Kadınların Pap smear yaptırma durumları ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi

PDF Dosyası: 

arastirmax_2365_pp_25-29.pdf

Giriþ
Serviks kanseri dünya genelinde;
kadýnlarda görülme sýklýðý açýsýndan ikinci, kanserin neden olduðu ölümlerde ise
üçüncü sýrayý almaktadýr (1). Her yýl
dünyada 470 000'in üzerinde yeni vaka ve
233 400 ölüm görülmektedir. Serviks
kanserinin yüksek insidansý özellikle
geliþmekte olan ülkelerde önemli bir
sorundur (2). Türkiye'de ise en sýk
görülen jinekolojik kanserdir (3). Ýnsidan-26 · Mart 2006 · Gülhane TD Akyüz ve ark.
kadýnlarýn yaþý, eðitimi, ýrký, sosyo
ekonomik durumu ve kültürel özelliklerine göre farklýlýk göstermektedir (9). Pap
smear yaptýrma oranlarýnýn, geliþmiþ
ülkelerde yaþlý, fakir ve azýnlýk gruplarda
daha düþük olduðu (6,7,10), Türkiye'de
yapýlmýþ benzer bir çalýþmada da, yaþ ve
eðitim seviyesi arttýkça ve sosyal güvence
varlýðýnda arttýðý belirtilmiþtir (10).
Pap smear yaptýrma davranýþýnýn farklý kültürlere, gruplara ve sosyodemografik
özelliklere göre deðiþebildiðinin bilinmesi, saðlýk personelinin hizmet verdiði
gruba ulaþmasýný ve hizmet sunmasýný
etkileyecek önemli bir bilgidir. Bu nedenle çalýþma, GATA Kadýn Hastalýklarý ve
Doðum Polikliniðine baþvuran kadýnlarýn
Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu
etkileyen faktörleri araþtýrmak amacýyla
tanýmlayýcý olarak planlanmýþtýr.
Gereç ve Yöntem
Çalýþma, 01 Nisan-07 Haziran 2004
tarihleri arasýnda GATA Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Polikliniðine baþvuran 19-
61 yaþlarý arasýndaki halen veya geçmiþte
cinsel aktif olan ve histerektomi ameliyatý
geçirmemiþ kadýnlar üzerinde kesitsel
olarak uygulanmýþtýr.
Belirtilen tarihler arasýnda yukarýdaki
kriterlere uyan ve araþtýrmaya katýlmaya
istekli olan 265 kadýn, araþtýrmanýn
örneklemini oluþturmuþtur. Katýlýmcýlara
araþtýrma hakkýnda bilgi verildikten sonra,
sözlü onamlarý alýnmýþtýr. Veriler, araþtýrmacýlar tarafýndan ilgili literatür taramasý
sonrasý geliþtirilen soru formu ile yüz
yüze görüþme tekniði uygulanarak
toplanmýþtýr. Soru formu iki bölümden
oluþmuþtur. Birinci bölümde kadýnlarýn
sosyo-demografik özelliklerini, ikinci
bölümde Pap smear ile ilgili bilgileri, Pap
smear yaptýrma durumlarý ve bunu etkileyen faktörler ile servikal kansere yönelik
risk algýlamalarýný içeren sorular yer
almýþtýr (Soru formu).
Elde edilen veriler, 11.0 istatistik
paket programý ile, yüzdelik, frekans ve
Ki-kare testleri kullanýlarak deðerlendirilmiþ ve anlamlýlýk için p<0.05
düzeyi alýnmýþtýr.
Bulgular
Kadýnlar soru formunda yer alan
"daha önce jinekolojik muayene sýrasýnda
rahim aðzýnýzdan hiç sürüntü alýndý mý?"
sorusuna verdikleri cevaba göre iki gruba
ayrýlarak deðerlendirilmiþtir. Buna göre
araþtýrmaya katýlan 265 kadýnýn 136'sý
(%51.32) daha önce Pap smear yaptýrmýþ,
129'u (%48.68) ise bu testi hiç yaptýrmamýþ olarak belirlenmiþtir.
Çalýþmaya katýlan kadýnlarýn yaþý,
evlilik yaþý ve evlilik süresi ortalamalarý
sýrasýyla 35.25±10.52, 18.30±3.09 ve
15.41±11.36'dýr.
