Entübe hastalar ile iletişim deneyimlerimiz: olgu sunumları

PDF Dosyası: 

arastirmax_2335_pp_175-179.pdf

Giriþ
Kardiyak cerrahide amaç hastalarýn yaþam süresi ile birlikte yaþam
kalitesini de artýrmaktýr. Bu amaca
ulaþmada, hemþirelik bakým hizmetlerinin yanýnda, hasta ve ailesiyle iyi
iletiþim kurmak da cerrahi kadar
önemlidir. Kardiyak cerrahi sonrasý
hastalar, durumlarý stabil oluncaya
kadar ve ortalama 5-8 saat entübe
(endotrakeal entübasyonlu) olarak
yoðun bakýmda kalýrlar. Az tepki verir
gibi görünen yoðun bakým hastalarý,
gerçekte geçirdiði ameliyata ve yoðun
bakým ortamýna baðlý olarak birçok
strese maruz kalýrlar. Özellikle entü-
basyonlu hastalar hareket etme,
* GATA Hemþirelik Yüksek Okulu Cerrahi
Hastalýklar Hemþireliði BD
**GATA Kalp Damar Cerrahisi AD
Ayrý basým isteði: Dr. Ayla Yava, GATA Hemþirelik Yüksek Okulu, Etlik-06018, Ankara
E-mail: ayava@gata.edu.tr
Makalenin geliþ tarihi: 03.02.2006
Kabul edilme tarihi: 12.06.2006
Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 175-179
OLGU SUNUMU
© Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006
Özet
Kardiyak cerrahi, hastalarýn yaþam süresi
ile birlikte yaþam kalitesini de artýrmayý
hedeflemektedir. Hastalarýn cerrahi sonrasý durumlarý stabil oluncaya kadar yoðun
bakýmda sürekli olarak hemþire gözetimi
altýnda kalmalarý gerekmektedir. Yoðun
bakým hastalarý, geçirdiði ameliyat ve
ortam nedeniyle birçok strese maruz kalýr.
Özellikle endotrakeal entübasyonlu hastalar hareket kabiliyeti ve mahremiyetlerini
korumanýn yaný sýra iletiþim kurma yeteneklerini de büyük ölçüde yitirmiþlerdir.
Entübe hastalar yaþamlarýnýn bir cihaza ve
tanýmadýklarý saðlýk personeline baðlý
olduðunu düþünürler ve ölüm olasýlýðýný da
yakýndan hissederler. Bu duygu, streslerini
artýrýr. Hatta bu durum yoðun bakým psikozuna girmelerine de neden olabilir. Ýyi
iletiþim kurulan ve gereksinimleri karþý-
lanan hastalarýn yoðun bakým psikozuna
girme riski de azalmaktadýr. Bu nedenle,
entübe hastalarla uygun iletiþimin saðlanmasý için doðru iletiþim yönteminin kullanýlmasý gereklidir. Biz hastalarýmýzla
iletiþim kurmada yazdýrma, onaylama,
iletiþim kartlarý, aile desteðini saðlama,
dokunma ve bilgilendirme yöntemlerini
kullanarak iletiþim kurmaktayýz. Kullaný-
lacak iletiþim yönteminin belirlenmesinde
hasta ve hemþireye baðlý faktörler rol
oynamaktadýr. Gözlemlerimize göre yeterli bilgi verilen, ailesi ile görüþtürülen ve
hemþireler tarafýndan sürekli olarak
iletiþim kurulan hastalar, diðer hastalara
göre daha uyumlu davranmaktadýr. Bu
durum hastalarýn entübasyon ve yoðun
bakýmda kalma süresini azaltmaktadýr.
Bu makalede Gülhane Askeri Týp Akademisi Kalp Damar Cerrahisi Yoðun Bakým
Ünitesinde entübe hastalarla iletiþime
yönelik deneyimlerimiz olgu örnekleri ile
anlatýlmaktadýr. Hastalarýmýzýn iletiþime
yönelik deneyimleri, kendi ifadeleri ile
yer almýþtýr.
