Devital diş ağartmasında kullanılan farklı servikal bariyer materyallerin sızdırmazlığının değerlendirilmesi
1. Lee GP, Lee MY, Lum SOY, Poh RSC,
Lim KC. Extraradicular diffusion of hydrogen peroxide and pH changes associated
with intracoronal bleaching of discoloured
teeth using different bleaching agent. Int
Endod J 2004; 37: 500-506.
2. Rotstein I, Mor C, Friedman S. Prognosis
of intracoronal bleaching with sodium
perborate preparation in-vitro: 1-year
study. J Endod 1993; 19: 10-12.
3. Fuss Z, Szajkis S, Tagger M. Tubular permability to calcium hydroxide and to
bleaching agents. J Endod 1989; 8: 362-364.
4. Rostein I. In vitro determination and quantification of 30% hydrogen peroxide penetration through dentin and cementum during bleaching. Oral Surg Oral Med Oral
Pathol 1991; 72: 602-606.
5. Dahl JE, Pallesen U. Tooth bleaching- a
critical review of the biological aspects. Crit
Rev Oral Biol Med 2003; 14: 292-304.
6. Steiner DR, West JD. A method to determine the location and shape of an intracoronal bleach barrier. J Endod 1994; 20,
304-306.
7. Heller D, Skribner J, Lin LM. Effect of
intracoronal bleaching on external cervical
root resorption. J Endod 1992; 18: 145-148.
8. Weiger R, Kuhn A, Löst C. Radicular penetration of hydrogen peroxide during intracoronal bleaching with various forms of
sodium perborate. Int Endod J 1994; 27:
213-217.
9. Smith JJ, Cunningham CJ, Montgomery S.
Cervical canal leakage after internal bleaching procedures. J Endod 1992; 10: 476-481.
10. Brighton MD, Harrington GW, Nicholls
JI. Intracanal isolating barriers as they relate
to bleaching. J Endod 1994; 20: 228-232.
11. Olivera LD, Carvalho CAT, Hilgert E,
Bondioli IR, Araújo MAM. Sealing evaluation of the cervical base in intracoronal
bleaching. Dental Traumatol 2003; 19: 309-
313.
12. Al-Omari MA, Dummer PM. Canal blockage and debris extrusion with eight preparation techniques. J Endod 1995; 21: 154-158.
13. Attin T, Paqué F, Ajam F, Lennon ÁM,
Review of the current status of tooth
whitening with the walking bleach technique. Int Endod J 2003; 36: 313-329.
14. Gimlin D R, Schindler G. The management of postbleaching cervical resorbtion. J
Endod 1990; 16: 292-297.
15. Goon EY, Cohen S, Borer RF. External
cervical root resorbtion following bleaching. J Endod 1986; 12: 414-418.
16. Latchman NL. Postbleaching cervical
resorption. J Endod 1986; 12: 262-264.
17. Costas FL, Wong M. Intracoronal isolating
barriers: effect of location on root leakage
and effectiveness of bleaching agents. J
Endod 1991; 17: 365-368.
18. Rostein I, Lehr Z, Gedalia I. Effect of
bleaching agents on inorganic components
of human dentin and cementum. J Endod
1992; 18: 290-293.
19. Atash R, Vanden Abbeele A. Sealing ability
of new generation adhesive systems in primary teeth: an in vitro study. Pediatr Dent
2004; 26: 322-328.
20. Brackett WW, Haisch LD, Pearce MG,
Brackett MG. Microleakage of class V resin
composite restorations placed with selfetching adhesives. J Prosthet Dent 2004;
91: 42-45.
Giriþ
Özellikle ön bölgelerdeki diþ renklenmeleri, birçok hasta için önemli estetik
problemler oluþturmaktadýr. Kök kanal
tedavisi yapýlmýþ diþlerde oluþan renklenmeler, pulpal doku artýklarýnýn tam temizlenememesinden, kanal dolgu maddelerinden ve kanal dolgu patlarýnýn
içerisindeki öjenol veya gümüþ içeriklerinden meydana gelir (1). Estetiðin geri
kazandýrýlmasýnda, kron içi aðartma yöntemleri diðer protetik yaklaþýmlara göre
daha kolay uygulanabilen ve ucuz bir
yöntemdir.