Tablo I'de kadýnlarda Pap smear yaptýrma oranýnýn 30-39 yaþ grubunda,
ortaokul mezunlarýnda, çalýþmayanlarda,
evlilik süresi 11-20 yýl arasýnda olanlarda,
dört ve üstünde doðum yapanlarda yüksek olduðu görülmektedir. Pap smear
yaptýrma durumu ile kadýnlarýn yaþ,
eðitim seviyesi, evlilik süresi ve doðum
sayýsý arasýnda istatistiksel olarak anlamlý
iliþki olduðu belirlenmiþtir (p<0.05)
(Tablo I).
Kadýnlarýn eðitim seviyesi ile evlilik
süreleri ve ilk evlenme yaþlarý arasýndaki
iliþki incelenmiþ olup, eðitim seviyesi
yüksek olanlarýn evlilik yaþý ortalamalarýnýn daha yüksek (p<0.001), buna
karþýn evlilik sürelerinin daha kýsa olduðu
(p<0.001) ve aralarýndaki farkýn istatistiksel olarak anlamlý olduðu bulunmuþtur.
Araþtýrma kapsamýndaki kadýnlara
herhangi bir jinekolojik problemle
karþýlaþtýklarýnda, muayeneye gitme
konusundaki görüþleri sorulmuþ ve
buradan elde edilen bulgularla, Pap smear
yaptýrma arasýndaki iliþki incelenmiþtir.
Tablo II'de, herhangi bir þikayeti
olduðunda jinekolojik muayeneye giden
kadýnlarýn %60.33'ünün, sýkýntýlarý
dayanýlmaz olduðunda gidenlerin ise
%36.17'sinin Pap smear yaptýrdýðý ve
kadýnlarýn jinekolojik muayeneye gitme
durumlarý ile Pap smear yaptýrmalarý
arasýnda anlamlý bir iliþki olduðu bulunmuþtur (p<0.05) (Tablo II).
Tablo III'de Pap smear testini duyan
kadýnlarýn %76.92'si, duymayanlarýn
%26.08'i bu testi yaptýrdýðýný ifade etmiþ-
tir. Ýki grup arasýnda Pap smear yaptýrma
açýsýndan istatistiksel olarak anlamlý bir
fark olduðu görülmüþtür (p<0.001).
Kadýnlarýn Pap smear yaptýrmasý
gereken grubu tam olarak tanýmlayamadýklarý, yakýn olarak bütün kadýnlarýn
yaptýrmasý gerektiðini bildirenlerde yaptýrma oranýnýn yüksek, bilmiyorum
diyenlerde ise düþük olduðu görülmektedir. Pap smear testinin jinekolojik kanser
tanýsý için kullanýldýðýný ve ne sýklýkta
yapýlmasý gerektiðini bilme oranýnýn
düþük, bunun yanýnda bilen ve her yýl
yapýlmasý gerektiðini belirten kadýnlarda,
test yaptýrma oranýnýn yüksek olduðu
bulunmuþtur. Kadýnlar arasýnda bilgi
düzeylerine göre Pap smear yaptýrma
açýsýndan anlamlý bir fark olduðu saptanmýþtýr (p<0.001). Pap smear testi yaptýrdýðýný belirtenlerin test yaptýrma
sayýlarý incelendiðinde ise, %58.09'unun
yalnýzca bir kez test yaptýrdýðý belirlenmiþtir (Tablo III).
Tablo IV'de kendilerini serviks
kanseri için riskli görenlerin tamamýnýn,
riskli görmeyenlerin yarýsýnýn, riskli olup
olmadýðýný bilmeyenlerin 1/3'ünün Pap
smear testi yaptýrdýðý görülmektedir.
Kadýnlarýn kendini riskli görme durumSoru formu
____________________________________
1. Yaþýnýz?..................
2. Eðitim durumunuz?
F Ýlkokul F Ortaokul F Lise F Üniversite
3. Çalýþýyor musunuz?
F Evet F Hayýr
4. Evlilik süreniz?.........
5. Doðum sayýnýz?............
6. Jinekolojik muayeneye gitme ile ilgili
düþünceleriniz nasýldýr?
F Sýkýntýlarým dayanýlmaz olduðunda
muayeneye olurum
F Herhangi bir þikayetim olduðunda
muayene olurum
F Rutin olarak muayene olurum
7. Daha önce Pap smear testini duydunuz
mu?