Anahtar kelimeler: Entübasyon, hemþirelik, iletiþim, yoðun bakým
Summary
Our communication experiences with
the intubated patients: case reports
The aim of cardiac surgery is to increase
survival and quality of life of the
patients. Patients should be under continuous nurse observation until their conditions stabilize. Intensive care patients
are exposed to a variety of stresses related to the surgery and intensive care environment. Especially endotracheal intubated patients loose great deal of mobility and privacy in addition to ability of
communication. Intubated patients feel
that their lives depend on a machine and
an unknown medical personnel, and
probability of death is nearby. This feeling increases stress and even can lead
them to intensive care psychosis. The
risk of intensive care psychosis is reduced
if patients are well communicated and
their needs are well understood. This
makes it important to choose the right
method to establish a good communication. We use writing, submission, communication cards, family support, touching and informing methods to establish
communication with intubated patients.
The factors, which take role in the decision of the method to be used are those
related to the physician and nurse. Our
observations show that intubated
patients, who are informed about their
condition, contact their families and
keep communication with nurses get
more cooperative. This condition reduces
the time intubated in intensive care. This
paper is about our communication experiences on patients who are intubated in
the intensive care unit of the
Department of Cardiovascular Surgery of
Gülhane Military Medical Academy.
Patients' experiences are expressed on
their own words.
Key words: Intubation, nursing, communication, intensive care176 · Eylül 2006 · Gülhane TD Yava ve ark.
mahremiyetlerini koruma ve iletiþim
becerilerinin büyük bir kýsmýný yitirmiþlerdir (1).
Entübasyon olgusu, hastalar için
ölüm ile yaþam arasýndaki çok hassas
dengeyi ifade eder. Bu dramatik
gerçek hastaya ve ailesine son derece
aðýr psikolojik zorlanmalar getirir.
Hastalar yaþamlarýnýn bir cihaza ve
tanýmadýklarý, iletiþim kurmakta
güçlük çektikleri saðlýk personeline
baðlý olduðunu düþünürler. Yaþamlarýný uzatma umudu taþýmanýn yaný
sýra ölüm olasýlýðýný da yakýndan
hissederler. Entübe hastalar kendisine
bakým veren hemþireler ile iletiþim
kurma gereksinimindedir. Entübe
hastalar ile iletiþim kurmak bazen
hayati öneme sahip olabilir. Örneðin
bulantýsý olduðunu ifade etmeye
çalýþan hastanýn anlatmak istediði
þeyin anlaþýlmasý kusmadan dolayý
oluþacak aspirasyonun önlenebilmesi
için çok önemlidir (2).
Entübasyon olgusu, hastalar tarafýndan en önemli yoðun bakým stresörleri arasýnda sayýlmaktadýr. Entü-
basyona baðlý geliþen korku ve anksiyetenin mortaliteyi olumsuz yönde
etkilediði düþünülmektedir (3-5).
Entübasyonun yoðun bakým hastalarýnda stres oluþturma nedenlerinden biri de konuþamama ve iletiþim
kurma güçlükleri olarak ifade edilmektedir (6). Hemþire ve hasta
arasýnda etkili bir iletiþimin, bakýmýn
kalitesini belirleyen kritik bir faktör
olduðu belirtilmektedir (7). Entübe
hasta ile etkili bir iletiþim hastanýn
stresinin ve anksiyetesinin azaltýlmasýnda etkili olabilir. Bu da hastanýn
iyileþme sürecini olumlu yönde etkileyerek entübasyon ve yoðun bakýmda kalma süresini azaltabilir. Entübe
hastalarýn tedavi protokollerinde en
önemli basamaklarýndan birinin etkili
iletiþim olduðu kabul edilmektedir
(3-5,8).
