Koitus interruptus (geri çekme) yönteminin etkinliği ve eğitim seviyesinin önemi

PDF Dosyası: 

arastirmax_2359_pp_8-10.pdf

Giriþ
Günümüzde geleneksel ve modern
birçok kontrasepsiyon yöntemi, çiftler
arasýnda korunma amaçlý kullanýlmaktadýr. Dünyada, çiftler arasýnda kýsa süreli
kullanýmda en sýk tercih edilen kontrasepsiyon yöntemlerinden biri de, geri
çekme yöntemidir (1). Geliþmekte olan
diðer ülkeler ile karþýlaþtýrýldýðýnda, geri
çekme yöntemi Türkiye'de daha sýk
olarak tercih edilmektedir (2). Günü-
müzde kadýnlarýn %34.5'i modern kontrasepsiyon metodlarýndan birini kullanýrken, %28.1'i halen geleneksel korunma yöntemlerini tercih etmektedir (3).
Geri çekme yöntemi, eþler arasýnda
uyum, disiplin ve motivasyon gerektiren
bir yöntemdir. Herhangi bir kontrasepsiyon yöntemi kullanýrken gebe kalan
olgulardan %58.7-%60.6'ýnýn geri çekme
yöntemini kullandýklarý bildirilmiþtir
(4,5). Türkiye'de geri çekme yönteminin
kullanýmý yýllar arasýnda önemli farklýlýklar gözlenmekte olup; Türkiye Nüfus
Saðlýðý Araþtýrmalarý (TNSA) verilerinde,
bu yöntemin kullaným oraný 1983'de
%30.1, 1998'de ise %24.4 olarak bildirilmiþtir (6).
Bu çalýþmanýn amacý, geri çekme yönteminin gebelikten korunmadaki yeri ve
eðitim seviyesinin geri çekme yöntemi
üzerindeki etkinliðini ölçmektir.
Gereç ve Yöntem
Bu prospektif çalýþma, 1 Nisan 2003
ile 30 Aðustos 2004 tarihleri arasýnda
* GATA Kadýn Hastalýklarý ve Doðum AD
**GATA Aile Hekimliði AD
Ayrý basým isteði: Dr. Sadettin Güngör, GATA
Kadýn Hastalýklarý ve Doðum AD, Etlik-06108,
Ankara
E-mail: sgungor@gata.edu.tr
Makalenin geliþ tarihi: 20.07.2005
Kabul edilme tarihi: 27.12.2005
Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 8-10
ARAÞTIRMA
© Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006
Özet
Çalýþmamýzda, GATA Kadýn Hastalýklarý
ve Doðum AD aile planlamasý ünitesine
baþvuran kadýnlarýn, geri çekme yöntemini kullanma düzeyleri ve eðitim seviyesinin baþarý oranlarý üzerine etkisi
araþtýrýlmýþtýr. Aile planlamasý ünitesine
danýþmanlýk amacý ile baþvuran 472 kadý-
na anket uygulanmýþ ve karþýlýklý soru
cevap uygulamasý yapýlmýþtýr. Veriler
SPSS 11.0 programýnda analiz edilmiþtir.
Hayatýnýn herhangi bir döneminde kontrasepsiyon yöntemi olarak geri çekmeyi
kullanan kadýnlarýn oraný %68.6’dýr.
Kadýnlarýn %14.4'ü, halen kontrasepsiyon
olarak geri çekme yöntemi kullanmaktadýr. Geri çekme yöntemi kullanýlýrken
gebe kalanlarýn oraný, %38.1 olarak tespit
edilmiþtir. Geri çekme yöntemini kullanýrken gebe kalan kadýnlardan %63.3'
ünün eðitim süresi 5 yýldan daha az iken,
%18.6'sýnýn eðitim süresi 12 yýl ve üzerindedir. Modern kontrasepsiyon yöntemlerinin varlýðýna raðmen, geri çekme yöntemi ülkemiz için halen önemini koruyan
bir korunma yöntemidir. Kiþilerin eðitim
seviyesi yükseldikçe geri çekme yönteminin etkinliðinin arttýðýný göz önü-ne alýrsak, geri çekme yöntemi daha ileri eðitim
seviyeli çiftler arasýnda kontrasepsiyon
amaçlý olarak tercih edilebilir.