F Evet F Hayýr
8. Daha önce Pap smear testi yaptýrdýnýz
mý?
F Evet (kaç kez...........) F Hayýr
9. Sizce Pap smear testi hangi hastalýðýn
tanýsý için yapýlmaktadýr?
........................................................
10. Sizce Pap smear testini kimler yaptýrmalýdýr?
........................................................
11. Sizce Pap smear testi ne sýklýkta yaptýrýlmalýdýr
........................................................
12. Kendinizi serviks kanseri için riskli görü-
yor musunuz?
F Evet F Hayýr F Bilmiyorum
13. Cevabýnýz evet ise neden riskli
olduðunuzu düþünüyorsunuz?
____________________________________ .............................................................Cilt 48 · Sayý 1 · Gülhane TD Pap smear · 27
larý ile Pap smear testi yaptýrmalarý arasýnda anlamlý bir iliþki olduðu belirlenmiþtir
(p<0.001). Riskli olduðunu düþünenler,
en yüksek oranda rahim içi araç (RÝA)
(%38.09) ve oral kontraseptif kullanmalarý
nedeniyle kendilerini riskli gördüklerini
belirtmiþlerdir (Tablo IV).
Tartýþma
Dünya çapýnda ön sýralarda yer alan
serviks kanseri ve taramasýyla ilgili çok
sayýda çalýþma mevcuttur. Bu konuda
deðiþik ülkeler ve etnik gruplarda
yapýlmýþ bazý çalýþmalarda (Nguyen ve
ark., Teksas ve Kaliforniya'da yaþayan
Vietnamlý kadýnlarda %76, Wellensiek ve
ark., Güney Afrika'da %27, Behbakht ve
ark., Chicago'da %75, Byrd ve ark.,
Ýspanyol kadýnlarda %69, Gichangi ve
ark., Kenya'da %20, Farland Botswana'da
%60, Sirovich ve Welch, Amerika Birleþik
Devletleri'nde %93) farklý Pap smear yaptýrma oranlarý bildirilmiþtir (11-17).
Araþtýrmamýz kapsamýnda deðerlendirilen 265 kadýnýn 136'sýnýn (%51.32) daha
önce Pap smear yaptýrdýðý, 129'unun
(%48.68) yaptýrmadýðý belirlenmiþtir.
Bir çok araþtýrmada kadýnlarýn sosyodemografik özelliklerine göre Pap smear
yaptýrma oranlarý incelenmiþtir. Örneðin,
Kalyoncu ve ark., 35 yaþ üstünde ve evlilik
süresi uzun olan kadýnlarda, Nguyen ve
ark. 40 yaþ üstünde olan, Siahpush ve
Singh ise 30-49 yaþ grubunda olan kadýnlarda, Wellensiek ve ark. da doðum yapan
kadýnlarda, Pap smear yaptýrma oranýnýn
yükseldiðini saptamýþlardýr (10-12,18).
Bu araþtýrma sonuçlarýna benzer þekilde
çalýþmamýzda, 30-39 yaþ grubunda olanlarýn, ortaokul mezunlarýnýn, çalýþmayanlarýn, evlilik süresi 11-20 yýl arasýnda
olanlarýn, dört ve üstünde doðum yapanlarýn en yüksek oranda Pap smear yaptýrdýðý görülmüþtür (Tablo I). Kadýnlarýn
yaþýnýn, evlilik süresinin ve doðum
sayýsýnýn artmasýyla beraber obstetrik ya
da jinekolojik nedenlerle muayene
olmalarýnýn ve dolayýsýyla Pap smear yaptýrma oranýnýn arttýðý düþünülmektedir.
Kadýnlarýn çalýþma durumunun Pap
smear yaptýrma üzerine farklý bir etkisi
bulunmamýþtýr (Tablo I).