Olgu Sunumlarý
GATA Kalp Damar Cerrahisi AD
Yoðun Bakým Ünitesinde ameliyat
sonrasý entübe hastalarýmýzla yaþadýðýmýz iletiþim deneyimlerimizden
bazýlarý kýsa olgu örnekleri þeklinde
sunulmuþtur.
Olgu 1: Acil koroner arter by-pass
greft ameliyatýna alýnan 54 yaþýndaki
E.H.'nin uzun süre entübe kalmasý
gerekiyordu. Hastaya ameliyat sonrasý
ameliyat olduðu ve durumunun iyi
olduðu sýk sýk söyleniyordu. Ancak
hasta yine de ajite davranýyordu.
Yapýlan uygulamalarý kabul etmek
istemiyordu. Hastanýn eþi yanýna
alýndý. Sürekli elini tutuyordu.
Postoperatif yirmi birinci günde hastaya trakeostomi açýldý. Trakeostomi
sonrasý hasta trakeostomi kanülünü
kapatarak konuþabildiði ve sözlü
iletiþim kurabildiði için iletiþim daha
kolay oluyordu. Ancak, eþi ya da
hemþireler yakýnýnda olmadýðý
zamanlarda trakeostomi kanülünden
ventilatörün devresini ayýrýyordu.
Hastaya neden böyle yaptýðý sorulduðunda eli ile trakeostomi kanülünü
kapatýp güçlükle "bu kaç para?" dedi.
Hastamýz hastane masraflarýný düþü-
nüyordu. Daha sonra hastaya kâðýt
kalem verilerek sormak istediklerini
kâðýda yazmasý söylendi. "Hastane
masrafýný ödeyemem býrakýn gideyim" yazdý. Daha sonra hastanede yattýðý için "üç aydýr eþinin, maaþýný alamadýðýný" yazdý. Hastaya eþinin
getirdiði sevk kâðýdý gösterildi ve
ödeme konusunda sorun olmadýðý
anlatýldý. Ayrýca eþinin maaþ alabilmesi için gerekli düzenlemeler yapýldý ve
hastaya sorun olmadýðý eþi tarafýndan
bildirildi. Hastanýn rahatladýðý görü-
lüyordu ve artýk ajite davranmýyordu.
Postoperatif altmýþikinci günde trakeostomisi kapatýldý ve yoðun bakýmdan taburcu edildi.
Bu olguda hastanýn eþi de
iletiþime katýlmasýna raðmen hastanýn
duygularýný iletmede güçlük yaþadýðý
ve sýkýntýsýnýn devam etmekte olduðu
görüldü. Daha sonra hastanýn düþüncelerini daha rahat anlatabilmesi için
yazdýrarak iletiþime devam edildi.
Hastanýn endiþeleri tam olarak anla-
þýldýktan sonra uygun giriþimlerde
bulunuldu ve hasta ile ailesinin anksiyetesinin azaldýðý gözlendi.
Olgu 2: Bir çatýþmada yaralanmýþ
olan 22 yaþýndaki M.T. yoðun bakýma
geldiðinde bilinci kapalýydý. Acil
olarak ameliyata alýndý. Bir gün sonra
ekstübe edildikten sonra bize þunlarý
anlattý: "Vurulduðum aný hatýrlýyordum. Elimi, kolumu hiçbir yerimi
hareket ettiremiyordum, gözlerimi de
açamýyordum. Öldüðümü zannettim
ve çok korkuyordum. Daha sonra
etraftan gelen sesler dikkatimi çekti.
Halen öldüðümü düþünüyordum; ta
ki radyodan gelen seslerin tanýdýk bir
müzik olduðunu anlayýncaya kadar.
Kendimi biraz daha zorlayýnca gözlerimi açabildim. Bulanýk görüyordum. Bir süre sonra bir el gözlerimdeki o yapýþkan þeyi sildi ve ameliyat
olduðumu söyledi. O andan sonra
rahatladým."
