Kuzeybatı Anadolu ObsidiyenBuluntularının Kaynak Belirleme Çalışmaları

Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Türkçe Özet: 

Doğal bir volkanik canı olan ve Anadolu'da Tersiyer ve Kuvaterner yaşlı genç volkanların çevrelerinde zengin, yataklar
oluşturan obsidiyen, son derece önemli bir kay aç olup, eski ilkel insanlar tarafından kesici, ve delici alet yapımında kullanılmış
ve metal aletlerin keşfi öncesinde birçok eski medeniyetin gelişmesine yardımcı olmuştur.. Diğer doğal materyallere
göre kullanımındaki üstünlük, ve çevrede yaygın olarak bulunması nedeniyle obsidiyenin ilkel insan toplulukları arasında belirli
kaynaklardan geçmişte geniş ölçüde ticareti de yapılmıştır. Günümüzde, toprak altında kalmış tarihi yerleşme merkezlerinde
yapılan kazılar sonucunda çok sayıda obsidiyen. aletler bulunmuş olup, en yakın doğal obsidiyen. yatağının bazen yüzlerce kilometre
uzakta olduğu saptanmış ve bunların çok uzak mesafelerden kentlere taşındıkları, ortaya çıkarılmıştır.
Bu çalışma ile Kuzeybatı Anadolu'da istanbul bölgesinde; günümüzden binlerce yıl önce ilkel insanlar tarafından, kurulmuş
Fıkirtepe, Pendik ve Domalı yerleşme merkezlerindeki arkeolojik kazılardan ede edilen, obsidiyen aletler ile orta Anadolu
ve Çankırı yörelerinde zengin yataklar oluşturan obsidiyen yüzleklerinden alınan örneklerde Fizyon izi tarüılendirme yöntemi
ile radyomclrik yaş ölçümleri ve Nötron Aktivasyon Yöntemi île kimyasal analizler yapılarak karşılaştırılmıştır. Çalışmalar
sonucunda, Orta Anadolu'daki obsidiyen yüzleklerinin zamanımızdan yaklaşık 20 bin. ile 1 milyon 360 fein-yıl; Çankırı obsidiycnlcrinin
ise çok daha eski olup 16,2 ile 18,1 milyon yıl önce çeşitli evrelerde etkin olan. volkanizmaya bağlı olarak meydana
geldikleri ve binlerce yıl önce ilkel insanlar tarafından, bu yörelerden çıkarılan obsidiyen örneklerinin yüzlerce kilometre
uzaklıkta istanbul bölgesindeki eski yerleşme yerlerine ticari amaçla götürülerek» bunların işlenip kesici ve delici alet olarak
kullanılmalarını sağladıkları saplanmış ve Taş Devri ilkel insan topluluklarının ilişkileri ortaya çıkarılmıştır.

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
Tuncay ERCAN
2. Yazar
Yazar Adı: 
Zehra YEGİNGİL
Yazar Üniversitesi: 
Çukurova Üniversitesi
Yazar Fakültesi: 
Fen Edebiyat Fakültesi
Yazar Anabilim Dalı: 
Fizik
3. Yazar
Yazar Adı: 
Giulio BİGAZZİ
4. Yazar
Yazar Adı: 
Massimo ÖDDÖNE
5. Yazar
Yazar Adı: 
Mehmet ÖZDOGAN
Yazar Üniversitesi: 
İstanbul Üniversitesi
Yazar Fakültesi: 
Edebiyat Fakültesi
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Jeoloji Mühendisliği Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
1990
Cilt/Sayı: 
36
Sayfa Aralığı: 
19-32
Referanslar: 

Aslan» F., 1977, Aksaray taş devri fosil insanı ve endüstrisi:
Yeryuvarı ve İnsan, 2/4, 5-8
Aspinall, A., Feather, S.I.,, Renfrew,, C, 1972,, Neutron, activation
analysis of Aegean obsidians: Nature,, 237,
333 - 334,.
Biro, K.T., 1981, A Karpat-Medencei obszıdıanok vizsgalata
:: Különlenyomat az Archeologıaı Ertesitö, 108, 194-
206.
Biro,, KT.„ 1984» Distribution of obsidian from, the Carpathian
sources on Central European Palaeolithic and Mesolithic
sites :; Acta Archaeologica Carpathica, 23,. 5-42,.
