Kısıtlar Teorisine Dayalı En Uygun Birleşik ve Mamul Karması Kararlarına İlişkin Bir Algoritmanın Belirlenmesi

Makalenin İngilizce İsmi: 
Developing an Algorithm For Optimizing Joint Products and Additional Products Mix Decisions Based on Theory of Constraints
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
Kısıtlar Teorisi
en uygun mamul karmasi
birlesik mamuller
yan mamuller
ek mamuller
katki payi
algoritma.
Türkçe Özet: 

1980'li yillarin basindan itibaren yeni bir yönetim felsefesi olarak ortaya çikan kisitlar teorisi, isletmelerin basarisizlik nedenlerini ortaya koyarak çözüm yollarina yönelik çalismalarin yapilmasina katki saglamistir. Üretim isletmelerinin mamul karmasina iliskin kararlarda yasadiklari sorunlarda kisitlar teorisi önemli bir araç olarak kullanilmistir. Bu çalismanin amaci, kisitlar teorisi altinda en uygun birlesik mamul, yan mamul ve ek mamul karmasinin ve algoritmasinin gelistirilmesidir. Bu mamul karmasinda üretilen mamuller ortak ya da birbirini izleyen üretim süreçlerinden geçmekte ve bu nedenle de üretim maliyetlerinden farkli paylar almaktadir. Algoritmanin olusturulmasinda Tsai, Lai ve Chang'in yedi asamali sürecinden yararlanilmaktadir. Bu asamalarda isletmenin mamullere olan talebi karsilayamamasi nedeniyle darbogaza neden olan kaynaklarinin ve öncelik sirasinin belirlenmesi gerekir. Bu siralamada baskin kisitli kaynak temel alinarak temel üretim programi gelistirilmektedir. Ilk üretim programi, diger darbogaza neden olan kaynaklarin kosullari göz önünde bulundurularak yeniden gözden geçirilip güncellenmekte ve böylece en uygun mamul karmasina ulasilmaya çalisilmaktadir. Üretim isletmeleri, mamul karmasi sorununu çözümlemek için dogrusal ve dinamik programlama araçlarindan da yararlanmaktadir. Kisitlar teorisi yaklasimi da bu araçlardan birisi olmasina ragmen, diger araçlardan farkli olarak isletmedeki darbogazlarin tespit edilmesine ve en uygun mamul karmasinin daha basit bir sekilde belirlenmesine olanak saglamaktadir.

Key Words: 
Theory of Constraints
optimizing product mix
joint products
by-products
additional products
contribution margin
algorithm.
İngilizce Özet: 

Theory of constrains (TOC) which occurred by the beginning of 80's as a management philosophy, contributed for solving the business failure causes. TOC is used as an important tool for solving the problems of product mix decisions in manufacturing companies. The aim of this study is to develop an algorithm for optimizing joint products, by-products and additional products mix under the TOC. Products produced within this product mix, pass through the common product line or sequential product lines and for this they have different shares from the production costs. For developing the algorithm, it's benefited from the “seven step process” of Tsai, Lai and Chang. The priority of resources and the resources causing bottlenecks because of failure in meeting the demands for products are determined in these steps. The master production schedule performed is based on dominant bottleneck resource in this sequence. The master production schedule consider the facts of the other resources conditions that causes the bottlenecks, reviews them, updates them and with this it aims to reach the proper product mix. Manufacturing companies also benefits from the tools of linear and dynamic programming tools for solving the product mix problem. Although TOC is one these tools, it's used for identifying the bottlenecks and determining the proper mix more easily.

