Biyojeokimyasal Prospeksiyon

Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Türkçe Özet: 

rağmen
terini büyük, olasılıkla, ilk defa Vemadsky (1926) tarafından
dünyadaki bütüo jeokimyasal tepkimelerin herhangi, bir
yolla canlı yaşam 'tarafında etkilendiğini belirtmek, üzere kullanılmıştır
(Schiesinger, 1992). Ancak; cevher1 minerallerinin
izlerini bulmak için sistematik olarak örneklenmiş ağaç çalılıkların
(shrubs) kimyasal analizlerinin yapılması ilk. biyojeokimyasal
çalışmalar- olarak, kabul edilir. 1930lärm başlarında
jeokimyada öncü olan Goldschmidt minör1 elementlerin çoğunun
zenginleşmiş olduğu humusları incelemiş ve böylece humusun
ttirediği bitkilerin de aynı şekilde iz elementler açısından
zengin olabileceğini düşünmüştür. Bunun sonucunda, da
bitki materyali analizinin önemli, bir' arama yöntemi olacağını
ileri sürerek ilk. önerisini, yapmıştır1,. Baha sonraki yılarda.
Rus jeokimyacısı. Vemedsky'in terminolojisini izleyerek Bî-
YOJEOKİMYASAL YÖNTEM olarak bilinmeye başlanmıştır
(Rose vd, 1979).
Ancak» 1965 yılından itibaren biyojeokimyasal prospeksiyon
tam. anlamıyla uygulanmaya başlanmıştır. Bir milyon bitki
örneğinden fazlası o gönden bu güne kadar kullanılmıştır..
Karşılaştırmak için 105 milyon toprak ve kayaç örneği 1949-
1973 yıllan arasındaki (25 yıllık zamanda) kullanılmıştır.. Bu
çalışmalarla da. 90 mineral yatağı 'keşfedilmiştir (Erdman ve
Kofckola» 1984).
Daha sonraları, Kovalevsky *T>ariyer etkisi" kavramını ortaya,
atmış ve lier mineralizasyona. bütün bitkilerin rehber olamıyacağmı
ileri sürmüştür. Gerçekten de- yapılan, bir çok araştırmada
bitki, türlerinin sadece % 5 inin dokul.arm.daki element,
konsantrasyonu île topraktaki element konsantrasyonu arasında
güçlü bir1 ilişkinin olduğunu ortaya çıkartılmıştır,. Ancak biyojeokimyasal
prospeksiyonun öncüleri, bitkilerin tamamen,
topraktaki elementleri yansıtabilmesinîn mümkün olamıyacağm
'belirterek '"böyle bir ilişki var olabilir ancak bu 'bir' kural
değildi/'" demişleıdir. Biramla birlikte Kovalevski'nin belirttiği
"bariyer etkisi** kavrainınm tartışılması biyojeokînıyasal
yola maden arama yöntemlerinin, gelişmesinde büyük rol oynamıştır
(Erdman. ve Kokkola, 1984).
Jenetik olarak biyojenik anomaliler tüm canlıları içeren
bitki, hayvan ve mikroorganizm.alarm jeokimyasal özellikleri
ile ilgili bir anomal grubudur. Ancak biyojenik anomaliler denince
çoğu zaman yaygın uygulama alanı göz önüne geldiğinden,
bitki (botanik) anomaliler anlaşılmaktadır. Çünkü hayvan,
ve mikroorganizmalarla ilgili jeokimyasal anomalilerin uygulama
alanları çok sınırlıdır (Köksoy, 1991).
Görülebilir bitkilerin gözlemi; gömülü cevhere bir rehber
olarak kıllanıldığıııda "jeobotanik. arama*1 olarak bilinir. Daha
açık olarak ifade edersek; bitki türlerinin cevherleşmelerle ilgili
olarak gösterdikleri dağılım ve morfolojik değişikliklerim
gözlem yoluyla incelenmesiyle yapılan cevher aramasına "Jeobotanik
prospeksiyon" ve bunun dayandığı .anomaliye "jeobotanik
anomali" denir. Bitki organlarından sistematik şekilde
toplanan emeklerin kimyasal analizlerinin yapılmasıyla,
cevher aranmasına 'biyojeokimyasal Prospeksiyon" ve bunun
dayandığı anomaliye ise "Biyojeokimyasal Anomali** 'denir.
Biyojeokimyasal ve Jeobotanik Prospeksiyon yöntemlerinin
Mr ikisine birden, de "BOTANİK PROSPEKSİYON YÖNTEMLERİ
1*» ilgili anomalilerin ikisine birden ise "Bitki veya
Botanik Anomaliler" denilmektedir (Köksoy» 1991, Rose vd,
1.979)..
