Kazdağ Masifi (Balıkesir) Metaofiyolitinin Jeolojisi ve Titan İçeriği Açısından Değerlendirilmesi

Makalenin İngilizce İsmi: 
Geology of Metaophiolite at Kazdağ Massive (Balıkesir) and the Its Evaluation in Terms of Titanium Content
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
Balıkesir
Kazdağ Masifi
Tozlu Formasyonu
Metaofiyolit
Titan
Jeokimya
Türkçe Özet: 

Bu çalışmada; Kazdağ masifi (Balıkesir) metaofiyolitinin (metadunit, amfibolit/metagabroların)
stratigrafik konumları belirlenmiş ve bu kayaçların titan içeriği açısından değerlendirilmesi yapılmıştır.
Yüksek dereceli metamorfik kayaçlardan (amfibolit fasiyesi) oluşan Kazdağ masifi içerisindeki
metaofiyolit, Tozlu formasyonu olarak adlandırılmıştır. Metadunit, amfibolit ve metaperidotitlerden oluşan
bu birim, amfibol gnays ve mermer ardalanmasından oluşan Fındıklı formasyonu üzerine tektonik
dokanakla gelmektedir. Tozlu formasyonunun üzerine ince bir gnays seviyesi ile mermerlerden oluşan
Sarıkız formasyonu, Sarıkız formasyonunun üzerine ise tektonik dokanakla gnayslardan oluşan Sütüven
formasyonu gelmektedir.
Titan cevherlerinin birincil ve ikincil yataklanma tipleri vardır. Birincil yataklar için önemli
yankayaç türleri anortozit, gabro ve noritlerdir. Çalışma sahasındaki Tozlu formasyonu içerisindeki
amfibolitlerin gabroik kayaçlardan türediği, mineralojik-petrografik yöntemlerle saptanmıştır. Ayrıca,
alınan örneklerde cevher mikroskobisi çalışmaları da yapılmıştır. Bunların sonucunda derlenen 23 adet
örnekte jeokimyasal analizler yapılmıştır. Bu kimyasal analizler sonucunda örneklerin titan içeriği
açısından değerlendirilmesi ve titan elementinin Fe, Co, Cr, Ni, Cu ve Zn elementleri ile olan ilişkileri
tartışılmıştır.
Mineralojik-petrografik çalışmalar ve kimyasal analizler sonucunda, Kazdağ metaofiyolitinin yer
aldığı sahanın, titan cevherleşmesi açısından bugünkü koşullarda cevher sayılabilecek biçimde ümitli
olmadığı saptanmıştır

Key Words: 
Balıkesir
Kazdağ Massive
Tozlu Formation
Metaophiolite
Titanium
Geochemistry
İngilizce Özet: 

In this study, stratigraphical position of metaophiolite (metadunite, amphibolite/metagabbro) of
Kazdağ Massive (Balıkesir) is determined and they are examined for their titanium contents.
Metaophiolite in Kazdağ Massive, composed of high-degree metamorphic rocks (amphibolite
facies), are called as Tozlu Formation. This unit contains metadunites, amphibolites and metaperidotites
and overlain by Fındıklı Formation, composed of amphibole gneiss and marble sequence, with a tectonic
contact. Sarıkız Formation which is formed by marbles, comes over Tozlu Formation with a conformable
boundary and overlain by Sütüven Formation, which is dominantly composed of gneisses.
Titanium ores have primary and secondary bedding types. The important rock types for the
primary beddings are anorthosite, gabbro and norite. The source of amphibolites in Tozlu Formation is
originated from gabbroic rocks on the bases of fieldwork and mineralogical – petrographical methods.
Under this scope, ore microscopy of samples are studied. In addition, in order to obtain the titanium
content in the study area 23 samples are objected to chemical analyses. The result of these analyses and
the relationship of titanium with other elements; Fe, Co, Cr, Ni, Cu and Zn; are discussed and evaluated.
As a result of mineralogical and petrographical studies and chemical analyses, the area of Kazdağ
metaophiolite do not seem encouraging for titanium mineralization under today’s conditions.