Kron içi aðartma yönteminde, pulpa
odasý içine sodyum perboratýn su veya
hidrojen peroksidle karýþýmý uygulanýr veCilt 48 · Sayý 1 · Gülhane TD Aðartma ve kron içi bariyer materyalleri · 35
Ketac-Cem ve Scotchbond Multipurpose'a göre daha az sýzýntý oluþturduðunu
bulmuþlardýr. IRM ile çinko oksid öjenol
arasýnda ise fark olmadýðýný bildirmiþ-
lerdir (10).
Olivera ve ark., iki cam iyonomer
simaný (Vitremer ve Vidrion R) hidrojen
peroksidin sýzýntýsý üzerine etkisini
incelemiþler ve Vitremer ile Vidrion R
arasýnda fark olmadýðýný, ancak bariyer
materyali kullanýlmayan kontrol grubuna
göre daha az sýzýntý oluþturduklarýný
bildirmiþlerdir (11).
Bu çalýþmanýn amacý, aðartma ajanlarýnýn apikal sýzýntýlarýný önlemede veya
azaltmada farklý bariyer dolgu materyallerinin etkinliðinin karþýlaþtýrýlmasýdýr.
Gereç ve Yöntem
Çalýþmada 40 adet çekilmiþ tek köklü
diþ (alt-üst keserler veya kanin) kullanýldý.
Diþler, distile su içinde saklandý. Diþlerin
yüzeylerindeki artýklar, periodontal küret
yardýmýyla temizlendi. Giriþ kaviteleri
elmas ront frezle hazýrlandý. Kök kanal
boyu radyografik apeksten 1 mm kýsa olacak þekilde tespit edildi. Kök kanallarý,
standardize preparasyon tekniðiyle geniþ-
letildi (12). Apikal stop paslanmaz çelik,
35 numaralý K-tip eðeyle hazýrlandý.
Eðeler kanal içinde "reaming" (yarým tur
çevirip çekme) hareketi ile ve kanaldan
geri çekerken kanal duvarlarýna basýnç
uygulayacak þekilde kullanýldý. Ýþleme,
eðe kanal içinde rahat edene kadar devam
edildi ve diðer eðeye geçildi. Kanalýn geri
kalaný (çalýþma boyutundan 3 mm kýsa)
40 numaralý K-tip eðeyle baþlayarak
çevresel eðeleme tekniðiyle geniþletildi.
Kök kanallarý 60 numaralý eðeye kadar
geniþletildi. Geniþletme sýrasýnda her eðe
deðiþiminde kanallar 1 ml %1'lik sodyum
hipoklorid ile yýkandý. Otuz beþ nolu Ktip eðeyle rekapitülasyon yapýldý. Son
olarak 10 ml %1'lik sodyum hipoklorid ile
yýkandýktan sonra kanallar, steril paperpoint ile kurutuldu. Kanallar AH-26
(Dentsply DeTrey, Konstanz, Germany)
kanal patý ve guta-perka kullanýlarak lateral kondansasyon tekniði ile dolduruldu.
Kök kanallarýnýn tam olarak doldurulup
doldurulmadýðýnýn tespiti için diþlerden
radyografiler alýndý. Diþler üç gruba
(n=12) ayrýldý.
Grup 1: Kanal dolgusu vestibüler
mine-sement sýnýrýnýn 3 mm altýna kadar
kaldýrýldý. Mine-sement sýnýrýna kadar
Ketac Molar Easymix (3M ESPE, St Paul,
U.S.A.) cam iyonomer siman bariyer
materyali yerleþtirildi.
Grup 2: Birinci gruba benzer þekilde
diþler hazýrlandý ve Adper-L-Pop (3M
ESPE, St Paul, U.S.A.) dentin baðlayýcý ve
Filtek Z 250 (3M ESPE, St Paul, U.S.A.)
ýþýkla sertleþen kompozit yerleþtirildi.
Grup 3: Bariyer materyali olarak
Adhesor (Spofa Dental, Prague, Czech
Republic) çinko fosfat siman kullanýldý.