Anahtar kelimeler: Eðitim, geri çekme
yöntemi, kontrasepsiyon
Summary
Efficacy of withdrawal method and the
importance of education level
The aim of our study was to evaluate the
usage of the withdrawal method and
interaction of the education degree on
the efficacy of this method in women
who applied to Gulhane Military Medical
Obstetrics and Gynecology Department
Family Planning Unit. A questionnarie
form was performed to 472 women who
applied to our Family Planning Unit to
take consultancy about birth control
methods. The data analysis was performed with SPSS 11.0 program. The percentage of women who use the withdrawal method as a birth control method
any time in their life was 68.6%. Fourteen
point four percent of these women was
still using the withdrawal method by that
time. The percentage of getting pregnant
while using the withdrawal method was
38.1%. The percentage of getting pregnant in women who went to school less
than five years was 63.3%. On the other
hand for the women whose education
level was more than twelve years, getting pregnant while using coitus interruptus was 12.3%. Although modern contraception methods are currently present,
the withdrawal method is still an important method in our country. The effectiveness of the withdrawal method is
increasing parallel with educational
level, so that the method can be used in
couples whose educational background is
more satisfactory.
Key words: Education, withdrawal method, contraceptionCilt 48 · Sayý 1 · Gülhane TD Koitus interruptus ve eðitim seviyesi · 9
GATA Kadýn Hastalýklarý ve Doðum AD
Aile Planlamasý Ünitesine danýþmanlýk
amacý ile baþvuran 496 kadýn olgu
üzerinde yapýlmýþtýr. Çalýþmaya 18-44 yaþ
grubu arasýnda en az 1 yýl eðitim almýþ ve
daha önce kontrasepsiyon yöntemlerinden en az birini kullanmýþ bireyler
dahil edilmiþtir. Gerekli kriterlere uymayan 24 olgu çalýþma dýþýnda býrakýlmýþtýr.
Her kadýna rahat, kiþisel gizlilik
ortamýnýn saðlandýðý bir anket uygulandý
ve anket sonrasý hastalar ile yüz yüze
görüþme yapýlarak anketteki eksik noktalar giderildi ve katýlýmcý güvenilirliði
sorgulandý. Anket formu 19 soru ve 3 ký-
sýmdan oluþmaktaydý. Bu sorulardan 5
tanesi açýk uçlu sorular idi. Birinci kýsýmda hastaya ait demografik özellikler sorgulandý (yaþ, eðitim seviyesi, meslek, evlilik
süresi, ilk evlilik yaþý). Ýkinci kýsým,
katýlýmcýlarýn tercih ettikleri kontrasepsiyon metodlarý ve zamanlamalarýný
öðrenmeye yönelikti (ilk kullandýðý kontrasepsiyon metodu, halen kullanmakta
olduðu kontrasepsiyon yöntemi, en uzun
süre kullandýðý kontrasepsiyon metodu,
kullanýrken gebe kaldýðý kontrasepsiyon
metodu). Üçüncü kýsýmda ise olgularýn
jinekolojik profili ortaya kondu (menarþ
yaþý, ilk gebelik yaþý, gebelik sayýlarý).
Eðitim seviyeleri; 5 yýl ve daha altý, 6-
11 yýl arasý ve 12 yýl ve üzerinde eðitim
almýþ olanlar olarak 3 grup halinde incelendi. Çalýþmaya katýlan tüm bireylere
"hasta onam formu" dolduruldu. Her 3
eðitim seviyesindeki grup, geri çekme
yönteminin etkinliði yönünden analiz
edildi. En az 3 ay süre ile geri çekme yönteminin kullanýldýðý ve gebelikten
korunulduðu durum baþarýlý olarak kabul
edildi. Elde edilen veriler SPSS 11.0 istatistik programýnda toplandý. Üç eðitim
seviyesindeki grup arasýndaki baþarý
yüzdeleri chi-square testi ile analiz edildi.