Bu olguda hemþire, hastanýn bilincinin kapalý olduðunu düþünüyordu ve bu nedenle hasta ile baþlangýçta
iletiþim kurmamýþtý. Oysa tepki vermese de hastanýn bilinci açýktý.
Hastanýn radyodan tanýdýk bir müzik
duymasý onu cesaretlendirdi ve korkusu azaldý. Bu nedenle bilinci kapalý
dahi olsa tüm hastalarla hemþire
konuþarak ve dokunarak iletiþimi
sürdürmelidir. Hastaya açýklama
yapýlmasý etik bir sorumluluk olduðu
kadar, hastanýn uyumunu kolaylaþtýrmasý ve yoðun bakýmýn olumsuz etkilerinin azaltýlmasýný saðlamasý açýsýndan da önem taþýmaktadýr (9 ).
Olgu 3: Hastalarýmýzýn ekstübe
edilince ilk sözleri "ameliyatým bitti
mi? ya da "susadým" olur. Ancak 21
yaþýndaki hastamýz kendi kendini
ekstübe ederek kýzgýn bir þekilde
"bana yalan söylediler" diye baðýrdý.
Daha sonraki uygulamalarý kabul
etmek istemedi ve agresif davrandý.
Yapýlan açýklamalarý kabul etmek
istemedi. Hastaya neden böyle dav-Cilt 48 · Sayý 3 · Gülhane TD Entübe hastalar ile iletiþim · 177
randýðýný sorduðumuzda anestezi
doktorunun hastaya ameliyat öncesinde "sana bir enjeksiyon yapacaðým,
rüyanda sevdiðin birini göreceksin,
baþka bir þey yok" dediðini öðrendik.
Hasta aðzýnda entübasyon tüpü ile
uyanýnca öfkelenmiþ ve endotrakeal
tüpünü çekmeye kalkýþmýþtý. Daha
sonra anestezi doktoru hastaya tekrar
açýklama yaptý ve hasta bundan sonra
daha uyumlu davrandý.
Ameliyat öncesi ve sonrasý hastanýn doðru bilgilendirilmesinin
iletiþimin etkili olmasý ve hastanýn
güveninin kazanýlmasý açýsýndan
olduðu kadar hastanýn bakýma uyumunu kolaylaþtýrmasý açýsýndan da
önem taþýdýðý her üç olguda da
gözlemlenmiþtir.
Olgu 4: Aort kapak replasmaný +
mitral kapak replasmaný ameliyatý
olan bayan hastamýz ekstübe edildikten sonra þunlarý anlattý: "Ameliyata
girmeden önce hemþire boðazýma bir
tüp takýlacaðýný söylemiþti. Bu tüpü
çekmemem gerektiðini biliyordum.
Uyandýðýmda hatýrladýðým tek þey
burnumun þiddetle kaþýnýyor olmasýydý. Ne zaman elimi burnuma
doðru uzatacak olsam hemþirelerden
biri sürekli elimi tutup kaþýmama izin
vermiyordu. "Aðzýnýzdaki tüpün içinden size hava veriyoruz bu tüpü çekmeyin" diyordu. Artýk dayanamýyordum ve sonunda elimi tutan hem-
þirenin kolunu parmaklarýmla týrmalamaya çalýþtým. Hemþire ne
demek istediðimi ancak ondan sonra
anlamýþtý. Elimi býraktý, burnumu
kaþýmama izin verdi. Dünyalar benim
oldu."
Ýþaretleþme ve onaylama yönteminin en önemli dezavantajý anlaþýlamama ve buna baðlý iletiþim sürecinin
uzamasýdýr. Bu nedenle hemþire, hastanýn ihtiyaçlarý ve söylemek istedikleri konusunda daha dikkatli olmalýdýr. Bu olguda hastanýn ifade etmek
istediði konuya göre deðil, hemþirenin daha önceki deneyimlerine
göre hareket edilmiþtir. Ýletiþim
sürecini uzatan ve strese neden olan
bu gibi durumlar yerine, gerekirse
baþka bir yöntem ile örneðin yazdý-
rarak ya da önceden eðitim verilmiþse
iletiþim kartlarý kullanýlarak iletiþime
devam edilebilir.