Bu konuda yapýlmýþ birçok araþtýrmada bizim çalýþmamýzdan farklý olarak
eðitim seviyesinin yükselmesiyle beraber
Pap smear yaptýrma oranýnýn arttýðý gösterilmiþtir (7,10-13,18). Araþtýrmamýzdaki
kadýnlarda, eðitim seviyesi yüksek olanlarýn evlilik yaþý ortalamalarýnýn daha yüksek, evlilik sürelerinin daha kýsa olduðu
belirlenmiþtir. Türk toplumunda aktif
cinsel yaþamýn genellikle evlilikle birlikte
baþlamasý sebebiyle evlilik süresi arttýkça
obstetrik ya da jinekolojik nedenlerle
muayeneye gitme oranlarýnýn artmasý,
eðitim seviyesi yüksek olan kadýnlarýn
daha düþük oranda Pap smear yaptýrmalarý sonucunu açýklayabilir.
Kadýnlarýn jinekolojik muayeneye
gitme durumunu etkileyen düþüncelerinin Pap smear yaptýrmada etkili olduðu ve
kadýnlarýn jinekolojik muayeneye gitme
durumlarý ile Pap smear yaptýrmalarý
arasýnda anlamlý bir iliþki olduðu bulunmuþtur (p<0.05) (Tablo II). Behbakht ve
ark.nýn yaptýklarý araþtýrmada, çalýþ-
mamýza benzer olarak Pap smear yaptýrma oranýnýn, doktora gitmenin çok zor
olduðunu belirten kadýnlarda, doktora
gitmek kolay diyen kadýnlardan daha
düþük olduðu bildirilmiþtir (13). Kýlýç
çalýþmasýnda; kadýnlarýn bilgi eksikliði,
önemsememe, utanma, kötü bir taný
konulmasý korkusu vb. nedenlere baðlý
olarak jinekolojik muayeneden çekindiklerini belirtmiþtir (19). Kadýnlarýn jinekolojik muayene ile ilgili düþüncelerinin
jinekolojik muayeneyi ve test yaptýrmayý
etkilediðini bilmek, hemþirelerin kadýnlarý bu konuda bilinçlendirmeleri ve eðitmeleri açýsýndan önemlidir.
Kalyoncu ve ark.nýn yaptýklarý çalýþ-
mada da Pap smear testini duyan kadýnlarýn yaptýrma oraný %72.92'dir (10).
Tablo I. Kadýnlarýn sosyodemografik özelliklerine göre Pap smear yaptýrma durumlarý
_______________________________________________________________________________
Pap smear yaptýrmýþ Pap smear yaptýrmamýþ 2 p
n=136 (%)* n=129 (%)*
_______________________________________________________________________________
Yaþ
19-29 36 (35.29) 66 (64.71) 22.283 <0.001
30-39 40 (74.07) 14 (25.93)
40-61 60 (55.05) 49 (44.95)
Eðitim durumu
Ýlkokul 47 (53.41) 41 (46.59) 8.425 0.038
Ortaokul 26 (70.27) 11 (29.73)
Lise 29 (41.43) 41 (58.57)
Üniversite 34 (48.57) 36 (51.43)
Çalýþma durumu
Çalýþýyor 31 (49.21) 32 (50.79) 0.148 0.701
Çalýþmýyor 105 (51.98) 97 (48.02)
Evlilik süresi
1-10 40 (36.36) 70 (63.64) 19.032 <0.001
11-20 44 (66.67) 22 (33.33)
21-30 38 (62.30) 23 (37.70)
31-45 14 (50.00) 14 (50.00)
Doðum sayýsý
Nullipar 12 (25.00) 36 (75.00) 7.662 0.022
1-3 doðum 88 (56.77) 67 (43.23)
4 ve üstü doðum 36 (58.06) 26 (41.94)
_______________________________________________________________________________
*Satýr yüzdesi verilmiþtir
Tablo II. Kadýnlarýn jinekolojik muayeneye gitme durumlarýna göre Pap smear yaptýrma
durumlarý
______________________________________________________________________________
Jinekolojik muayeneye gitme Pap smear Pap smear
yaptýrmýþ yaptýrmamýþ 2 p
n=136 (%)* n=129 (%)*
______________________________________________________________________________
Sýkýntýlarým dayanýlmaz olduðunda
muayeneye olurum 17 (36.17) 30 (63.83)
Herhangi bir þikayetim olduðunda
muayene olurum 73 (60.33) 46 (47.42)
Rutin olarak muayene olurum 48 (39.67) 51 (52.58)
______________________________________________________________________________
*Satýr yüzdesi verilmiþtir
8.840 0.01228 · Mart 2006 · Gülhane TD Akyüz ve ark.
