýcý tipteki bu araþtýrma
Mart 2006 ile Mayýs 2006 tarihleri
arasýnda gerçekleþtirilmiþtir ve 300
katýlýmcý kota örnekleme yöntemiyle
seçilmiþtir (100 klinik hemþiresi, 100
Hemþirelik Meslek Yüksek Okulu
öðrencisi ve 100 Genel Cerrahi polikliniðine müracaat eden hasta). Veriler araþtýrýcýlar tarafýndan literatür bilgisine dayanarak hazýrlanan anket formuyla toplanmýþtýr. Araþtýrmacýlara
veri toplama konusunda danýþman
öðretim üyesince eðitim verilmiþtir.
Anket formu 14 sorudan oluþmaktadýr. Anketler araþtýrmaya katýlmayý
kabul eden 300 kiþiye 6 anketör tarafýndan uygulanmýþtýr. Anket formuyla ilgili ön deneme yapýlmamýþtýr.
Anket formunda kadýnlarýn
demografik özelliklerini, KKMM ile
ilgili bilgi düzeylerini ve uygulama
durumlarýný belirleyen sorular yer
almýþtýr. Sorular katýlýmcýlar tarafýndan okunup yanýtlanmýþtýr. Katýlýmcýlara önce araþtýrmanýn amacý, bilgilerin nasýl kullanýlacaðý açýklanmýþ,
sözlü onamlarý alýnmýþtýr.
Veriler SPSS 11.0 Windows paket
programýnda deðerlendirilmiþtir. Tanýmlayýcý istatistik olarak yüzdelik,
istatistiksel olarak önemlilik deðerlendirilmesinde ise ki-kare testi kullanýlmýþtýr. Ýstatistiksel önemlilik için
p<0.05 kabul edilmiþtir.
Bulgular
Katýlýmcýlarýn sosyodemografik
özelliklerinin karþýlaþtýrýlmasýnda
gruplar arasýnda karþýlaþtýrma hasta ve
hemþire gruplarý arasýnda yapýlmýþtýr.
HYO öðrencilerinin tamamý bekardýr
ve çalýþmamaktadýr. Ortanca yaþlarý
20'dir ve 18-21 yaþ arasýndadýrlar.
Hemþire ve hasta grubunda 25-29
yaþ grubu en kalabalýk gruptur (sýrasý
ile %46 ve %41) Gruplar arasýnda yaþ
grubu daðýlýmý yönünden istatistiksel
olarak anlamlý farklýlýk bulunmazken,
öðrenim durumu yönünden istatistiksel olarak anlamlý farklýlýk saptanmýþtýr (p<0.001). Hasta grubunun
%45'i ortaokul ve altý öðrenim durumuna sahipken, hemþire grubunun
tamamý ise lise ve üstü öðrenim
durumuna sahiptir (Tablo I).
Katýlýmcýlardan hemþirelerin
%100'ü, hastalarýn %82'si, öðrencilerin ise %99'u KKMM'yi bilmektedir. Hasta grubunda hastalarýn birden
fazla seçeneði iþaretleyebildikleri bilgi
kaynaðýna yönelik soruda görsel basýn
ve yakýn çevresi seçenekleri diðer iki
gruptan istatistiksel olarak anlamlý
þekilde daha yüksek olarak bildirilmiþken (sýrasý ile p<0.001, p= 0.03),
saðlýk kuruluþu ve internet seçenekleri ise istatistiksel olarak anlamlý þekilde düþüktür (p<0.001).
Hemþirelerin %58'inin, hastalarýn
%20'sinin, öðrencilerin %53'ünün
KKMM'yi her ay düzenli olarak yaptýklarý görülmüþtür. Buna karþýn
hemþirelerin %8'i, hastalarýn %33'ü,
öðrencilerin %14'ü KKMM'ni hiç
yapmadýklarýný belirtmiþlerdir (p<
0.001). KKKM uyguladýðýný belirtenler arasýnda ise hemþirelerin %60.9'u,
hastalarýn %25.4'si ve öðrencilerin ise
%57'si KKMM uygulama zamanýný
adet sonrasý dönem olarak doðru
ifade etmiþlerdir (p<0.001). KKMM
uygulama zamaný olarak hasta
grubunda zaman ayýrt etmeksizin ve
þikayeti olma durumunda uygulama
seçenekleri de istatistiksel olarak
anlamlý olacak þekilde daha yüksek
bulunmuþtur (sýrasý ile p=0.025,
p=0.007).