Ýletiþim kurmada dil, kültür ve
mental yeterlilik önem kazanmaktadýr. Kullanýlacak iletiþim araçlarý bu
durum göz önüne alýnarak seçilmelidir (10). Bundan sonraki iki olguda
da entübasyonun yaný sýra hasta kaynaklý diðer iletiþim engelleri bulunan
çocuk hastalarla yaþadýðýmýz iletiþim
deneyimlerimiz yer almaktadýr.
Olgu 5: Beþ yaþýndaki C.B. Fallot
tetralojisi nedeniyle kliniðe yatýrýlmýþtý. Ameliyat olmak için aðabeyi ile
Ankara'ya gelirken annesi de kardeþ-
leri ile birlikte kalmýþtý. C.B. hiç
Türkçe bilmiyordu aðabeyi ise çok az
biliyordu. Hastanedeki odasýnda televizyon olmasýna raðmen C.B. çizgi
film bile izlemiyordu. Hastanede
öðrendiði ilk kelime "oksijen" oldu.
Nefes almakta zorlandýðý dönemlerde
"oksijen" diyordu. Baþka sözel iletiþimi olmayan C.B.'ye Fallot tetralojisi
tamiri ameliyatý yapýldý. Ameliyattan
48 saat sonra ekstübe edilmesine rað-
men oksijen satürasyonun düþmesi
nedeniyle 12 saat sonra tekrar entübe
edildi. C.B.'ye kalp yetmezliði tedavisi uygulanýyordu. Aspirasyon sýrasýnda bile oksijen satürasyonu düþü-
yordu. Entübasyon süresi uzun olacaðý için narkotik ilaç verilmiyordu.
C.B. entübasyon süresinde aðabeyi ve
hemþireler ile iþaretleþme yöntemi ile
iletiþim kuruyordu.
C.B. ikinci ameliyatýndan sonra
ekstübe edildiðinde toplam 35 gün
entübe kalmýþtý. Ekstübe edildikten
sonra da konuþmak yerine iþaretleþme
yöntemi ile iletiþim kurmaya devam
etti. Tepkisiz bir þekilde yataðýnda
yatýyor, boþluða bakýyordu, aðabeyi
ile bile konuþmuyordu. Ýlk günlerde
konuþmama nedeni larenks ödemine
baðlanmýþtý, fakat ekstübe edildikten
sonra C.B. parmaðýný emmeye
baþlamýþtý. Daha sonraki günlerde de
parmaklarýný kanatýrcasýna ýsýrmaya
baþladý. C.B. entübasyon tüpünün
yoksunluðunu hissediyordu. Çocuk
Psikiyatrisi AD tarafýndan yapýlan
konsültasyon sonucu C.B.'nin yoðun
bakým psikozuna girdiði belirtildi.
C.B.'in annesine telefonla ulaþýldý.
Annesi telefonda konuþuyor, C.B.
dinliyordu. Haftada iki üç kez annesi
ile telefonda görüþtürüldü. C.B. üç
aylýk bir rehabilitasyon programýna
alýndý. Bu süreçte sürekli olarak
hemþireler tarafýndan C.B. ile iletiþim
devam etti, konuþma egzersizleri yaptýrýldý, hemþireler tarafýndan sýk sýk
kitap okundu. Bu programa aðabeyi
de katýldý ve C.B.'nin elini tutmasý,
saçýný okþamasý, onunla sohbet etmesi
söylendi. Bütün bu uygulamalardan
sonra C.B. iki ay sonra konuþtu, üç ay
sonra yürümeye baþladý.