Bulgular
Çalýþmaya, mevcut kriterlere uyan ve
çalýþmayý kabul eden 472 kadýn dahil
edilmiþtir. Çalýþmayý kabul edenlerin
oraný %95.1 idi. Yirmi dört olgudan; 8'i
yaþ sýnýrý (<18, >44), 4'ü hiç eðitim
almamýþ olduðundan ve 12'si çalýþmayý
kabul etmediðinden çalýþma dýþýnda
býrakýldý. Çalýþmaya katýlan bireylerin
demografik özellikleri incelendiðinde,
ortalama yaþlarý 23.08±3.1, ilk evlilik yaþý
ortalamasý 21.07±2.08 ve ilk gebelik yaþý
23.04±2.9 idi (Tablo I).
Kadýnlarýn %91.9'u (n=434) halen
gebelikten korunmak için bir yöntem
kullanýrken, %8.1'i (n=38) hiçbir kontrasepsiyon metodu kullanmamakta idi.
Çalýþmaya katýlan olgulardan %14.4'ü
(n=67), halen kontrasepsiyon yöntemi
olarak geri çekme yöntemini kullanmaktaydý.
Kadýnlarýn kullandýklarý kontrasepsiyon yöntemleri deðerlendirildiðinde, en
sýk tercih edilen yöntem, %68.6 ile geri
çekme idi (n=324). Geri çekme yöntemini ilk tercih olarak kullananlarýn oraný ise
%22.8 (n=108)'di. Üreme çaðýnda kadýnlar tarafýndan ilk kullanýlan kont-rasepsiyon yönteminin %36.6 ile en sýk kondom
olduðu ortaya çýkmýþtýr. (n=173) (Tablo
II).
Çalýþmaya katýlan 117 kadýn kontrasepsiyon yöntemlerinden herhangi birini kullanýrken gebe kalmýþtýr. Bu kadýnlar
incelendiðinde geri çekme yöntemi kullanýrken gebe kalanlarýn oraný %35.1'dir
(n=41) (Tablo III). Geri çekme yöntemini kullanýrken gebe kalanlarýn oraný, 5 yýldan daha az eðitim görmüþ kadýnlarda
%58.5, 6-11 yýl arasýnda eðitim alanlarda
%29.2 ve 12 yýldan fazla eðitim alanlarda
%12.3 olmuþtur.
Eðitim seviyesi ve geri çekme yönteminin etkinliði, χ2
(chi square) testi ile
analiz edildiðinde, 12 yýldan daha fazla
eðitim almýþ kadýnlarda, 5 yýl ve daha kýsa
süreli eðitim almýþ gruba göre, yöntemin etkinliði açýsýndan fark istatistiksel
olarak anlamlýdýr (p=0.027).
Kontrasepsiyon yöntemlerinin seçimi
yaþ daðýlýmýna göre farklýlýklar göstermekteydi. Otuz-34 yaþ grubu içinde en
sýk rahim içi araç (RIA), kontrasepsiyon
yöntemi olarak tercih edilirken, oral kontraseptif (OKS) en sýk 25-29 yaþ grubunda, kondom ise en sýk 20-24 yaþ grubunda kullanýlmaktaydý. Geri çekme yönteminin ise reprodüktif dönemin hemen
her yaþýnda tek baþýna veya diðer yöntemlerle birlikte kullanýldýðý sonucuna varýldý.