Biyojeokimyasal prospeksiyonun başaralı bir şekilde uygulanması,
da..» toprakta cevherleşmeye ait. element derişimi, ile
bitkideki element derişimi arasında doğrusal bir ilişki, olmasına
bağlıdır.

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
Ahmet SAĞIROĞLU
Yazar Üniversitesi: 
Fırat Üniversitesi
Yazar Anabilim Dalı: 
Jeoloji Mühendisliği
2. Yazar
Yazar Adı: 
Zeynep ÖZDEMIR
Yazar Üniversitesi: 
Mersin Üniversitesi
Yazar Anabilim Dalı: 
Jeoloji Mühendisliği
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Jeoloji Mühendisliği Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
1997
Cilt/Sayı: 
51
Sayfa Aralığı: 
1-16
PDF Dosyası: 
Referanslar: 

Aery N.C. 1977, "Studies on the geobotany of Zawar Mimes" Geobios
4,225-228.
Alloway, B J(ed) 1995: "Heavy metals ia Soil''1 Blackie Academic mâ
Professional Second edition... s,. 368 U:K..
Atalay 1., 1982 MTopra.k Coğrafyası"* Ege Üniversitesi Sosyal
Bilimler Fakültesi Yayınlan. No,. 8 İzmir.
Aydemir ö.. ve Kökeli N, 1994 "Mikro besim elementleri arasındaki
etkileşim'1' Atatürk. Üniversitesi Zir. Fak.. Der,.
25(3) 469-478.
Bentom J.. ve Jones R., 1984,. "Developments in the measurement
of trace metal im foods*'1 Amal. Food.. Cont. 157-206.
Busche F.D. 1989 aUsimg plants as an exploration tool for gold" J.
GeaExp. 199-209.
Bogoch R. ve Brenmer LB., 1984» wB.io,g1eoäieinica! odem.ta,ti.on survey
in an arid rocky desert" J. Geo. Exp: 20» 311-321.
Bozcuk SM 1986' "Bitki Fizyolojisi (Metabolik. Olaylar)1* Hatteoglu
Yaymlan s.. 176 Ankara.
Brooks RÄ., Lee J. ve Jafier T.,, 1994,,. MSome Mew Zealand and New
Caledonian plant accumulators of nickel", J. BcoL 62,493-499.
Brooks RJRL,,, 1977» "Copper and Cobalt 'uptake by Haumaniastium
species''' Plant, and Soil 48, s:541-545.,
Brooks RÄ, Qeave JA... ve Schofield E.K,., 1.977, "Cobalt and nickel
uptake by the Nyssaceae" Taxon 26* s.197-201.
Brooks R..R..,,, ve Wittier ED., 1977 "Nickel aaimultion by Rimoea
bengalensis" J.Gea Bcp. 7,295-300.
Brooks» RJL» Wither ED. ve Westra, L.Y.. 1978.. "Biojigeochemical
copper anomalies on salajar Island Indonesia" J. Geo., Exp. 10,
181-188
Brooks RJt., ve Radford C..C.,. 1978, "Am. Evaluation of backgraundand
and zinc concentrations im. the copper plant Polycaipaea
.spirostylis am.d other Australian species ofkhe genus". Ptoc.
Austral. Imst... Mm... Metal., 268,,. 33-37.,
Brooks» R..R.» 1979a(Ecit).» "Biogeoc:hemi.stry of Nickel", Accumulation
of nickel by terrestrial plants in: J. Nriagu. Wiley, New York.
Brooks R.R..,,. 1979b, "liogeodiemka! anomalies in Fennoscandia A
Study of copper, lead .and nickel, levels in Melandrium dioioim
aid Viscaria aljina". J. Geo. Exp., 11,73-87.
Brooks RJL, 1979c, wAnvances im Botanical meAods of Prospecting
for1 .Mimerais Part.. II-Advances in Blogeochemical Methods of
Prospectirag1*» Economic Geology Re:port.» 31,397-410.
Brooks R.R..» 197M» "Imdiotoi Pants for mineral Prospecting;"1 A-Cntique"
J. Geo. Exp. 12,.s:67-78.
Brooks RJR„ Monison R.S..» Reeves R.D., Dudley 'JR. ve Akman Y.,
1979 "Hyperaccumulation of nickel by Alyssum Linnaeus (crucifeoef
Proc.. R.. Soc. Lond. Sect., B:,203,287-403..