C.B. bizim için iletiþim kurulmasý
güç bir hastaydý. Entübasyon olgusu
yanýnda dil engeli olmasý, annesinin
yanýnda olmamasý, yoðun bakým
sürecinin uzunluðu, çocuk olmasý ve
kültürel farklýlýklar iletiþimi güç-
leþtiren diðer faktörlerdi. Bu olguda
tüm iletiþim yöntemlerine ek olarak
psikolojik yardým alýnmasý da gerekmiþti. Gerekli hallerde psikolojik
yardýmýn erken baþlamasýnýn daha
yararlý olabileceði ve iletiþimin daha
saðlýklý kurulmasýnda olumlu etkisi
olabileceði deðerlendirildi.
Olgu 6: Onbir yaþýndaki Ý.S. atrial
septal defekt tamiri ameliyatý olacaktý.
Kardeþi küçük olduðu için annesi
gelememiþ, babasý ile gelmiþlerdi. Ý.S.
otistik bir çocuktu. Ameliyat
öncesinde diðer bilgi ve eðitimlere ek
olarak babasýna ve kendisine iletiþim
kartlarý gösterilerek nasýl kullanýlacaðý
öðretildi. Ý.S.'nin kartlarýn kullanýmýný öðrendiðinden emin olmak
için babasý da eðitime alýndý. Soru
sormalarý için cesaretlendirildiler ve
sorularý dinlenerek gerekli tüm açýklamalar yapýldý. Ý.S. ile ameliyat sonrasý entübe kaldýðý süreçte iletiþim178 · Eylül 2006 · Gülhane TD Yava ve ark.
kartlarý ve iþaretleþme yöntemleri
kullanýlarak iletiþim saðlandý. Ý.S.'nin
ameliyat sonrasý dönemde oldukça
uyumlu davrandýðý gözlendi. Zaman
zaman babasý yanýndan ayrýldýðýnda
bile iletiþim konusunda herhangi bir
sorun yaþanmadý.
Bu olguda hasta ve ailesinin iyi
eðitilmesinin ve iletiþim yönteminin
iyi seçilmesinin iletiþimi kolaylaþ-
týrdýðý kanýsýna varýldý. Hastanýn özelliklerine uygun iletiþim yönteminin
seçilmesi yanýnda bu yöntem hakkýnda önceden bilgilendirme ve eðitim
verilmesinin de iletiþimin baþarýsýný
artýrdýðý düþünülmüþtür.
Tartýþma
Genellikle yoðun bakýmda entübe
hasta ile iletiþimde sözlü ve sözsüz
(onaylama, yazdýrma, iletiþim kartlarý
ve dokunma) iletiþim teknikleri kullanýlýr. Entübe hastalarla iletiþimi
saðlama ve sürdürmede kullanýlacak
yöntemlerin seçiminde hastanýn
durumu ve iletiþim yeteneði göz
önünde bulundurulmalýdýr. Hastalarýn kültürel yapýsý, algýlama yeteneði,
dil, yaþ, eðitim seviyesi, iletiþim
becerileri gibi kiþisel özellikleri
yanýnda, ameliyatýn planlý olma durumu ve hemþirenin iletiþim yeteneðine göre karar verilir. Ayný hastada
farklý iletiþim yöntemleri kullanýlabilir (7,10,11). Bizim olgularýmýzýn
da çoðunda hasta ile iletiþim kurmada
birden fazla yöntem kullanýlmýþtýr.
Sözlü iletiþim; entübe hasta ile
hemþire ve diðer saðlýk personelinin
sözel olarak kurduðu iletiþimdir.
Özellikle trakeostomili hastalar kanüllerini kapatarak sözel iletiþim
kurabilirler. Hemþirelerin sözel ifadeleri de bu tip iletiþime örnektir.
Onaylama yolu ile iletiþim hemþirenin sorular sorarak hastanýn onaylamasýný istemesi þeklinde yürütülür.
