Doğal Taş Ocaklarında Blok Hacminin Belirlenmesi için RQD ve Jv’nin Kullanılabilirliği

Makalenin İngilizce İsmi: 
Usability of RQD and Jv for Prediction of Block Volume in Natural Stone Quarries
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
Blok hacmi
Harşit Granitoyidi
Jv
RMi
RQD
Türkçe Özet: 

Bu çalışmada, Doğankent (Giresun) yöresinde yüzeylenen Harşit Granitoyidi’nden üretilebilecek
blokların hacminin belirlenmesinde, Kaya Kalite Göstergesi (RQD) ve Hacimsel Eklem Sayısı (Jv)
parametrelerinin kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bu amaçla, pilot çalışma alanı olarak bir ocak seçilmiş ve
açılan şevlerde hat etüdü çalışmaları yapılarak, süreksizliklerin özellikleri tayin edilmiştir. Harşit
Granitoyidi’nden elde edilebilecek Blok Hacminin belirlenmesinde Kaya Kütle İndeksi (RMi) sınıflama
sisteminde girdi parametresi olan blok hacmi (Vb) kullanılmıştır. Vb değerinin belirlenmesinde kullanılan
Jv ve RQD değişkenleri ocak içindeki farklı şevlerde yapılan süreksizlikler arası ölçümler ile belirlenmiştir.
RMi sınıflamasında kullanılan Blok Şekli Faktörüne (β) göre yapılan değerlendirmede blokların genellikle
“kompakt, hafifçe uzun-düz” şekilli olduğu tesbit edilmiştir. Blok hacminin belirlenmesinde kullanılan
parametrelerden RQD değişkeninin sınırlamalar içermesi nedeniyle, blok hacminin hesaplanmasında Jv
değerlerinin kullanılması tercih edilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda Harşit Granitoyidi’nden
üretilecek blokların ortalama hacminin Vb= 7.15 m3 olduğu belirlenmiş olup, bu değer ticari olarak
değerlendirilebilecek blok hacmi aralığındadır

Key Words: 
Block volume
Harşit Granitoid
Jv
RMi
RQD.
İngilizce Özet: 

In this study, use of Rock Quality Designation (RQD) and Volumetric Joint Count (Jv) parameters for
prediction of block volume from Harşit Granitoid exposed in Dogankent (Giresun) area, was investigated.
For this purpose, a quarry was chosen as the study area and properties of discontinuities were determined
by performing scan-line surveys on the pit slopes. In prediction of block volume from Harşit Granitoid, Vb
which is an input parameter of Rock Mass Index (RMi) system, was used. Jv and RQD variables used for
predicting Vb value were defined from the discontinuity spacing measurements performed on different
slopes within the quarry. When considering the Block Shape Factor (β), the blocks can be generally
classified as “compact, slightly long-flat” shaped. Due to some constrains of RQD, use of Jv values is more effective for predicting block volume. It was concluded that, the average producible block volume
from Harşit Granitoid was determined to be Vb= 7.15 m3 and this value is within the range of the
economically producable block volume.

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
Ayberk KAYA1
Yazar Üniversitesi: 
Gümüşhane Üniversitesi
Yazar Anabilim Dalı: 
Jeoloji Mühendisliği
2. Yazar
Yazar Adı: 
Selçuk ALEMDAĞ
Yazar Üniversitesi: 
Gümüşhane Üniversitesi
Yazar Anabilim Dalı: 
Jeoloji Mühendisliği
3. Yazar
Yazar Adı: 
Ali Osman YILMAZ
Yazar Üniversitesi: 
Karadeniz Teknik Üniversitesi
Yazar Anabilim Dalı: 
Maden Mühendisliği Anabilim Dalı
4. Yazar
Yazar Adı: 
Mehmet ÇAPİK2
Yazar Üniversitesi: 
Karadeniz Teknik Üniversitesi
Yazar Anabilim Dalı: 
Maden Mühendisliği Anabilim Dalı
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Jeoloji Mühendisliği Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2011
Cilt/Sayı: 
35
Sayı: 
1
Sayfa Aralığı: 
79-92
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_1972_pp_79-92.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

Cai, M., Kaiser, P. K., Uno, H., Tasaka, Y. ve
Minami, M., 2004. Estimation of rock mass
deformation modulus and strength of jointed
hard rock masses using the GSI system,
International Journal of Rock Mechanics and
Mining Sciences, 41(1), 3-19.
Deere, D. U., 1964. Technical description of rock
cores for engineering purposed, Rock Mechanics
and Rock Engineering, 1, 17-22p.
Gedikoğlu, A., 1978, Harşit Granit Karmaşığı ve
çevre kayaçları, Doçentlik Tezi, K.T.Ü. Yer
Bilimleri Fakültesi, Trabzon.
Goodman R. E. 1995. Block theory and its
application, Geotechnique, 45(3), 383-423p.
ISRM (International Society for Rock Mechanics),
1981. Rock characterization, Testing and
monitoring. International Society of Rock
Mechanics Suggested Methods, Pergamon Press,
Oxford, 211p.
Kaya, K., 2005. RMi kayaç kütle sınıflama
yönteminin mermer ocaklarında blok üretim
boyutlarının belirlenmesinde kullanılabilirliğinin
araştırılması, Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül
Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Köprübaşı, N., 1992. Aşağı Harşit bölgesinin
mağmatik petrojenezi ve masif sülfitlerde
jeokimyasal hedef saptama uygulamaları,
Doktora Tezi, K.T.Ü., Fen Bilimleri Enstitüsü,
Trabzon.
Köprübaşı, N., 1993. Tîrebolu-Harşit (Giresun) arası
Jura-Kretase yaşlı magmatik kayaçların
petrolojisi ve jeokimyası, Türkiye Jeoloji
Bülteni, 36, 139-150.
Palmstöm, A., 1982. The volumetric joint count- a
useful and simple measure of the degree of
jointing, 4th Int. Congress IAEG, New Delhi,
221–228.
Palmström, A., 1985. Application of the volumetric
joint count as a measure of rock mass jointing,
Proc. Int. Symp. on Fundamentals of Rock
Joints, Sweden, 103-110.
Palmström A. 1995. RMi – A system for
characterization of rock masses for rock
engineering purposes, Ph.D. Thesis, Univeristy
of Oslo, Norway, 408.
Palmström A. 1996. The weighted joint density
method leads to improved characterization of
jointing, Proc. Conference on Recent Advances
in Tunnelling Technology, New Delhi, 6p.
Palmström, A., 2005. Measurements of and
correlations between block size and rock quality
designation (RQD), Tunnels and Underground
Space Technology, 20, 362-377.
Priest, S.D. ve Hudson J.A., 1976. Discontinuity
spacing in rock. İnternational Journal of Rock
Mechanics and Mining Sciences and
Geomechanics Abstracts, 13, 135-148.
Rocscience, 2002. DIPS v5.1- User's Guide. Rocscience
Inc., Toronto, Ontario, Canada, 90p.
Schultze - Westrum, H., 1961. Giresun vilayeti Espiye
sahasının jeolojisi ve yatak bilimi bakımından
etüdü (G41 % ve ag), M.T.A. Rapor No: 3090
(Yayınlanmamış), Ankara.
Sönmez, H. ve Ulusay, R., 1999. Modifications to the
Geological Strength Index (GSI) and their
applicability to stability of slopes, International
Journal of Rock Mechanics and Mining Science,
36(6), 743-760.
Wang, H., Latham, J. P. ve Poole, A. B., 1991.
Predictions of block size distribution for
quarrying, Quarterly Journal of Engineering
Geology, 24, 91-99.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.