Yüksek basınçlı sıvı kromatografi (HPLC) tekniği ile HbA1c ölçümünde HbF’in interferansı: olgu sunumu

PDF Dosyası: 

arastirmax_1395_pp_211-213.pdf

Giriş
Hemoglobin A1c (HbA1c), hemoglobin (Hb) yapı-
sındaki β-zincirinin N-terminal (valin) amino grubuna enzimatik olmayan bir reaksiyon ile glikozun
geri dönüşümsüz olarak bağlanmasıyla oluşmaktadır.
HbA1c, özellikle diyabetes mellituslu hastaların kan
glikoz düzeyinin geriye dönük olarak izlenmesinde
yaygın olarak kullanılmaktadır (1).
HbA1c ölçümünde yapısal, kimyasal ve elektriksel
yük özelliklerine göre geliştirilmiş 30’dan fazla deği-
şik yöntem kullanılmaktadır (enzimatik ve immunoassay yöntemler, iyon değiştirici kromatografi, afinite
kromatografisi, kapiller elektroforez, kütle spektrometresi, vb.) (1,2).
Günümüzde HbA1c ölçümünde hem yöntemlerin
farklı olması, hem de bu ölçümleri interfere eden durumların fazlalığı nedeniyle standardizasyon henüz
tam olarak sağlanamamıştır.
HbA1c ölçümü GATF Tıbbi Biyokimya Anabilim
Dalı laboratuvarlarında yüksek basınçlı sıvı kromatografi (HPLC) ile iyon değiştirici kromatografi yöntemiyle yapılmaktadır. HPLC tekniği, Ulusal
Glikohemoglobin Standardizasyon Programı
(“National Glycohemoglobin Standardization
Program”, NGSP) tarafından sertifikalandırılmış bir
yöntemdir (1,3).
Bu makalede epilepsi ön tanısıyla tetkik edilen 4
aylık bir bebeğe ait örnekte, HPLC-iyon değiştirici
kromatografi yöntemiyle yapılan HbA1c ölçümü esnasında meydana gelen interferansa dikkat çekilmek
istenmiştir.
Olgu Sunumu
Üç ay 19 günlük bir erkek bebekte HbA1c tetkiki
istenmiştir. HPLC ile iyon değiştirici kromatografi
yöntemiyle yapılan ölçümde sırasıyla HbA %48.0 ve
HbA1c %48.1 olarak bulunmuştur. Hasta sonucuna
ait kromatogram Şekil 1’de sunulmuştur. Aşırı yüksek
HbA1c değeri nedeniyle hasta örneğinden hemoglobin elektroforezi yapılmış ve HbA %57.1, HbF %42.4
ve HbA2 %0.5 olarak bulunmuştur. Hastaya ait hemoglobin elektroforez sonucu Şekil 2’de sunulmuştur.
HbA1c ölçümleri, UV–1000 visible dedektörlü
HPLC (Thermo Electron, Thermo finnigan (TSP) San
Jose, CA, USA) cihazı ve Recipe HbA1c kiti (Recipe
Chemicals–Instruments GmbH, Munich, Germany)
kullanılarak yapıldı. HbA1c ölçümü için kullanı-
lan kontrol ve standartlar Uluslararası Klinik Kimya
Federasyonu (“International Federation of Clinical
Chemistry”, IFCC) standartlarına uygundu. HbA1c
Şekil 1. HPLC yöntemiyle yapılmış HbA1c ölçümüne ait kromatogram
Şekil 2. Hastaya ait hemoglobin elektroforegramı
ölçümlerine ait gün içi ve günler arası % CV değerleri
sırasıyla %1.6 ve %2.4 idi. Hemoglobin elektroforezi,
Sebia Hydrasys (Sebia, Parc Technologique Léonard
de Vinci CP 8010 Lisses Evry Cedex, France) cihazı
ile Hydragel Hemoglobin (E) kiti kullanılarak yapıldı.
Tartışma
İki alfa ve iki delta zincirinden meydana gelen HbF,
fetal hayatın ana hemoglobinidir. Doğum esnasında
da majör hemoglobin olan HbF (%50-80) altı aydan
sonra yerini yetişkin hemoglobini olan HbA’ya bırakmaktadır. Yetişkinlerde HbF düzeyi %1’in altında bulunmaktadır (4).
HbA1c ölçümleri için 30’dan fazla ölçüm yöntemi vardır ve bu ölçümler birçok faktör tarafından
interfere edilebilmektedir. HPLC tekniğiyle yapı-
lan HbA1c ölçümlerinde meydana gelen interferansa dikkat çeken çalışmalar mevcuttur. Weykamp ve
ark. tarafından yapılan bir çalışmada üremiye bağ-
lı oluşan karbamile hemoglobinin iyon-değiştirici
bazlı tüm HPLC yöntemlerinde, HbA1c ölçümünde
yanlış yüksek sonuçlara sebep olduğu gösterilmiştir
(5). Sickle cell hastalığı, homozigot HbC hastalığı ve
β-talasemili hastalarda, sıklıkla HbA2 ve HbF gibi hemoglobinlerde yüzdesel bir artış gözlenir. Bu hastalardaki HbA2 ve HbF artışının hatalı yüksek HbA1c
sonuçlarına sebep olduğu Bry ve ark. tarafından ileri
sürülmüştür (6). Schnedl ve ark. da yüksek HbF de-
ğerleri olan hastalarda yaptıkları HbA1c ölçümlerinde
benzer interferasyonu göstermişlerdir (7). Bu çalışmadaki vakanın HPLC kromatogramında, HbF pikinin
HbA1c pikiyle üst üste gelmesi nedeniyle, hatalı olarak yüksek HbA1c değeri tespit edilmiş ve bu sonuç,
diğer çalışmalardaki verilerle uyumlu bulunmuştur.
Sonuç olarak HbF yüksekliğinin eşlik ettiği doğum
sonrası ilk yıl ile yine HbF yüksekliğine neden olan
birçok patolojik durumda (özellikle talasemili diyabet hastaları), HPLC ile yapılan HbA1c ölçümlerinde
hatalı yüksek sonuçlar vermemek için dikkatli olmak
gerektiği açıktır. Bu durumun klinisyenler tarafından
da göz önünde bulundurulması önem arz etmektedir.