Hasta grubunda öðrenim düzeyi
arttýkça KKMM'ni bilme düzeyi artmakta (ilkokul mezunlarýnda %68.2,
yüksek okul mezunlarýnda %87.5) ve
hiç yapmayanlarýn payý da azalmaktadýr (ilkokul mezunlarýnda %40.9,
yüksek okul mezunlarýnda %25) fakat
bununla birlikte farklýlýklar istatistiksel olarak anlamlý bulunmamýþtýr
(sýrasý ile p=0.39, p=0.25). Yaþ grubu
olarak incelendiðinde de 30 yaþ altý
grupta hiç yapmayanlar (%33.3) ve
her ay düzenli yapanlarýn paylarý
(%23.8), 30 yaþ ve üstü gruba göre
(sýrasý ile %32.4, %21.6) yüksek
bulunmuþtur fakat farklýlýk istatistiksel olarak anlamlý deðildir (p=0.943).
Hemþirelerin tamamý KKMM'ni
bilmekle birlikte, yüksek okul mezunlarýnda (%8.8) lise mezunlarýna
göre (%6.3), 30 yaþ ve üstü grupta
(%13.2) ise daha genç gruba göre
(%4.8) hiç yapmayanlarýn payý daha
yüksek bulunmuþtur. Her iki grupta
bulunan farklýlýklar istatistiksel olarak
anlamlý deðildir (sýrasý ile p=0.76,
p=0.23). Ayrýntýlar Tablo II'de
sunulmuþtur.
Tartýþma
Dünyada ve ülkemizde yapýlan
Tablo I. Katýlýmcýlarýn sosyodemografik
özelliklerine göre daðýlýmý
_____________________________________
Hasta Hemþireler p
grubu deðeri
(n=100) (n=100)
_____________________________________
Yaþ Grubu
16-19 yaþ 2 -
20-24 yaþ 20 16
25-29 yaþ 41 46 0.13
30-34yaþ 22 31
35 yaþ ve üstü 15 7
_____________________________________
Öðrenim durumu
Okuma yazma 1 -
biliyor
Ýlkokul mezunu 22 -
Ortaokul mezunu 22 - <0.001
Lise mezunu 39 32
Yüksekokul 16 68
mezunu
_____________________________________202 · Aralýk 2006 · Gülhane TD Kýlýç ve ark.
çeþitli çalýþmalarda KKMM'ni bilenlerin ve uygulayanlarýn sýklýklarýnýn
önemli derecede farklýlýklar gösterdiði bulunmuþtur. Suudi Arabistanlý
kadýnlarda gerçekleþtirilen bir çalýþ-
mada bilenler %82 olarak bulunurken, uygulayanlar sadece %41.2'dir
(7). Amerika Birleþik Devletleri'nde
yaþayan Çinli ve Koreli kadýnlar
arasýnda gerçekleþtirilen iki ayrý çalýþ-
mada ise uygulama sýklýklarý sýrasý ile
%53.2 ve %58.1 olarak bulunmuþtur
(8,9). Nijeryalý kadýnlarda gerçekleþtirilmiþ bir çalýþmada ise son 1 yýl
içinde KKMM yapanlar %43.2 olarak
bulunmuþtur (10).
Ülkemizde yapýlan çalýþmalarda
da farklý sonuçlar bildirilmiþtir. Þirin
ve ark.nýn Ýzmir'de gerçekleþtirdikleri
çalýþmada kadýnlarýn %53.9'unun
KKMM'ni bildikleri bulunmuþken
(11), Seçginli ve Nahcivan’ýn çalýþ-
masýnda aylýk düzenli uygulayanlarýn
sýklýðý %17 olarak bildirilmiþtir (12).
Malatya il merkezinde 40 yaþ üzeri
kadýnlarda yapýlan çalýþmada kadýnlarýn %39.3'ü KKMM'yi en az bir kez
yaptýðýný belirtmiþtir (13). Kýrýkkale
ilinde bayan hastalar üzerinde yapýlan
bir çalýþmada ise kadýnlarýn %19.3'
ünün KKMM'yi yapmayý bildiði ifade
edilmiþtir (14). Aktan ve ark.nýn çalýþ-
masýnda ise araþtýrmaya katýlan hem-
þirelerin %87'si KKMM uygulamaktadýr (5). Yurt dýþýnda hemþire ve
hemþirelik öðrencilerinde gerçekleþtirilen çalýþmalarda ise %6 ile %66
arasýnda deðiþen uygulama sýklýklarý
bildirilmiþtir (6,15-17).
Meme kanserinin erken taný ve
tedavisi için KKMM basit, herkes
tarafýndan uygulanabilen, özel araç
gereç gerektirmeyen, kiþilerin ayda
on dakikasýný alan bir erken taný yöntemidir (5). Bizim araþtýrmamýzda
hemþirelerin %100'ünün, hastalarýn
%82'sinin, öðrencilerin ise %99'unun
KKMM'ni bildikleri saptanmýþtýr.