Bariyer materyalleri yerleþtirildikten
sonra pulpa odasýna, steril kuru pamuk
yerleþtirilip, Cavit® (ESPE, Neus,
Germany) geçici dolgu ile giriþ kaviteleri
kapatýldý. Diþler 37°C ve %100 nemli
ortamda 5 gün bekletildi. Daha sonra
aðartma iþlemi için %30'luk hidrojen peroksid (Sultan Chemists Inc., Englewood,
U.S.A.) ve sodyum perborat (Sultan
Chemists Inc., Englewood, U.S.A.) ile
1/3 oranýnda karýþtýrýldý ve pulpa odalarý-
na yerleþtirildi. Giriþ kaviteleri, çinko fosfat simanla kapatýldý ve 37°C ve %100
nemli ortamda 3 gün bekletildi. Bu iþlemler üç kez tekrarlandý. Aðartma iþlemi
tamamlandýktan sonra pulpa odalarý 5 ml
distile suyla temizlendi ve kalsiyum
hidroksid yerleþtirilerek 14 gün bekletildi.
Giriþ kavitesindeki dolgu çýkarýldý. Pulpa
odalarý 10 ml distile suyla yýkandý. Giriþ
kavitesi hariç diþlerin tüm yüzeyleri iki
kat týrnak cilasý ile örtüldü. Pozitif ve
negatif kontrol gruplarýnýn her biri için 2
adet diþ kullanýldý. Pozitif kontrol için
kök kanalý doldurulduktan sonra pulpa
odasý ve giriþ kavitesi açýk býrakýldý ve dýþ
yüzeylerine týrnak cilasý sürülmedi.
Negatif kontrol için kök kanalý doldurulduktan sonra giriþ kavitesi simanla dolduruldu ve tüm dýþ yüzeyler týrnak cilasýyla
kapatýldý. Diþler, %2'lik metilen mavisi
içinde 5 gün bekletildi. Diþler daha sonra
su ile yýkanýp kurutuldu ve bukko-lingual
yönde kesiti alýndý. Stereomikroskop
(Carl Zeis, Oberkochen, Germany) altýnda apikal yönde oluþan sýzýntý miktarý
milimetre olarak kaydedildi. Gruplar
arasýndaki sýzýntý miktarlarýndaki farklýlýklar, tek yönlü varyans analizi (Oneway
ANOVA) ve Tukey's HSD testi kullanýlarak belirlendi. Ýstatistiksel farklýlýk
0.05 olacak þekilde tespit edildi.
Bulgular
Deney gruplarýna ait ortalama sýzýntý
deðerleri Tablo I ve Þekil 1'de verilmiþtir.
Negatif kontrol grubunda sýzýntý
olmazken, pozitif kontrol grubunda
apikal yönde kanal dolgusu boyunca
tamamen sýzýntý meydana gelmiþtir.
Deney gruplarýna ait istatistiksel deðerlendirmeler Tablo II'de verilmiþtir. 3M,
Z250 ýþýnlý kompozit ve Adhesor fosfat
siman bariyer maddeleri kullanýlan gruplar arasýnda, istatistiksel olarak anlamlý bir
farklýlýk yoktur (p>0.05). Ketac Molar
Easymix kullanýlan grup ile diðer gruplar
arasýndaki farklýlýk, istatistiksel olarak
anlamlýdýr (p<0.05).
Tartýþma
Devital diþlerde kuron içi aðartma
yöntemlerinin en önemli yan etkisi,
servikal kök rezorbsiyonudur (13). Çalýþ-
malar hidrojen peroksidin pulpa odasýndan dentin tübülleri vasýtasýyla kök dýþýna
sýzarak servikal kök rezorbsiyonlarýna
neden olduðunu desteklemektedir (7,8,
14-16).