Tablo II. Çalýþmaya katýlan olgularýn kontraseptif yöntem tercihleri
______________________________________________________________________________
Tercih durumu Geri Çekme OKS Kondom RIA Diðer Toplam
n (%) n (%) n (%) n (%) n (%) n (%)
______________________________________________________________________________
Ýlk kullanýlan 108 142 173 14 35 472
(22.8) (30.0) (36.6) (2.9) (7.7) (100.0)
Halen kullanýlmakta 68 123 148 77 18 434
olan (5.6) (28.3) (34.1) (17.7) (4.3) (100.0)
______________________________________________________________________________
Tablo I. Kadýnlarýn yaþ daðýlýmlarý ve
eðitim seviyeleri
____________________________________
Yaþ n %
____________________________________
19 11 2.3
20-24 64 13.6
25-29 98 20.7
30-34 114 24.1
35-39 94 19.9
40 91 19.4
Toplam 472 100
____________________________________
Eðitim seviyesi
____________________________________
5 yýl 69 14.6
6-11 yýl 254 52.9
12 149 32.5
Toplam 472 100
____________________________________
Tablo III. Kontrasepsiyon yöntemi kullanýlýrken oluþan gebeliklerin eðitim seviyesine göre
daðýlýmý
______________________________________________________________________________
Kontraseptif yöntem
______________________________________________________________________________
Eðitim süresi
(yýl) OKS RIA Geri çekme Kondom Diðer Toplam
______________________________________________________________________________
<5 2 1 24 8 3 38
(%5.3) (%2.7) (%63.3) (%21.1) (%7.6) (%100.0)
6-11 3 2 12 31 4 52
(%5.8) (%3.8) (%23.1) (%60.0) (%7.3) (%100.0)
12 2 2 5 15 3 27
(%7.5) (%7.5) (%18.6) (%55.6) (%10.8) (%100.0)
______________________________________________________________________________
≤
≥
≥
≤
≥10 · Mart 2006 · Gülhane TD Güngör ve ark.
Tartýþma
Aile planlamasý eðitimi ve doðum
kontrol yöntemlerinin kullanýmý, halen
ülkemiz için önemli bir problem oluþturmaktadýr. Modern kontrasepsiyon yöntemlerinin mevcudiyetine raðmen, geleneksel yöntemlerle istenmeyen gebeliklerden korunmak amaçlý kullanýmý
toplumumuzda önemli bir yere sahiptir.
Finger ve ark. tarafýndan yapýlan çalýþmada bazý sosyokültürel yapýya sahip
ülkelerde geri çekme yönteminin kullanýmý araþtýrýlmýþ ve geri çekme yöntemini tercih edenlerin oraný, Romanya' da
%35, Çekoslovakya'da %24 iken Türkiye'de bu oran %27 olarak bildirilmiþtir
(7).
Türkiye'nin farklý bölgelerinde yapý-
lan çalýþmalarda, kontrasepsiyon yöntemlerinden herhangi birinin kullaným oranlarý %47.8 ile %81.3 arasýnda rapor
edilmiþtir. Bizim çalýþma grubumuzda ise
bu oran %91.4 olarak tespit edilmiþtir
(4,8-13).
TNSA verilerine göre, geri çekme
yöntemi %24'lük kullaným oraný ile
toplumumuzda en sýk kullanýlan, geleneksel kontrasepsiyon yöntemidir (14).
Geri çekme yöntemi ile ilgili, dünyanýn
farklý ülkelerinde %1 ile %29 arasýnda
deðiþim gösteren kullaným oranlarý bildirilmiþtir (5,15). Geri çekme yönteminin
etkinliði her popülasyonda yeterli ve etkin
düzeyde olmasa da, özellikle belirli gruplarda etkin olduðu ortaya konmuþtur (16).
Çalýþmamýzda 12 yýldan fazla eðitim
alanlarda, daha kýsa süreli eðitim alanlara
göre geri çekme yönteminin daha etkin
olarak uygulanabildiði ve beklenmeyen
gebelik oluþumunun, bu grupta daha az
olduðu sonucuna varýlmýþtýr. Özellikle
reprodüktif çaðýn ileri dönemlerinde (35-
40 yaþ arasý) geri çekme yöntemi çiftler
arasýnda daha etkin olarak kullanýlmakta
ve buna baðlý istenmeyen gebelik oranlarý
daha düþük olmaktadýr. Bunun nedeninin azalmýþ ovaryan rezerve de baðlý
olabileceði akla getirilmelidir.
Sonuç olarak, toplumumuzda geri
çekme yöntemi eðitim seviyesi yüksek
olan çiftler arasýnda dahi önemli bir oranda kontrasepsiyon yöntemi olarak tercih
edilmekte ve eðitim seviyesi daha düþük
olanlara göre daha etkin þekilde kullanýlmaktadýr.