İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN HİPERMETİNSEL OKUMA SÜREÇLERİNİN İNCELENMESİ

Makalenin İngilizce İsmi: 
EXAMINING ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS’ HYPERTEXTUAL READING PROCESSES
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
okuma
hipermetin
hipermetinsel yönelim bozukluğu
hipermetinsel gezinim
Türkçe Özet: 

Genel anlamda hipermetinler dijital veya dijital hale dönüştürülmüş, doğrusal ve/veya doğrusal olmayan
etkileşimli metinler olarak tanımlanmaktadır. Gelişen bilgi ve iletişim teknolojilerinin okuma kavramına yansıması olarak da
ifade edilen hipermetinler, gerek gündelik yaşamda, gerekse eğitimsel anlamda karşı karşıya kaldığımız zengin okuma
ortamlarıdır. Bu çalışmada, ilköğretim 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin hipermetinsel okuma süreçleri araştırılmıştır. Çalışmanın
katılımcı grubu 5. ve 6. sınıfa devam eden 45 ilköğretim öğrencisinden oluşmaktadır. Öntest-Sontest Kontrol Gruplu
desenlenmiş yarı deneysel tasarlanan bu çalışmada veriler üç farklı kaynaktan toplanmıştır. Bunlar; Hipermetinsel Yönelim
Bozukluğu Ölçeği, Hatırlama Ölçüm Aracı ve Okuma Süreleri çizelgesidir. Verilerin analizi ile çalışma sonunda öğrencilerin,
hipermetinsel okuma sürecinde kendilerini yönelimsiz olarak değil, kararsız olarak algıladıkları; kız ve erkek öğrencilerin
yönelim bozukluğu algılarının benzer olduğu görülmüştür. Öğrencilerin hipermetinsel okuma ortamında harcadıkları zaman
arttıkça okuduklarından daha fazla hatırladıkları ve şaşırma algılarının azaldığı tespit edilmiştir. Fakat okuma sürelerinin
cinsiyete göre farklılaşmadığı görülmüştür.

Key Words: 
reading
hypertext
hypertextual disorentation
navigation
İngilizce Özet: 

: Hypertext is digitized, linear or nonlinear interactive texts, where readers have the options of chosing
their own reading paths. As the Ministry of National Education put emphasis on introducing internet technologies into
classrooms, especially with the information technology classroom project, elemantary school students will be exposed to
more and more hypertext enviroments, which offer media- rich reading enviroments. Therefore, the purpose of this study is
to examine the fifth and sixth graders’ hypertextual reading process. A total of 45 fifth and sixth grade elementary school
students participated in this study. A pre-test, post- test quasi experimental research design was applied. Data were collected
through three instrurements, which are hypertext dissorientation scale, remembrance test, and reading-time logs. The results
indicated that students percieved themselves as undecided about their dissorientation and no significant gender differences
were observed. Secondly, the more time they spend on hypertext reading, the more they remembered and the less they felt
dissoriented. Moreover, no gender difference was observed in their reading times.

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
Ebubekir ÇAKMAK
Yazar Ünvanı: 
Araştırma Görevlisi
Yazar Üniversitesi: 
Abant İzzet Baysal Üniversitesi
Yazar Anabilim Dalı: 
İlköğretim Anabilim Dalı
Yazar E-posta: 
cakmak_e@ibu.edu.tr
2. Yazar
Yazar Adı: 
Arif ALTUN
Yazar Ünvanı: 
Doçent
Yazar Üniversitesi: 
Hacettepe Üniversitesi
Yazar E-posta: 
altunar@hacettepe.edu.tr
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi-Hacettepe University Journal of Education
Makale Yayın Yılı: 
2008
Sayı: 
1
Sayfa Aralığı: 
63-74
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_1148_pp_63-74.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

Alexander, P.A., Kulikowich, J.M., ve Jetton, T.L. (1994). The role of subject-matter knowledge and interest in the
processing of linear and nonlinear texts. Review of Educational Research, 64(2), 201–252.
Altun, A. (2000). Patterns in cognitive process and strategies in hypertext reading: A case study of two experienced
computers users. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 9(1), 35-55.
Altun, A. (2002). Hipermetin ortamlarında okuma ve öğrenme: Bilgi olusturma sürecinde epistemik kabullerin rolü. Kuram
ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 2(2), 353-375.
Altun, A. (2003). Understanding hypertext in the context of reading on the web: Language learners' experience.
Current Issues in Education. 02.03.2004 tarihinde http://cie.ed.asu.edu/volume6/number9/ adresinden alınmıştır.
Altun, A. ve Çakmak, E. (2004). Üç farklı hipermetinsel tasarıma iliskin ilköğretim öğrencilerinin algıları. XIII.
Ulusal Egitim Bilimleri Kurultayı. 6-9 Temmuz 2004, Malatya: Inönü Üniversitesi.
Çakmak, E. (2005). İlköğretim öğrencilerinin hipermetinsel okuma süreçlerinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi
Sosyal Bilimler Estitüsü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Conklin, J. (1987). Hypertext: An introduction and survey. IEEE Computer, 20(9), 17-41.
Eisenstein, E. L. (1979). The printing press as an agent of change: Communications and cultural transformations in earlymodern Europe. Cambridge: Cambridge University Press.
Gall, J.E. ve Hannafin, M. J. (1994). A Framework for the study of hypertext. Instructional Science, 22, 207-232.
Gay, L.R. (1996). Educational research competencies for analysis and application. New Jersey, NJ: Prentice- Hall, Inc.
Lee, M. J. ve Tedder, C. M. (2003) .The effect of three different computer texts on readers’ recall: based on working memory
capacity. Computers in Human Behavior, 19, 767-783.
Liu, M. (2004). Examining the performance and attitudes of sixth graders during their use of a problem – based hypermedia
learning environment. Computers in Human Behavior, 20, 357-379.
Liu. M. (2002). Alien Rescue: A problem-based hypermedia learning environment for middle school science. Technology
Integration Process. 12.03.2004 tarihinde http://www.jour.missouri.edu/tip.nsf/toprint/AlienRescue.htm adresinden
alınmıştır.
Miall, D.S ve Dobson T. M. (1998) Orienting the reader? A study of literary hypertext. The VIth Biannual IGEL
Conference, Utrecht, The Netherlands, 02.02.2004 tarihinde http://www.arts.ualberta.ca/igel/IGEL1998/dobsmial.pdf
adresinden alınmıştır. E. Çakmak-A. Altun / H. Ü. Eğitim Fakültesi Dergisi (H. U. Journal of Education), 34 (2008), 63-74
73
Milli Eğitim Bakanlığı (2001). Milli Eğitim Bakanlığı Genelgesi (2001/53). Konu: Bilgi Teknololojileri Kullanımı, Sayı:
2001/53. Ankara.
Oulasvirta, A. (2004). Task demands and memory in web interaction: a levels of processing approach. Interacting with
Computers, 16, 217– 241.
Reinking, D. (1988). Computer- mediated text and comprehension differences: The role of reading time, reader
preference, and estimation of learning. Reading Research Quartery, 23, 485-489.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.