Saðlýk personelinin normal popülasyondan daha fazla sýklýkta KKMM
bilmesi beklenen bir sonuçtur ve
diðer çalýþmalarla uyumludur (5).
Özellikle saðlýk personelindeki
tamamýna yakýn bilme durumuna
karþýn, hiç yapmayanlarýn payýnýn da
hemþirelerde %8, hastalarda %33 ve
öðrencilerde %14 olmasý dikkate
deðerdir. Aylýk düzenli olarak yapanlar ise hastalarda %20, öðrencilerde
%53 ve hemþirelerde %58'dir. Aktan
ve ark.nýn hemþireler üzerinde yaptýklarý bir çalýþmada ise hiç yapmayanlar %13.2 olarak bildirilmiþtir
(5). Bununla birlikte KKMM uygulayanlar arasýnda ise hemþirelerin
%60.9'unun, hastalarýn %25.4'ünün,
öðrencilerin ise %57'sinin doðru zamanda; adet sonrasý yaptýklarý bulunmuþtur. Ýran'da yapýlan bir çalýþmada
ise bayan saðlýk bakým çalýþanlarýnýn
%44'ünün hiçbir zaman KKMM yapmadýðý belirlenmiþtir. Ayný çalýþmada
katýlýmcýlarýn %63'ünün meme muayenesinin nasýl yapýlacaðýný bildiði,
fakat yalnýzca %6'sýnýn düzenli aylýk
KKMM yaptýklarý belirlenmiþtir (17).
Suudi Arabistan'da hemþirelik öðrencilerinde yapýlan çalýþmada %66
olarak bulunan KKMM uygulama
sýklýðý, Polonyalý hemþirelerde ger-
çekleþtirilen çalýþmada düzenli uygulayanlar için %50 olarak bildirilmiþtir (6). Nijeryalý hemþirelerde ise
ara sýra uygulayanlar %53.7 olarak
bulunmuþtur (15). Çalýþmamýzda
hem hasta grubunda hem de saðlýk
personeli gruplarýnda KKMM'ni
bilme ve uygulama sýklýklarý yurt
dýþýnda ve ülkemizde gerçekleþtirilen
çalýþmalardan yüksek bulunmuþtur.
Yurt dýþý çalýþmalarda saðlýk personeli
olmayan katýlýmcýlarda bulunan
%51.2 ile %58.3 arasýnda deðiþen
uygulama sýklýklarýna karþýlýk (6-10),
bizim çalýþmamýzda %67 gibi bir
sonuç bulunmuþtur. Ülke içinde
yapýlan çalýþmalarda da bulunan sýklýklar %17 ile %39.3 arasýnda
deðiþmektedir (12-14). Saðlýk personelinde bulduðumuz sonuçlar da,
gerek Polonya, Suudi Arabistan,
Tablo II. Kendi kendine meme muayenesi bilgi düzeylerinin gruplara göre daðýlýmý
______________________________________________________________________________
Hasta grubu HYO öðrencileri Hemþireler p
(n=100) (n=100) (n=100) deðeri
______________________________________________________________________________
Kendi kendine meme
muayenesi bilme durumu
Evet 82 99 100 <0.001
Hayýr 18 1 -
______________________________________________________________________________
Bilgi kaynaðý
Görsel basýn 47 13 30 <0.001
Yazýlý basýn 25 20 31 0.20
Ýnternet 4 20 29 <0.001
Saðlýk kuruluþu 20 96 98 <0.001
Yakýn çevre 25 16 11 0.03
_____________________________ _________________________________________________
Uygulama sýklýðý
Hiç yapmam 33 14 8
Yýlda birkaç kez 29 18 21
Her banyoda 18 15 13 <0.001
Ayda bir 20 53 58
______________________________________________________________________________
Hangi durumlarda uyguladýðý*
Zaman fark etmiyor 28 (41.8) 27 (31.4) 20 (21.7) 0.025
Adet olduktan sonra 17 (25.4) 49 (57.0) 56 (60.9) <0.001
Adet olmadan önce 3 (4.5) 1 (1.2) 2 (2.2) 0.41
Adet olduðum sýrada 3 (4.5) 2 (2.3) 6 (6.5) 0.40
Þikayet olursa 20 (29.9) 10 (11.6) 13 (14.1) 0.007
______________________________________________________________________________
* Deðerlendirme kendi kendine meme muayenesi uyguladýðýný bildiren hasta grubunda 67,
öðrenci grubunda 86 ve hemþire grubunda 92 katýlýmcý üzerinden yapýlmýþtýr. Parantez içindeki
yüzdeler bu sayýlar dikkate alýnarak hesaplanmýþtýr. Katýlýmcýlar birden fazla seçenek iþaretleyebilmiþtirCilt 48 · Sayý 4 · Gülhane TD Kendi kendine meme muayenesi · 203
Nijerya ve Ýran'da gerçekleþtirilen
(6,15-17), gerekse ülkemizde Aktan
ve ark.nýn çalýþmasýnda (5) hemþirelerde bulunan sonuçlardan daha yüksektir.
