Yerbilimlerinde mikroanalitik yöntemler

Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Türkçe Özet: 

Mikroanaliz, mineral ve materyallerin bir
ile birkaç yüz mikron küp arasında değişen kısımlarının
elementsel veya izotopik analizi
olarak tanımlanabilir. Yerbilimlerinde' ve rnetallurjide
kayaç ve cevher örnekleri içerisindeki
minerallerin mikroanalizleri için kullanılan
aletler şöyle sıralanabilir: elektron mikroprob
(EPMA), enerji yayılımı spektrometre donanımlı
taramalı elektron mikroskop (SEM -
EDXA), proton mikroprob {micro - FIXE),
iyon mikroprob (SIMS)» lazer mikroprobları,
akselaratör kütle spektrometresi, X-ışınları
floresans mikroprobu (XRMF) ve sinkrotron
X-ışınlart flor esansı (SXRF). Elektron mikroprob,
minerallerin birkaç mikron büyüklüğündeki
yerlerinin major ve minör element değerlerinin
kantitatif ' olarak saptanmasında
kullanılırken, taramalı elektron mikroskop'a
bağlı enerji • yayılımı x-ışını mikroanalizi
(SEM - EDXA) ise esas olarak major ve minör
elementlerin yan kantitatif ve kalitatif analizlerinde
kullanılmaktadır.. Oksijen, karbon ve
bunun gibi atom numarası 11'den küçük hafif
elementlerin duraytt ve hassas bir şekilde kantitatif
analizleri bu tekniklerle yapılamamaktadır.,
Proton ışınlatınca oluşturulan X-ışınları
emisyonu prensibine (ßPIXE) bağlı proton
mikroprob, minerallerin iz element miktarlarının
kantitatif olarak saptanması amacıyla geliştirilmiş
bir teknik olup, en düşük saptama
derecesi 1 ile 10 ppm arasında değişmektedir.
İyon mikroprob, bir ilksel iyon ışın'demetinin
örneğe çarpması ile oluşturulan ikincil iyonların
kütle spektometresinde analizi prensibine
(SIMS) dayanan bir alet olup, minerallerin iz
element analizlerinde, hafif elementlerin (atom
nımarası<10) kantitatif analizleri ve izotop
oranlarının saptanmasında- kullanılmaktadır.
Analitik duraylılıkları % 5 ile 10 arasında değişen
bu tekniğin en düşük saptama değerleri
elemente ve mineral cinsine bağlı olarak birkaç
yüz ppb'den yaklaşık 1 ppm'e kadar değişmektedir,
Lazer mikroprobları ise lazer ışınlannca
örneklenen materyallerin değişik kütle
spefctrometrelerince analizi prensibine dayanmaktadır.
Lazer mikroproblannın kullanılım
alanları kullanılan kütle spektrometresinin cinsine
bağlı olarak iz elementlerin kantitatif analizlerhıden
duraylı ve radyojenik izotop oranlarının
saptanmasına kadar değişebilmektedir.,
İyon mikroprob ve lazer mikroproblannın kantitatif
analizlerde etkin ve yaygın bir kullanılım
alanı bulmaları, aletlerin gerekli hassasiyette
kalibrasyonlarımn yapılmasına ve uygun standartların
bulunmasına bağlı olmaktadır.

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
A. Boğam Paktunç
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Jeoloji Mühendisliği Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
1996
Cilt/Sayı: 
49
Sayfa Aralığı: 
41-48
Referanslar: 