Araþtýrmamýzda da daha önce Pap smear
testini duyan kadýnlar ile hiç duymamýþ
olanlar arasýnda Pap smear yaptýrma
açýsýndan anlamlý bir fark olduðu bulunmuþtur. Kadýnlarýn dörtte birinin daha
önce Pap smear testini hiç duymadýðýný
belirttiði halde ismini bilmedikleri testi
yaptýrmýþ olmalarý çalýþmamýzda saptadýðýmýz önemli bir bulgudur (Tablo
III). Bu sonuç, kadýnlarýn büyük bir
bölümünün bilinçli olarak deðil, jinekolojik muayene sýrasýnda saðlýk personelinin konuya hassasiyeti sonucu Pap smear
taramasýndan geçirilebildiklerini düþündürmektedir. Kadýnlarýn Pap smear ile
ilgili bilgi düzeylerine göre yaptýrma
durumlarý incelendiðinde; testin kimler
tarafýndan, hangi hastalýðýn tanýsý için ve
ne sýklýkta yaptýrýlmasý gerektiðini
bilmeyenlerin daha düþük oranda yaptýrdýðý ve aralarýndaki farkýn istatistiksel
olarak anlamlý olduðu bulunmuþtur
(p<0.001) (Tablo III). Wellensiek ve
ark.nýn yaptýklarý çalýþmada da serviks
kanseri ve Pap smear hakkýnda bilgi sahibi
olanlarda test yaptýrma oranýnýn arttýðý
bildirilmiþtir (12).
Servikal kanserin erken teþhisine
yönelik Pap smear taramasýyla ilgili olarak
American Cancer Society (ACS); kadýnlarýn ilk seksüel deneyimden 3 yýl sonra
veya seksüel aktif olsun ya da olmasýn 21
yaþýna geldiklerinde, 30 yaþ ve üzerinde
her yýl, üç yýl negatif sonuç çýkmasý durumunda 3 yýlda bir Pap smear testi yaptýrmalarýný, 70 yaþýn üzerinde ve son 10
yýlda anormal Pap test sonucu olmayan,
üç veya daha fazla normal Pap test sonucu
olan kadýnlarýn servikal kanser tarama
programýndan çýkarýlmalarýný; benzer
þekilde American College of Obstetricians and Gynecologist (ACOG); hayatý
boyunca herhangi bir dönemde veya
halen seksüel aktif olan ya da 21 yaþýna
gelmiþ tüm kadýnlarýn yýllýk pelvik
muayene ve Pap smear yaptýrmalarýný, 30
yaþ üzerinde ve 3 yýl ardýþýk yýllýk normal
pelvik muayene ve Pap smear sonucu
olan kadýnlarýn daha uzun aralýklarla kontrol edilebileceðini bildirmiþtir (4,14).
Ancak, çalýþmamýzda kadýnlarýn Pap
smear yaptýrmasý gereken grubu ve ne
sýklýkta yapýlmasý gerektiðini tam olarak
tanýmlayamadýklarý görülmüþtür. Bu
bulgu da kadýnlarýn saðlýk personeli
tarafýndan konunun önemi konusunda
yeterli düzeyde bilgilendirilmediðini
göstermektedir. Bunun yanýnda kadýnlarýn %51.32'si (n=136) Pap smear yaptýrmýþ olmakla birlikte bunlarýn %58.09'
unun (n=79) yalnýzca bir kez yaptýrmýþ
olmasý, elde ettiðimiz sonucun amaca
yönelik hizmet etmediðini düþündürmektedir. Çünkü, sadece bir kez yaptýrýlan smear, serviks kanserinin erken
tanýsý için yeterli deðildir.
Kendilerini serviks kanseri için riskli
görenlerin tamamýnýn Pap smear testi
yaptýrdýðý, riskli olup olmadýðýný
bilmeyenlerin ise yarýsýndan fazlasýnýn
test yaptýrmadýðý saptanmýþ ve kadýnlarýn
kendini riskli görme durumlarý ile Pap
smear testi yaptýrmalarý arasýnda anlamlý
bir iliþki olduðu belirlenmiþtir (p<0.001)
(Tablo IV). Yapýlan çalýþmalarda da
araþtýrmamýza paralel olarak kendilerini
serviks kanseri için riskli gören kadýnlarýn
daha yüksek oranda Pap smear testi yaptýrdýklarý belirlenmiþtir (11,12,15).