Brooks RÄ., Trow I.M.,, Vefllon J-M ve Jaffre T. 1981 ^Studies on
Mamgamese-accumnlatimg Alyxica species f rom New Oaledonia'Taxom
30(2), 420-423
Brooks RR.., Holzbecher J., Robert».!. D i . ve Ryan. DJB.» 1982. "Biochemical
prospecting for Uranium in Nova Scotia., J. of Geo,
Exp, 16,189-195,
Brooks R..R. ve Yang X-H 19S4 '"Bernent levels and relation ships in
'the Endemic serpentine .flora, of the Great Dyke:,, Zimbabwe aid
their smificance as controlling factors, for the: flora" Taxen
Ağustos 33(3), 392-399.
Brooks RÄ„ Baker A JJM., Romaknsmu R.,S, ve Ryan D.E.. 1985,
"Botanic and geochermeal exploration studies at aie seniwila
copper-Magnetite: prospect in Solanka" J.. Geo. Exp. 24» 223-
235,.
Brooks R.R., Reever RJX, Baker AJ.M-, Rizzo LA, ve Fecnia H JX
1988, '"The Brazilian serpentine plant Expedition (Braspex)",
National Geographic learch 6(2)t 205-219.
Brooks RJL, Baker AJM,. ve- Malaisse R, 1992 '"'"Copper flowers"
National geographic researc and. Exploration 8(3)-338-351.
Canon H.L., 1971, "Use of Plant indicators, in ground. Water surveys,
geologic mapping and :mineral prospecting*1;, Taxon .20, 227-
256..
Ohaffee MA., 1975, "Geocliemical exploration techniques .appliable
in the searc for copper deposits" ILS.. Geol. Surv. S..26.,
Chaffee MA. ve Gale III C.W..,, 1976 "The California popy (Esctischoltzia.
maxicana) as. a. copper indicator planl-a. new example""
J.Geo. Exp. 5,59-63..
Cole M.M., 1971, "The importance of environment in hiogeographical/
geobotanical and hiojeochemical investigations" can. ins.
M E , Metall... spec. 11. „414-425.
Çağatay N. ve Eder.A.., 1978,"Yeryuvarı ve İnsan"TJKyaymı, Ağustos,
c:3, s:3 Ankara.
Dunn CE...,, 1986 "Biochemistry as an aid to exploration for gold,, platinum,
and paladium im. the: northern forests of Saskatchewan,
Canada" J.. Geo. Exp. 25,21-40...
Erdman, JA. ve Kokkola M.. 1984, "Workshop 2:Biogeochemistry in
mineral Exploration." 1 Geo., Exp.. 21» 123-128.
Hall JJS., Both R.A.. ve Smüh FA.,, 1.973 "^Comparative Study of Rock,
Soail and Plant Chemistry in Relation to Nickel. Mineralization
in the Pioneer' Area» Western Australia1*» Proa. Australas inst
Min. Metali 247,11-22,.
Hoening H:., ve De Borger M...» 1983 "particular problems, encountred
in trace metal analysis- of plant by AAS'\, Spec. Chetn. Ada.
38B (5/6),. 673-880.
Howard-Williams C.,, 1970, «The ecology of Bediim hamblei in central
Africa With special reference to metalliferous, soils", J.Ecol.
58» 745-763.
Jaffre T..,, 1977 MAcomulation of Manganess by species associated, with,
ultrabasic terrain in. New Caledonia" (ira. Fr.). GR. acad Sei. Paris
Ser. D; 284:1573-1575,.
.Jaffire T., Brooks, R.R.» Trow JJM. 1979 '"HyperacumBİatioıı of Nicel
by Geissis species*1' Plant and Soil. 51,157-162.
Kacar B.,, 1984, "Bitki Beslenmesi."" A.O. Ziraat Fak. yay. no. 8S9, s:
317 Ankara.
Kôksoy M..t, 1991, '"Uygulamalı Jeokimya" H.Ü. yayınlan A/M,, s:368
Ankara.
Köksoy M. ve Topçu. Ş., 1976,. "Jeokimyasal Prospeksiyonm Tanımı
ve laboratuvar Metodlan'* MTA. yayınlan, eğitim serisi 16,s:%
Ankara.
Lee ,!,,„ B.rooks,s RÄ., Reeves RD.. ve Boswell Cit., 1975» "Sou Factors
Controlling a New Zealand serpantine flora"1 Plant and Soil
42» 153-160.,
Lee,,. J.,, Brooks RJL, Reeves R..D, ve Boswell GR., 1977,,, "Hart and
Soil Relationship in a. New Caledonian Serpantine Flora" Plant
and Soil 46,675-680.