Cann J.R.. ve Renfrew,, C, 1964, The characterization of obsidian
and its application to the Mediterranean region
: Proceedings of the Prehistoric Society 30, 111-133
Carın, J.R., Dixpn, J, E ve Renfrew, C, 1969, Obsidian
analyses and the obsidian trade: Science in Archaelogy,
London.,, Higgs, E.S vc Brothweel, 1. (Ed)..
Cauvin, M.C., Balkan, M.,, Besniis, Y. ve Şaroğlu, F.,, 1986»
Origine de L'obsidienne de Cafer Höyük. (Turquie); Premiers
résultats : Paleorient, 12/2, 89 - 97.
Dix on, J.E..» Carm, I.E..., vc Renfrew C.a 1968, Obsidian and.
the Origins of trade : Scientific American, 218, 80-88
Durrani, S.A., Khan, H.A., Taj., M. ve Renfrew; C, 1971.
obsidian source identification by fission, track analysis
: Nature, 233, 242-245.
Ercan, T., Yıldırım T. ve Akbaşlı, A.» 1987, Gelveri (Niğde)
- Kızılçin (Nevşehir) arasındaki, volkanizmanın
özellikleri : Jeomorfoloji Derg., 15, 27-36.
Ercan» T,.,, Yeğingil, Z. ve Bigazzî, G.., 1989, Obsidiyen,
tanımı ve özellikleri» Anadolu'daki dağılımı ve Orta
Anadolu obsidiyenlerinin jeokimyasal nitelikleri : Jeomorfoloji
Derg., 17,, 71 - 83.
Ercan, T., Akbaşlı, A,., Yıldırım, T., Fişekçi,, A., Selvi, Y.,
Ölmez, M. ve Can, B., 1990 - a, Acıgöl. (Nevşehir)
yöresinin jeolojisi ve Senozoyik yaşlı volkanik
kay açların petrolojisi : MTA Derg. (Baskıda),.
Ercan, T., Tokel, S., Akbaşlı, A.,, Yıldırım, T.,, Fişekçi, A.,
Sclvi, Y., Ölmez, M., Can, B., Matsuda, J.I., Ui, T.,
Fujitani, T..» Notsu. K., 1990-b» Hasandağı-Karacadağ
(Orta Anadolu) dolaylarındaki Senozoyik yaşlı volkanizmanın
kökeni ve evrimi : Jeomorfoloji Derg,, İS,
39 - 54,.
Ekingen, A., 1982» Nevşehir Kalderasında jeofizik prospeksiyon
sonuçları : Türkiye jeoloji Kurultayı 1982 Bildiri,
özetleri kitabı, 82.
Fornaseri, M,,, Malpierî, L.,, Palmieri, A'.M..,,, Taddeucci, A.,
1977,, Analyses of obsidians from, the Late Chalcolithic
levels of Arslantepe (Malatya) : Paleorient,, 3,
231-246,.,
Innoccnti, F., Mazzuoli, R., Pasquare, G.w Radie ati, F. ve
Villan L., 1975, The Neogene calcalkaline volcanism
of Central Anatolia; 'Gcochronological data on Kayseri-
Niğde arca : Gcol. Mag,., 112/4, 349 - 360.,
îıınocenti, F., Mazzuoli» R., Pasquare, G., Şerri,, G ve Villari,
L,, 1980, Geology of the volcanic area north of Lake
Van (Turkey) :: Geol. Rdsek, 69/1, 292 - 323
Innoccnti, F, Mazzuoli» R,, Pasquare» G., Radlcaii, F ve Villari
» L.„ 1982,, Tertiary and Quaternary volcanism of
the Erzurum - Kars area (Eastern Turkey; Geochronological
data and geodynamic evolution : Journal of
Volcan., Geoth. Res.,, 13, 223 - 240.
Keene, A..S., 1981.» Multi - elemen neutron activation, of obsidian
samples from Tepe Farukhabad : Memors of the
Museum Anthropology» 13,, 438 - 442.
Matsuda, J.I,.,. 1988, Geochemie al study of collision volcanism
at the plate boundary in Turkey (Comparison with
subduction volcanism in Japon.) : Initial raport of Turkey
- Japan Volcanologie al Project, 31 - 36, Part I.
Matsuda, I.L, 1990» K-Ar age of Turkey volcanics : Initial
Report of Turkey-Japan Volcanological Projekt» 63-
68, Part IE.