Malatya il merkezinde 40 yaþ
üzeri kadýnlarýn meme kanseri ve korunma konusunda bilgi tutum ve
davranýþlarýný belirlemek amacýyla
yapýlan çalýþmada ise kadýnlarýn
%39.3' ünün KKMM'ni en az yýlda
bir kez yaptýklarý ve bu sýklýðýn öðrenim düzeyi arttýkça yükselme gösterdiði belirlenmiþtir (13). Öðrenim
düzeyi ve KKMM bilgi ve uygulama
sýklýðý ile iliþkili benzer sonuçlar yurt
içi ve dýþýnda gerçekleþtirilen baþka
çalýþmalarda da bildirilmiþtir (5,7,9,
10,14). Bizim çalýþmamýzda ise hasta
grubunda yýlda en az 1 kez yapan grup %67'dir. Grubumuzun öðrenim
durumunun diðer çalýþmalardaki gruplara göre oldukça yüksek olmasýnýn literatür bilgilerine uyumlu olarak çalýþmada saptanan yüksek deðerlerde etkili olduðu deðerlendirilmektedir. Hasta grubunda da öðrenim
durumunun artýþý ile birlikte uygulama sýklýðýnda artýþ bulunmakla birlikte, bu artýþ istatistiksel olarak anlamlý
deðildir (p=0.25).
Çalýþmamýzda KKMM uygulama
zamanýný adet sonrasý olarak doðru
bilen hemþirelerden (n=58) ancak
%53.4'ü KKMM'ni ayda bir düzenli
olarak yaptýklarýný ifade etmiþlerdir.
Aktan ve ark.nýn yaptýðý çalýþmada ise
araþtýrmaya katýlan hemþirelerden
KKMM'ni uygulayanlarýn (%87'lik
grup içinde) %49'unun bu uygulamayý düzenli olarak yaptýðý bulunmuþtur ve bizim sonuçlarýmýz daha
olumlu olmakla birlikte birbirine
yakýndýr. Aktan ve ark.nýn çalýþmasýnda Hemþirelik Yüksekokulu mezunlarýnýn KKMM'ni daha fazla bilmekte
ve uygulamakta olduðu bildirilmiþtir
(5). Bizim çalýþmamýzda ise hemþirelerin öðrenim durumlarý ile KKMM'ni bilme ve uygulama zamaný
arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir
farklýlýk yoktur. Lise ve yüksek okul
mezunlarýnýn tamamý KMMM'yi
bilirken, aylýk düzenli uygulayanlar
lise grubunda daha yüksektir (sýrasý
ile %46.9 ve %41.2, p=0.76). Ayný
araþtýrmada 30-39 yaþ grubundakilerin daha genç gruba göre KKMM'ni
istatistiksel olarak önemli bir farklýlýkla daha az bildikleri ve uyguladýklarý ifade edilmiþtir.(5). Bizim çalýþ-
mamýzda ise hemþirelerin tamamý
KMMM'ni bilirken, 30-39 yaþ grubunda istatistiksel olarak anlamlý
bulunmasa da hiç uygulamayan ve
ayda bir düzenli uygulayanlarýn paylarý daha genç gruba göre daha yüksektir (p=0.23). Bu grupta daha genç
gruba göre yüksek okul mezunlarý
daha fazla paya sahipken hiç uygulamayanlarýn da yüksek çýkmasý ilginç-
tir.
Çalýþmadaki hemþirelerin %58'i,
öðrencilerin %53'ü ve hastalarýn ise
%20'si KKMM uygulama zamanýný
adet sonrasý dönem olarak doðru
ifade etmiþlerdir. Aygýn ve ark.nýn
Sakarya Üniversitesi kýz yurdunda
yaptýðý çalýþmada ise kýz öðrencilerin
%18.6'sý KKMM'ni adet sonrasý yaptýklarýný ifade etmiþlerdir (18). Sonuç
hasta grubunda bulduðumuz sonuca
benzer, saðlýk personeli olan hemþire
ve öðrenci grubuna göre oldukça
düþüktür. Saðlýk çalýþanlarýnda bu
konuda bilgi düzeyinin yüksek olmasý
beklenen bir sonuçtur (5). Fakat yüksek okul düzeyinde öðrenim gören
öðrencilerde, öðrenim düzeyi daha
düþük hasta grubumuza benzer bir
sonucun varlýðý ilerleyen öðrenim yýllarý ile birlikte en azýndan KKMM
konusunda bir kazanýmýmýz olmadýðýný göstermektedir.