Malaisse, F., Gregprie, J.t Brooks, R.I., Morrison, R.S. ve Reeves
R.D., 1978 uAeolanthus hifonnifolus: a hyperaccamulator of
Copper from Zaire", Science, 199: 887-888.
Özbek, H., Kaya, Z., Gök M. ve Kaptan H. 1993» "Toprak Bilimi"
Schehteıı çeviri... Ç.Ü. .Ziraat Fak. Yayınlan 73» s.816 Adana.
Özdemir« Y.. 1992,, "Turk Çaylannda Kimyasal Bileşimin incelenmesinde
Spektrofotometrik ve Kramotografik Yöntemleri Yeri"
1..Ü. Fen BİL Ens. Doktora Tezi s. 178 Malatya (Yaymlanmamış).
Özdemir* Z., 1993,, ^BlyojeoKmyasal ProspelcBÎyoow F.Ü., Fern Bil.
Ens. Doktora semineri, s. 65 Elazığ (Yayınlanmamış),
Özdemir, Z. ve Sağnojju A... 1996, "Botanik. ProspeksiyoıT M..Ü..
Müh. Fak. Derlemeler dizisi, 4,93-100 Mersin.
Özdemir, Z.,. 1996» "Maden Çayı (Elazığ) Boyunca BiyojeoMmyasal
Anomalilerin incelenmesi'" F.O. Fen Bil... Ens. Doktora Tezi. s.
145 Elazığ.
Özfcşpm, t,, 1980, "Sedimantoloji İlkeleri, ve YöntemeM, Sedimaratoloji
fdfi: istatistik yöntemler14 TIK Yerbüimleri kitaplar dizisi No., 1
Bölüm 9 Ankara.
Pande, S.K., Desfaumkh A.N. ve Stırivoslava F'..K.» 1993 **lhe significance
of the dormant stage in. the growth cycle of deciduous
plants for biochemical Uranium prospecting"; 46» 365-374.
Rose, A.W.,. Hawfces, H,E.„ Webb, J.S,t 1.979, -Geochemistry in. mineral
exploration", Second edition, Academic: press. New yorfc,
8.657.
Schroi,,.E (ed) 1975/'Analytische Geochemie Enke veri." Bd. I Stattgart
s.. 292.
Schiesinger, VJî., 1.992, w>Biogeoche:mi.stïyw,, Geotimes 37, no2ts.2.
Shac.kl.ette H.T., 1970,,, uMeroiry content of plants; in US." Geol. Survey.
Prof. .Paper 713,35-36.
ShacUette H.T., 1972, "Cadmium in plants" Ü.S. Geol. Surv. Bull. S.
28,
Seveme B.C. ve Broofa RJL, 1972, wNickeI-acaiiiMJla,ti.ng plant from.
Western. Australia'"1,, Plant 103,91-94.
Stednick JJ>. ve .Reiese W.C., 1987 temporal Variation of Metal
Concentrations in Biojeochemical Samples over the Royal Tigei
Mne,, Colorado, Part. IL, Between-Year variation*1' J.Geo. Exp.
27,53-62.
Tiagi, Y.D., ve Aery, NX.,, 1986, "Biqjgeochemical Studies at the
Khetri Copper Deposits of Rajasthan, India,*'.» J. Geo., Exp. 26,
2.67-274.
Weilmer, RW., 1989, "'Rechnen für lagerstaetten knndlef und Rohstoffwirtschaftled"
verlag Elger, dausthal-zellerfeld" s, 462 Deutschland.
Valenle, L, Mınskı MJ. ve Peterson PJ., 1986, '"Biogeochemical .exploration
for gold at site in. the cordillera cantabdea, spain'* J.
Geo. Exp,. 26,, 249-258.
Vergnano CO., Gabriell R., Lotti L. ve Poliden V., 1.971,, "Biogeochemical
Aspects of Manganese in. 'the Tosco-Emi.li.ano Region of
the: Appennines" (in Italy) Webia, 25,353-382,,
Warren E.V.,, Horsky S J., Barakso J J. 1984 "Biogeocbemistiy ; preliminary
studies of the biogeocheimstry of silver in British Colombia'*
Cim Buhein, March 1984,,. 9'5-9«.
Yates» TJE., Brooks, RJL ve Boswell» CR., 1974, "Biogeocbemcal
exploration at copper mine: Island» New Zealand*"; J. science»
17,151-159.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.