Kadýnlarýn Pap smear yaptýrmasýnýn;
jinekolojik muayene hakkýndaki görüþ-
lerinden, sosyodemografik özelliklerinden, Pap smear ile ilgili bilgilerinden
ve serviks kanseriyle ilgili risk algýlamalarýndan etkilendiði, ancak bunlara
raðmen öneminin tam olarak bilinmediði
belirlenmiþtir. Pap smear, tüm geliþmiþ
Tablo III. Kadýnlarýn Pap smear hakkýndaki bilgilerine göre Pap smear yaptýrma durumlarý
_______________________________________________________________________________
Pap smear Pap smear
yaptýrmýþ yaptýrmamýþ 2 p
n= 136 (%)* n=129 (%)*
_______________________________________________________________________________
Pap smear testini duyma durumu
Daha önce duymuþ 100 (76.92) 30 (23.08) 66.954 <0.001
Daha önce duymamýþ 36 (26.67) 99 (73.33)
Pap smear yaptýrmasý gereken grubu tanýmlama durumu
Bütün kadýnlar 48 (62.34) 29 (37.66) 74.245 <0.001
Jinekolojik problemi olanlar 21 (100.00) -
Evli kadýnlar 4 (100.00) -
40 yaþýn üstündeki kadýnlar 21 (100.00) -
Bilmiyor 42 (29.58) 100 (70.42)
Pap smear testinin hangi hastalýðýn teþhisi için yapýldýðýný bilme durumu
Jinekolojik kanser 49 (96.08) 2 (3.92 ) 75.403 <0.001
Jinekolojik enfeksiyonlar 53 (32.32) 111 (67.68)
Bilmiyor 34 (68.00) 16 (32.00)
Pap smear testinin ne sýklýkta yapýlmasý gerektiðini bilme durumu
Her yýl 41 (95.35) 2 (4.65) 81.855 <0.001
Ýki yýlda bir 30 (96.77) 1 (3.23 )
Bilmiyor 65 (34.03) 126 (65.97)
Pap smear yaptýrma sayýsý n=136 (%)
1 79 (58.09)
2 41 (30.15)
3 ve üzeri 16 (11.76)
_______________________________________________________________________________
*Satýr yüzdesi verilmiþtir
Tablo IV. Kadýnlarýn serviks kanserine yönelik risk algýlamalarýna göre Pap smear yaptýrma
durumlarý
_______________________________________________________________________________
Pap smear Pap smear
yaptýrmýþ yaptýrmamýþ 2 p
n= 136 (%)* n=129 (%)*
_______________________________________________________________________________
Kadýnlarýn serviks kanseri ile ilgili risk algýlamalarý
Kendini riskli görüyor 42 (100.00) - 52.888 <0.001
Kendini riskli görmüyor 56 (50.00) 56 (50.00)
Riskli olup olmadýðýný bilmiyor 38 (34.23) 73 (65.77)
Riskli olduðunu düþünme nedenleri (n=42)
Enfeksiyon 7 (16.66)
Yakýn çevrede kanser varlýðý 14 (33.35)
Sigara kullanýyor 5 (11.90)
RÝA/oral kontraseptif kullanma 16 (38.09)
_______________________________________________________________________________
*Satýr yüzdesi verilmiþtirCilt 48 · Sayý 1 · Gülhane TD Pap smear · 29
ülkelerde olduðu gibi, ülkemizde de cinsel iliþkiye baþladýktan 3 yýl sonra yýllýk
pelvik muayenelerin bir parçasý olarak
yapýlmalýdýr. Bu sonuçlar doðrultusunda;
saðlýk personeli tarafýndan, jinekolojik
muayeneye gelen kadýnlara Pap smear
testinin ne amaçla ve ne sýklýkta yaptýrýlmasý gerektiðinin ve öneminin anlatýlmasý, bu konuda saðlýk eðitimlerinin
yaygýnlaþtýrýlmasý, medyada tarama programlarýna daha sýk yer verilmesi ve etkili
bir tarama programý geliþtirilmesi önerilmekte olup, bu faaliyetlerin kadýnlarýn
serviks kanseriyle ilgili bilinçlenmeleri ve
düzenli Pap smear yaptýrmalarý açýsýndan
yararlý olacaðý düþünülmektedir.