Tablo II. Gruplararasý deðerlerin istatistiksel karþýlaþtýrma sonuçlarý
____________________________________
Grup karþýlaþtýrmalarý p deðeri
____________________________________
Grup 1 ile Grup 2 arasý <0.001
Grup 1 ile Grup 3 arasý <0.001
Grup 2 ile Grup 3 arasý 0.966
____________________________________
Þekil 1. Deney gruplarýnýn mine sement
sýnýrýndan apikal yöne doðru oluþan ortalama
sýzýntý miktarlarý (mm)
Tablo I. Sýzýntý düzeylerine iliþkin tanýmlayýcý istatistikler
____________________________________
Grup Ortalama Standart sapma
____________________________________
Grup 1 0.69 0.43
Grup 2 3.03 1.43
Grup 3 3.15 1.24
____________________________________36 · Mart 2006 · Gülhane TD Aydýn ve ark.
Weiger ve ark., sýzan hidrojen peroksid miktarýnýn kullanýlan sodyum
perboratýn tipine baðlý olduðunu belirtmiþlerdir (8). Sodyum perboratýn suyla
karýþýmý, hidrojen peroksidle karýþýmýna
göre daha az sýzýntý meydana getirmektedir. Bu nedenle aðartma ajaný olarak
sodyum perboratýn su ile karýþýmý tavsiye
edilmektedir (8). Ancak, bu çalýþmada
bariyer materyallerinin etkinliði karþýlaþ-
týrýlacaðýndan sodyum perborat ve
%30'luk hidrojen peroksid karýþýmý kullanýlmýþtýr.
Hidrojen peroksidin kök kanal dolgusu boyunca apikal bölgeye ve dentin
kanallarýna sýzmasýný önlemek için minesement sýnýrýnda en az 2 mm kalýnlýðýnda
bariyer materyali kullanýlmasý önerilmektedir (9,17,18).
Çalýþmamýzda bariyer materyali 3
mm kalýnlýðýnda hazýrlandý. Aðartma
ajanlarýnýn bariyer materyallerinin sýzýntýsý üzerine etkisini deðerlendirmek için
üç farklý materyal kullanýldý. Kullanýlan
bariyer materyallerinin hiçbiri tam bir
sýzdýrmazlýk saðlayamazken, bariyer materyali kullanýlmayan kontrol grubunda,
apikal sýzýntýda önemli bir oranda artýþ
gözlendi.
Bringthon ve ark., IRM materyalinin
Ketac-Cem dolgu materyaline göre daha
az sýzýntý oluþturduðunu gözlemiþlerdir
(10). Çalýþmamýzda kullandýðýmýz Ketac
Molar Easymix materyali ise, Filtek Z250
ve Adhesor çinko fosfat simana göre daha
iyi bir sýzdýrmazlýk saðlamýþtýr.
Olivera ve ark., kuron içi aðartmada
bariyer materyali olarak Vitremer ve
Vidrion R cam iyonomer simanlarý
karþýlaþtýrmýþlardýr (11). Her iki grup
arasýnda sýzdýrmazlýk açýsýndan anlamlý
bir farklýlýk olmadýðýný, fakat bariyer
materyali yerleþtirilmeyen kontrol grubu
ile karþýlaþtýrýldýðýnda, Vitremer'in anlamlý olarak daha az sýzdýrdýðýný bildirmiþlerdir (11). Bizim çalýþmamýzda da, Ketac
Molar Easymix cam iyonomer simanýn
sýzdýrmazlýðýnýn daha iyi olduðu görülmüþtür. Bu da cam iyonomerin diþ yapý-
larýna daha iyi baðlanmasýyla açýklanabilir.
Bu çalýþmada "self-etching" Adper-LPop dentin baðlayýcý ve Z 250, kompozit
bariyer materyali olarak kullanýlmýþtýr.
Daha az teknik hassasiyeti gerektirdiði
için, son zamanlarda tek aþamalý asid ve
dentin baðlayýcý uygulamalarý yaygýn
olarak kullanýlmaktadýr. Çalýþmalarda
Adper-L-Pop'u da içeren bu sistemlerin
mikro sýzýntýyý azalttýðý bildirilmiþtir
(19,20). Çalýþmamýz, sodyum perborat ve
%30'luk hidrojen peroksidin Adper-LPop ve Z250 kompozitin sýzdýrmazlýðýný
etkilediðini göstermektedir.
Sonuç olarak, aðartma ajanlarýnýn
zararlý etkilerini önlemek için kanal içi
bariyer materyallerinin mutlaka kullanýlmasý gerekmektedir.
Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.