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
Vedat EKERGİL
Yazar Ünvanı: 
Yardımcı Doçent
Yazar Üniversitesi: 
Anadolu Üniversitesi
Yazar Fakültesi: 
İktisadi İdari Bilimler Fakültesi
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2008
Cilt/Sayı: 
3
Sayı: 
2
Sayfa Aralığı: 
85-111
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_2136_pp_85-111.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

Aryanezhad, Mir-Bahador-Goli ve Komijan, Alireza R. (2004) “An Improved Algorithm for
Optimizing Product Mix under the Theory of Constraints” International Journal of Production
Research, Vol.42, No.20.
Fredendall, Lawrence D. ve Lea, Bih-Ru (1997) “Improving the Product Mix Heuristic in the
Theory of Constraints” International Journal of Production Research, Vol.35, No.6.
Goldratt, Eliyahu M. (1990) The Haystack Syndrome. New York: North River Press, Croton-on-
Hudson.
Goldratt, Eliyahu ve M. Cox, Jeff. (2007) Amaç: Sürekli İyileştirme Süreci. Çev: Ayşe Bilge Dicleli.
Göz. geç. 2. Baskı. İstanbul: Optimist Yayınları.
Hsu, Tien-Chun ve Chung, Shu-Hsing (1998) “The TOC-based algorithm for Solving Product Mix
Problems”, Production Planning & Control, Vol.9, No.1.
Lea, Bih-Ru ve Fredendall, Lawrence D. (2002) “The Impact of Management Accounting, Product
Structure, Product Mix Algorithm, and Planning Horizon on Manufacturing Preformance,
International Journal of Production Economics Vol.79, No.3.
Lee, Terry Nels ve Plenert, Gerhard (1993) “Optimizing Theory of Constraints When New
Product Alternatives Exist” Production and Inventory Management Journal Third Quarter Vol.34,
No.3.
Maday, Clarence J. (1994) “Proper Use of Constraint Management” Production and Inventory
Management Journal Vol.35, No.1.
Luebbe, Richard ve Finch, Byron (1992) “Theory of constraints and linear programming: a
comparison” International Journal of Production Research Vol.30, No.6.
Onwubolu, Godfrey C. ve Mutingi, Michael (2001) “A Generic Algorithm Approach to the Theory
of Constraints Product Mix Problems” Production Planning & Control, Vol.12, No.1.
Patterson, Mike C. (1992) “The Product-Mix Decision: A Comparison of Theory of Constraints
and Labor-Based Management Accounting” Production and Inventory Management Journal,
Vol.33, No.3.
Plenert, G. ve (1993) “Optimising Theory of Constraints When Multiple Constrained Resources
Exist” European Journal of Operational Research, Vol. 70, No.1.
Posnack, Alan J. ve (1994) “Theory of Constraints: Improper Applications Yield Improper
Conclusions” Production and Inventory Management Journal, Vol. 35, No.1.
Rahman, Shams-ur (1998) “Theory of Constraints: A Review of the Philosophy and Its
Applications” International Journal of Operations & Production Management Vol.18, No.4.
Sağlam, Necdet, Şengel, Salim ve Öztürk, Bünyamin (2008) Türkiye Muhasebe Standartları
Uygulaması: Yorum, Açıklama, Örnekler. 2. Baskı. Ankara: Maliye ve Hukuk Yayınları.
Souren, Rainer, Ahn, Heinz ve Schmitz, Christian (2005) “Optimal Product Mix Decisions Based
on the Theory of Constraints? Exposing Rarely Emphasized Premises of Throughput Accounting,
International Journal of Production Research, Vol.43, No.2.
Tsai, Wen-Hsien, Lai, Chien-Wen ve Chang, J.Celler (2007) “An Algorithm for Optimizing Joint
Products Decision Based on the Theory of Constraints” International Journal of Production
Research, Vol.45. No.15.
Üstün, Rifat. (1985) Maliyet Muhasebesi. İstanbul: Bilim Teknik Yayınevi.
Wang, Jun-qiang, Sun, Shu-dong ve Si, S.B. Yang, Hong-an (2008) “Theory of Constraints Product
Mix Optimisation Based on Immune Algorithm” International Journal of Production Research First
Published on: 03 May 2008 [http://prod.informaworld.com/smpp/ content~content=
a792663921~db=all~order=pubdate (18.08.2008)]
Wang, Jun-qiang, Sun, Shu-dong ve Si, S.B. Yang, Hong-an (2007) Türkiye Muhasebe Standartları:
TMS – TFRS. Ankara: TMSK Yayınları-2.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.