Örneðin hemþire hastaya "aðrýnýz var
mý?" þeklinde sorduðunda hasta baþý
ile ya da göz hareketleri ile "evet" veya
"hayýr" diyerek hemþirenin sorusuna
cevap verir. Diðer yöntemlerin kullanýlamadýðý ve hemþirenin hastanýn
tepkilerini iyi anlayabildiði durumlarda kolay uygulanabilir. Uzun zaman
almasý, hasta ve hemþirenin sabýrlý
olmasýný gerektirmesi bu yöntemin
dezavantajlarýdýr.
Ýletiþim kartlarý durumu uygun
olan, özellikle Türkçe bilmeyen ya da
iþitme engeli olan hastalarda daha etkili olmakla beraber, bütün entübasyonlu hastalarda kullanýlabilecek etkili bir iletiþim yöntemidir. Ýletiþim
kartlarý çeþitli duygu ve gereksinimleri simgeleyen resimler bulunan
kartlardýr. Hasta ifade etmek istediði
duyguyu gösteren kartý seçer ve
hemþireye gösterir. Kartlarýn ameliyat
öncesinde hastaya tanýtýlmasý ve kullanýmýnýn anlatýlmasý uygulamayý
kolaylaþtýrýr. Ýletiþim kartlarýnýn dezavantajlarý; kartlarýn sýnýrlý sayýda
duygu ve gereksinimlerden oluþmasý,
bazý kartlarýn anlaþýlmasýnýn güç
olmasý ve önceden hasta ile bu kartlarýn kullanýmý konusunda ön çalýþma
yapmayý gerektirmesidir (9).
Dokunarak iletiþim hastanýn kendini güvende hissetmesini saðlamasý
açýsýndan yararlýdýr. Dokunma, duygu durum açýsýndan oldukça önemlidir. Hastaya rutin iþlemler ve tedaviler dýþýndaki tedavi edici dokunmalarý kapsar. Örneðin aðrýlý bir iþ-
lem sýrasýnda hastanýn elinin tutulmasý, baþýnýn okþanmasý gibi dokunmalar bu tipteki iletiþime örnektir.
Hasta yakýnlarýndan birinin hastaya
dokunmasý ve onunla konuþmasý
yaralý olmaktadýr. Ancak aile fertleri
yoðun bakýmda hasta ile ilk karþýlaþ-
týklarýnda endiþe ve þaþkýnlýk yaþayabilirler. Bu nedenle hemþire aileye
hastanýn üzerinde bulunan týbbi
malzemeler ve yoðun bakým ortamý
konusunda önceden bilgi vermeli,
hasta ile ailesi arasýndaki ilk iletiþimi
baþlatan kiþi olmalýdýr (6,9,12).
Yazdýrarak iletiþim etkili bir
iletiþim yöntemidir. Uyanýklýðý iyi,
hemodinamisi normal olan hastalarda
tercih edilir. Hastaya yazabileceði
kâðýt ve kalem verilerek istek ve
düþüncelerini iletmesi istenir. Hastanýn yazmak için kullanacaðý kolunda
arteriyel ve venöz yollarýn olmasý ya
da hastanýn kolunu veya elini yazmada kullanamamasý dezavantajlardýr
(7,10,13).
Hasta bakým kalitesinin ve memnuniyetinin artýrýlmasýnýn yanýnda
yoðun bakým ve entübasyona baðlý
olumsuz etkilerin azaltýlmasýnda
iletiþim önemli bir etken olarak kabul
edilmektedir. GATA Kalp Damar
Cerrahisi AD Yoðun Bakým Ünitesinde entübe hastalarýmýzla iletiþimde
yukarýda yer alan yöntemler uygulanmaktadýr. Olgu örneklerinde de
görüldüðü gibi sözlü iletiþim ve
iþaretleþme en fazla kullanýlan yöntemlerdir. Yazdýrma ve iletiþim kartlarýnýn kullanýmý hasta ve hemþireye
baðlý özel durumlarý ve ön eðitimi
gerektirmesi nedeniyle daha az kullanýlan yöntemlerdir. Bununla birlikte iletiþim kartlarýnda her ifadenin yer
almamasý ya da yer alan ifadelerin
anlaþýlmasýnýn bazý hastalar için güç
olmasý nedeniyle bu yöntemin kullanýmýnýn daha az olduðu düþünülmektedir.
