Olgu sunumu: Metoklopramide bağlı gelişen akut distoni

PDF Dosyası: 

arastirmax_2338_pp_187-188.pdf

Giriþ
Metoklopramid, dopamin reseptör antagonisti bir benzamid olup,
baþta gastrointestinal sistem hastalýklarý olmak üzere bulantý ve kusma ile
seyreden pek çok hastalýkta sýk kullanýlan bir antiemetiktir. Bu makalede,
intihar etmek amacýyla 50 mg metoklopramidi oral olarak aldýktan yaklaþýk altý saat sonra akut distoni geliþen 15 yaþýnda bir kýz hasta sunulmuþ
ve tartýþýlmýþtýr.
Olgu Sunumu
Onbeþ yaþýnda kýz çocuðu uyku hali, ekstremitelerde ve boyunda
kasýlma þikayetleri ile acil çocuk polikliniðine getirildi. Hastalýk
öyküsünde ailesi ile tartýþtýðý ve yaklaþýk altý saat önce 5 tane Metpamid®
tablet (toplam 50 mg metoklopramid) içtiði öðrenildi. Fizik muayenesinde vücut ýsýsý 36.4
oC, nabýz 80 vuru/dk, solunum 22/dk, tansiyon
arteriyel 80/60 mmHg, vücut aðýrlýðý 50 kg (%25-50), boyu 160 cm
(%50-75) idi. El ve ayaklarda belirgin distoni mevcuttu. Sesli ve aðrýlý
uyaranlara yanýt azalmýþ, uykuya meyil mevcuttu. Tükürük sekresyonu
artmýþtý. Mevcut bulgular metoklopramid yan etkisi olarak düþünülerek,
hastaya idameden intravenöz mayi ve 5 mg biperidon (intramüsküler
olarak) uygulandý. Oral yoldan ilaç alýmýnýn üzerinden altý saat geçtiði
için, gastrik lavaj yapýlmadý. Hastanýn þikayetleri, biperidon uygulanmasýný takip eden altýncý saatten sonra azalmaya baþladý ve 24 saat sonra
bulgularý tamamen kayboldu.
Tartýþma
Metoklopramid antiemetik etkisini santral triger zondaki dopamin
reseptörleri aracýlýðý ile gösterir. Diðer bir etkisi gastrointestinal pasajý
hýzlandýrmasýdýr (1). Asteni, uyku hali, ekstrapiramidal diskinetik reaksiyonlar ve nöroendokrin etkiler (galaktore) en sýk karþýlaþýlan yan etkileridir (1). Akut distoni, metoklopramid tedavisinin sýklýkla 1-3. günlerinde, özellikle çocuklarda ve genç eriþkinlerde nadir olarak görülen bir
yan etkidir. Kýz çocuklarýnda daha fazla görülmektedir (2). Akut distoni,
metoklopramidin normal dozlarda kullanýldýðýnda da ortaya çýkabilen bir
*GATA Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý AD
Ayrý basým isteði: Dr. Necati Balamtekin, GATA Çocuk
Saðlýðý ve Hastalýklarý AD, Etlik-06018, Ankara
E-mail: edanecati@yahoo.com
Makalenin geliþ tarihi: 08.02.2006
Kabul tarihi: 21.06.2006
Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 187-188
OLGU SUNUMU
© Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006
Özet
Metoklopramid, dopamin reseptör antagonisti
olup, antiemetik olarak sýk kullanýlan bir
ilaçtýr. Akut distoni, metoklopramid
tedavisinin 1-3. günlerinde, özellikle çocuklarda ve genç eriþkinlerde ortaya çýkan nadir bir
yan etkidir. Bu makalede metoklopramide
baðlý akut distoni tanýsý ile izlenen bir pediatrik olgu sunulmuþ ve akut distoni ile gelen
çocuk hastalarda, metoklopramid yan etkisinin
de düþünülmesi gerektiði vurgulanmýþtýr.
Anahtar kelimeler: Akut distoni, çocuk,
metoklopramid
Summary
Case report: acute dystonia developing due
to metoclopramide
Metoclopramide is a dopamine receptor antagonist and frequently used as an antiemetic
drug. Acute dystonia is a rare side effect
developing especially in children and young
adults within the 1st-3rd days of metoclopramide treatment. In this article a pediatric
case followed up with the diagnosis of acute
dystonia developing due to metoclopramide is
presented, and it is emphasized that metoclopramide side effect should be considered in
children presenting with acute dystonia.
Key words: Acute dystonia, child, metoclopramide188 · Eylül 2006 · Gülhane TD Balamtekin ve ark.
yan etkisidir. Bateman ve ark. metoklopramide baðlý akut distoni geliþiminin, plazma ilaç konsantrasyonu ile
iliþkisiz olduðunu bildirmiþlerdir (3).
Cezard ve ark. 1995-2000 yýllarý
arasýnda Fransa'da, Lille Zehirlenme
Kontrol Merkezi'ne telefonla
bildirilen, metoklopramid intoksikasyonlu çocuklarda ortaya çýkan
nörolojik bulgularý yayýnlamýþlardýr
(4). Bildirilen 184 hastadan, 81'inde
akut distoni, 31'inde anormal
hareketler, 30'unda lokal hipertoni,
17'sinde akut diskinezi, 16'sýnda genel
hipertoni ve 13'ünde okülogrik kriz
geliþtiðini saptamýþlar; nörolojik yan
etkilerin ortaya çýkmasýnda cinsiyetin
ve doz-etki korelasyonunun etkili
olmadýðýný bildirmiþlerdir (4).
Akut distoni ile çocuk poliklini-
ðine getirilen hastalarda en sýk olarak
ensefalit gibi santral sinir sistemi
hastalýklarý düþünülmekte ve bu hastalýklarýn ayýrýcý tanýsýna yönelik
olarak lomber ponksiyon gibi travmatik incelemeler yapýlmaktadýr. Yis
ve ark. metoklopramide baðlý akut
distoni geliþen iki çocuk hastadan
birisinin baþlangýçta ensefalit, diðerinin ise tetani tanýlarýyla hospitalize
edildiðini bildirmiþlerdir (5). Sunulan olguda, baþlangýçta hýzlý ve doðru
taný konmasý, eksiksiz bir hastalýk
öyküsü alýnmasýna baðlýdýr. Bu olguda da görüldüðü gibi akut distoni ile
gelen çocuk hastalarda, metoklopramid yan etkisi mutlaka düþünülmeli ve sorgulanmalýdýr.
Metoklopramide baðlý geliþen
akut distoni tedavisinde genel týbbi
bakým, biperidon ve bazý hastalarda
sedatif ilaçlar kullanýlmaktadýr. Belirti
ve bulgularýn biperidon tedavisini
izleyen ilk 24 saatte tamamen kaybolduðu bildirilmektedir (2). Cezard ve
ark. metoklopramid intoksikasyonu
saptanan hastalardan %9.1'inde hospitalizasyon ihtiyacý olduðunu bildirmiþlerdir (4). Olgumuzda tedaviyi
izleyen altýncý saatte bulgular azalmaya baþladý, 24 saat sonra tamamen
kayboldu ve hasta taburcu edildi.
Akut distoni ile gelen çocuk hastalarda, sýk kullanýlan bir antiemetik
olan metoklopramidin yan etkisi
bulunabileceði hatýrlanmalý ve eksiksiz hastalýk öyküsü alýnmalýdýr.