Ogata, A., Nakamnra, K.a Nagao, K., Akirnoto, S., 1.989, K-Ar'
age of young volcanic rocks of Türkey : 1989 Annual
meeting of the Geochemical Society of Japan» 1C 03.
Öngör, T., 1978,,, Nevşehir kalderası : Türkiye 32. Bilimsel
ve Teknik Kurultayı Bildiri Özetleri Kitabı, 43
Renfrew, C, Cann,, J.R. ve Dixon, I.E., 1965, Obsidian In
the Aegean: Annual of the British School, at Athens,
60, 225-247,.
Renfrew, C, Dixon, J.E. ve Cann, J.R.., 1966,, Obsidian and
early cultural contact in the Near East : Prnoccedings
of the Prehistoric Society, 32, 30 - 72.
Renfrew,, C, Dixon, I.E., ve Carın, LR., 1968, Further analyses
of the Near-Eastern obsidiens : Proceedings of the
Prehistoric society 34, 319-331.
Taner, M.F., 1977, Etilde géologique et petrographique de la
region de Gmneyce-lkîzdere,. située au, sud de Rize (Pontides
orientales, Turquie) : Doktora Tezi, Cenevre
Univ., İsviçre,,, 180 s., (Yayımlanmamış).
Türkecan, A., v.,d,, 1990, Scben-Gerede (Bolu)-Güdül-
Beypazan (Ankara) ve. Çerkeş-Orta-Kurşunlu (Çankırı)-
Güvem (Ankara) yörelerinin jeolojisi ve volkanik
kay açların petrolojisi : MTA Rapor No
(Yayımlanmamış), Ankara.
Tokgöz, T. ve Bilginer, Ö., 1980, Acıgöl (Nevşehir) kalderası
rezistivite etüdü : MTA -.Rap,. No : 7154
(Yayımlanmamış)
Wagner, G.A.., Storzcr, D. vc Keller, J.., 1976» Spaltspnrcnda-
.üenmg qu ar tarer. Gesteinsglaser aus dem Mitte İm eer-
•raum : Neu.. Jahr,, für, Min, Monat.,, 1976/2» 84 - 94.
Wagner, G.,, 1.987, Deutches .Archäologisches Institut Demircihöyük
- Die Ergefoenis.se der ausgrabungen 1975-
1978 Herausgegeben, von, Man&ed Korfrnann, Band 'II ;
Naturnissenschafüiche Untersuchung en (1987),,, Verlag
Philipp von. Zabern Mainz, am Rhein,,, 26 - 29.
Wrigjit, G.A. ve Gordus, A.A.» 1969, distrubution -and utilisation,
of obsidian, from. Lake Van Sources between
75000 and 35Ö0 B.C.: Amer,, Jour. Arch,., 73, 75-77.
Yeğingil.» Z. ve Göksu, Y., 1981 „ Obsidiycnlcrin Fizyon izi
tarihlendirraesi : Tubitak Doğa Bilim Derg., A, 5/3»
185-188.
Yeğingiî» Z,.,„ 1981, Arkeolojik, obsidiyen. bulguların fizyon
izleriyle tarihlendirilmesi : Tubitak Arkcomctri
Ünitesi İÜ. Bilimsel Toplantı Bildiriler kitabı, 13-19.
Ycgîngil, Z., 1984, Fizyon izleri ve arkeoloji : Tubitak Arkeometri
Ünitesi Bilimsel Toplantısı I Bildiri özetleri
kitabı, 182-189,.
Ycğingil, Z.,1985, Fizyon izleriyle tarihlendirme yönteminin,
obsidiyenlere •03fgula.nma.s1 :: Tübitak Arkeometri
Ünitesi Bilimsel Toplantı V Bild.iri.ler kitabı,.
94-100.
Yegingil, Z.,1987, Obsidiyen ve Anadolu'daki farklı yerleşim
bölgelerine ait obsidiyenlerin kaynak belirleme
çalışmaları : Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Escrcr
ve Müzeler Genel Md.lüğü III Arkeomctri sonuçlar
Toplantısı Bildiri özetleri kitabı, 193-201.
Yıldırım, T. ve Özgür, R., 1981 Acıgöl kaldcrası : Jeomorfoloji
Derg., 10; 59-70.
Yıldırım.,, T., 1984, Acıgöl volcanism and hat dry rock, possibities,
Nevşehir, Turkey ;: Sern.in.ar on. Utilization of
Geothermal Energy for electric, power production and.
space Heating, Florence-, italya.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.