"KKMM hakkýndaki bilgiyi nereden aldýnýz?" sorusuna verdikleri
yanýtlarda, hastalarýn %47'sinde görsel
basýn, %25'inde ise yazýlý basýn
seçeneði belirtilmiþtir. Çevik ve
ark.nýn kitle þüphesiyle hastaneye
baþvuran kadýnlar üzerinde yapmýþ
olduðu çalýþmada ise %37.1'inin TV
radyo, %8.1'inin saðlýk personeli,
%3.2'sinin kitap dergi ya da broþür
yanýtlarýný verdikleri saptanmýþtýr
(19). Atlý ve Yeþerenoðlu'nun çalýþ-
masýnda ise %64.3 ile televizyon baþta
gelmektedir (20). Gerek iki çalýþmada
gerekse bizim çalýþmamýzda bulunan
sonuçlar, KKMM eðitiminde televizyonun önemi konusunu desteklemektedir ve özellikle kadýnlara hitap
eden programlarda bu konuda doðru
bilgilerin her fýrsatta verilmesinin
yararlý olacaðýný düþündürmektedir.
Yapýlan çalýþmalarda özellikle
kadýnlarda en sýk görülen meme
kanserine yönelik saðlýk çalýþanlarýnýn
ve özellikle de hemþirelerin önemli
rolleri olduðu vurgulanmýþtýr (21-23)
ve Hindistan kýrsalýnda gerçekleþtirilen bir çalýþmada eðitim sonrasý
kadýnlarda KKMM uygulama sýklýklarýnýn %92'lere kadar çýktýðý bildirilmiþtir (24).
Çalýþma sonucunda hasta grubu
ile hemþire ve öðrenci gruplarý arasýnda KKMM'ni bilme ve uygulama
zamaný açýsýndan istatistiksel olarak
anlamlý bir farklýlýk belirlenmiþtir.
Çalýþmaya katýlan hastalarýn yurt içi
ve yurt dýþýnda gerçekleþtirilen benzer çalýþma sonuçlarýna göre KKMM
bilme ve uygulama sýklýklarý yüksek
bulunmakla birlikte kadýnlarda en sýk
karþýlaþýlan meme kanserinin erken
tanýsýndaki önemi dikkate alýndýðýnda
yeterli olmadýðý deðerlendirilmiþtir.
Buna karþýn saðlýk personeli arasýnda
da uygulama ve özellikle doðru
zamanda uygulama konusunda yetersizlik olduðu bulunmuþtur.
Hastalarýn meme kanserinin
erken tanýsýnda önemli bir yeri olan
KKMM'ni duyduklarý kaynaklarýn
baþýnda televizyon (görsel medya)
gelmektedir. Doðru mesajlarý vermek
ve farkýndalýðý artýrmak amacý ile
ulusal ve yerel televizyonlarýn kullanýlmasýnýn saðlanmasý önemli bir
husus olarak deðerlendirilmektedir.
Ülkemizin kültürel özellikleri ve
toplumumuzun gelenekleri göz204 · Aralýk 2006 · Gülhane TD Kýlýç ve ark.
önünde bulundurulduðunda, hemþirelerin hemcinsleri ile daha rahat
iletiþim kurmalarý ve KKMM konusunda onlarý bilgilendirmeleri büyük
önem taþýmaktadýr. Bu amaçla saðlýk
bakým hizmeti almak için saðlýk
kuruluþlarýna baþvurmuþ kadýnlara
bu kuruluþlarda özellikle bayan saðlýk
personelince eðitici faaliyetlerin
gerçekleþtirilmesi yararlý olacaktýr.
Eðitimin kalýcýlýðýný saðlamak için
KKMM uygulamasýný gösteren
anlaþýlýr bir dilde hazýrlanmýþ broþürlerin bu eðitimlerde verilmesinin ve
yine özellikle kadýnlarýn daha yoðun
saðlýk bakýmý aldýðý bölümlere asýlacak KKMM ile ilgili afiþlerin bu konu
hakkýnda duyarlýlýk ve farkýndalýða
olumlu katký saðlayacaðý deðerlendirilmektedir.