Cabri, L.J.. and McMahon, G., 1995, SIMS analysis of
siilffide minerals for Pt and Au: Methodology and relative
sensitivity factors (RSF). Canadian Mineralogist 33,. 349 -
359.
Campbell,, XL,, Teesdale, W.J., and Halden, N.M..,
1.995., Theory, practice and application of micro - PIXE
analysis and element - distribution .maps.. Canadian Mineralogist
33,279 - 292.
Caniphell,, J.L,., Maxwell, J.Ä.,. Teesdale, W.I., Wang,
J.-X. and Cabri, L.J.,, 1990, Micro - FIXE as a complement to
electron probe micronalysis in. mineralogy. Nuclear Instruments
and Methods in Physics Research B 44,347 - 356.
Crowe, D.E.., Valley, J.W.., and Baker, K,L„ 1990,
Micro - analysis of sulfur - isotope ratios, and zonation by laser
microprobe; Geochimica et Cosmochimtca Acta 54,2075
-2092.,
Czamanske, G.K., Sisson, T.W.., Camphell, I.L., an.d
Teesdale, W J., 1993, Micro - PIXE analysis, of silicate reference
standards: American Mineralogist. 78, 893 - 903.
Hinila, T. and Nesbitt, R.,W.., 1995,. U - Pb isotope
geochronology of zircon:: Evaluation of the laser probe - inductively
coupled plasma mass speetrometry technique; Geochimica
et Cosmochimica Acta, 59, 2491 - 2500.
Kyser, T.K., 1995, Micro - analytical techniques in
stable- ~ isotope geochemistry; Canadian Miner.alo.gj.st 33, 261
- 278..
Lanzirotti, A.,,, 1995, Yttrium zoning in. metamorphic
garnets; Geochimica et Cosmochimica Acta» 59,4105 -4110..
Lu.,,. F-Q, Smith, J.V., Sulton, 8..R.,,, Rivers,, M.L. and.
Davis» A.M., 1989, Synchrotron X-ray fluorescence analysis
of rock - forming minerals: 1. Comparison with other techniques,
2. White - beam energy - dispersive procedure for feldspars.
Chemical Geology, 75,, 123 -143.
Lu, R..., Le, A.,,, Gu, Y.., Wo, G. and Zhu, J., 1995,
Precious metals assay by means of microbeam XRF technology.
Nuclear Instruments and Methods in. Physics Research
B 104,595-601.
Malmqvist, K.G..,, 1.995,, Analytical techniques in.
nuclear microprobes. Nuclear Instruments and. Methods in
Physics Research B 104,138 -151.
Mosbah, ML,, Ctocchiatti, R.,, Michaud, V.» Piccot, B,,
Chevalier,, P., Legrand, F.,, Milsen, G.A.., and Griibel, G.,.
1995, Micro PIXE and micro SXRF: comparison of the two
methods and. application- to glass, inclusions from Vulca.no
(Eolian Island - Italy); Nuclear Insruments and Methods, in
Physics Research B İ04,481 - 488.
Paktunç, A.D.,, Hulbert, LJ. and Hams, B.C., 1990,
Partitioning of the- platinum - group1 and other trace elents in
siMid.es. from the Bushveld Complex, and. Canadian occurrences
of nickel. - copper .sulfides. Canadian. Mineralogist 28.
475-488..
Paktunç, A.D.. ve Cabri., LJ'.., 1995, A proton - and
electron - microprobe study of gallium, nickel .and zinc distribution
in chromi-an - spinel. Lit'hos, 35,261 - 282.
Roberts,, MX., Bench., G.S., Heikkinen, D.W.,, Morse,
D.H.,,, Bach, P.R. and Pontau, A...E.» (1995) The new nuclear
microprobe at Lrvermoce; Nuclear Instruments and Method:»
in Physics Research B 104,13 -18.
Ruc.klid.ge, J.C, Wilson, G.C., Kilius, L.R.. and Cahri,
L.J., 1992, Trace element analysis of sulfide concentrates
from Sudbury by accelerator' mass speetrometry, Canadian
Mineralogist 30,1023 -1.032.
Ryan, CG,.., Heinrich, CA., Van Acterbergh, E.,
Ballhaus, C. and. Mem.a,gh.,, T.F., 199.5,. Microanalysis of o.re: -
forming fluids using scanning proton microprobe. Nuclear
Instruments and Methods in Physics Research B 104, 182 -
190.
Wilson, G.C., Rocklidge, J.C. ;and Kfflos, Lit, 1.995.,
Ultrasensitive trace - element analysis with accelerator mass
speetrometry: The current state of the. art.. Canadian Mineralogist,
33,, 237 - 242.,
Zhou, S., Ren, C, Tang, J. and Yang,, F., 1995.» SPM
study on the distribution, of Carlin - type gold mineral deposit
in China; Nuclear Instruments and Methods, in Physics Research
B 104,437 - 444.
KASIM

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.