Yetersiz iletiþimin, özellikle
yoðun bakým süreci uzun süren hastalarda yoðun bakým psikozu geliþ-
mesinde etkili olduðu ifade edilmektedir (3,5,7,11). Bizim olgularýmýzdan beþinci olgu hariç hiçbirinde
yoðun bakým psikozu tanýmlanmamýþtýr. Beþinci olguda yoðun bakým
psikozu geliþmesinde yoðun bakýma
baðlý faktörler yanýnda hastaya baðlý
bazý özelliklerin de etkili olduðu
söylenebilir.
Olgu örneklerinde, iletiþim çabalarýna yeterli yanýt alabildikleri
durumlarda ya da uygun iletiþim yöntemi kullanýldýðýnda, hastalarýn anksiyetelerinin azaldýðý ve tedaviye
uyumlarýnýn arttýðý görülmektedir.
Literatürde de bizim gözlemlerimizle
uyumlu olarak doðru ve yeterli ileti-Cilt 48 · Sayý 3 · Gülhane TD Entübe hastalar ile iletiþim · 179
þimin hastalarýn anksiyetesinin azalmasýnda ve yoðun bakým sürecini
kýsaltmada etkili olduðu belirtilmektedir (1,2,8,12,13).
Sonuç olarak hemþirelerin entübe
hasta ile iletiþime yönelik iletiþim
teknikleri ve entübe hastalarýn
iletiþim gereksinimleri konusunda
bilgili olmalarý ve bu konuda sürekli
hizmet içi eðitimlerin sürdürülmesinin yararlý olacaðý kanýsýna varýlmýþtýr. Klinik deneyimlerimiz ve kaynaklarýn ýþýðýnda entübe hasta ile etkili iletiþim kurulabilmesine yönelik
olarak aþaðýdaki önerilerde bulunulmuþtur:
− Entübe hastalar ile iletiþim
sürekli olmalý ve konuþmaya devam
edilmelidir: hastalar bilinçsiz bile olsa
bütün iþlemler için açýklama yapýlmalýdýr. Hastaya ismi ile hitap
edilmelidir. Hastanýn sýk sýk ismini
söylemek çevreye ve kendine uyumunu kolaylaþtýrabilir.
- Yavaþ ve anlaþýlýr konuþulmalý ve
acele edilmemelidir. Hastaya ne yapmasý gerektiði tane tane söylenmeli,
sorular tekrar edilmeli, cevap için
yeterli süre tanýnmalýdýr.
- Hastanýn bütün iletiþim çabalarý
dikkate alýnmalýdýr. Hareket ve davranýþlarýný inceleyerek, duygularý anla-
þýlmaya çalýþýlmalýdýr.
-Gerekli durumlarda iletiþim
kartlarýnýn kullanýlabileceði düþünü-
lerek planlý ameliyatlar öncesinde
durumu uygun olan hastalara eðitim
verilmelidir.
- Sosyal iliþkilere önem verilmeli,
aile ziyaretleri mümkün olduðunca
kýsýtlanmamalýdýr.
- Zaman kavramý sýk sýk hatýrlatýlmalýdýr. Zaman kavramý hastanýn
uyumunu hýzlandýrýr.
- Müziðin yoðun bakým hastalarý
üzerine olumlu etkisi bilindiðinden
fazla gürültülü olmayan bir müzik
dinletilebilir.