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
Yalçın ŞENTÜRK
2. Yazar
Yazar Adı: 
Taner ÜNLÜ
Yazar Üniversitesi: 
Ankara Üniversitesi
Yazar Fakültesi: 
Mühendislik Fakültesi
Yazar Anabilim Dalı: 
Jeoloji Mühendisliği
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Jeoloji Mühendisliği Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2009
Cilt/Sayı: 
33
Sayı: 
2
Sayfa Aralığı: 
75-116
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_1980_pp_75-116.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

Altınlı, E. 1973. Bilecik Jurasiği. Cumhuriyetin
50. Yılı Yerbilimleri Kong. Tebliğleri,
MTA Enstitüsü, 103-111.
Aslaner, M. 1965. Etude geologique et
petrographique de la region d’Edremit-
Havran. MTA Enstitüsü, Publication No.
119.
Bilgin, T. 1969. Biga Yarımadası’nın güneybatı
kısmının jeomorfolojisi. İst. Üniv. Coğ.
Ens., Yayın No: 55, 1-273.
Bingöl, E.1968. Contribution a’l’ etude
geologique de laportie centrale et sud. Est
du Masif de Kazdağ (Turquie). These Fac.
Sci. Univ.,189 p., Nancy (Fransa).
Bingöl, E. 1969. Kazdağ Masifi’nin merkezi ve
güneydoğu kısmının jeolojisi. MTA Enst.
Dergisi, Sayı 72, s. 110-123, Ankara.
Bingöl, E. 1971. Fiziksel yaş tayini metodlarını
sınıflama denemesi ve Rb-Sr ve K-Ar
metodlarının Kazdağ’da bir uygulaması.
TJK Bülteni, 14, 1-16.
Bingöl, E., Akyürek, B. ve Korkmazer, B. 1973.
Biga Yarımadası’nın jeolojisi ve Karakaya
formasyonunun bazı özellikleri.
Cumhuriyetin 50. Yılı Yerbilimleri
Kongresi Tebliğleri, MTA, s. 70-77,
Ankara.
Bingöl, E. 1976. Batı Anadolu’nun jeotektonik
evrimi. MTA Dergisi, Sayı 86, 14-30.
Coleman, R. G. 1977. Ophiolites-Ancient Oceanic
Lithosphere. U.S.A., pp. 42-43.
Duru, M., Pehlivan, Ş., Şentürk, Y., Yavaş, F. and
Kar, H. 2004. New results on the
lithostratigrapy of the Kazdağ Massif in
nortwest Turkey. Turkish journal of Earth
Sciences, A special issue commemorating
Okan Tekeli, pp. 177-186.
Force, E. R. 1976. Titanium Content and Titanium
Portitioning in Rocks. Geological Survey,
Proffesional Paper 959.
Geis, H. 1953. Kuzey Kazdağı’nın jeolojik yapısı.
MTA Rapor No: 2250 (yayınlanmamış).
Gözler, M.Z., Ergül, E., Akçaören, F., Genç, Ş.,
Akat, U. ve Acar, Ş. 1984. Çanakkale
Boğazı doğusu Marmara Denizi güneyi
Bandırma- Balıkesir- Edremit ve Ege
Denizi arasındaki alanın jeolojisi ve
komplikasyonu. MTA Rapor No: 7430
(yayınlanmamış).
Gözler, M.Z. 1986. Kazdağ batısı Mıhlıdere
Vadisi’nin jeolojik petrografik
incelenmesi. TJK Bülteni, C. 29, 133-142.
Granit, Y. and Tintant, H. 1960. Observation
preliminaires surle Jurassique de la region
de Bilecik (Turquie). C.R. Acad. Sc. Paris,
251, 1801-1803.
Gümüş, A. 1964. Contribution al’etude geologique
de secteur serpentrional de Kalabak Köy
region D’Edremit, Turquie. MTA
Enstitüsü, Publication No. 117.
Kaaden, G. 1957. Çanakkale-Biga- Edremit
yarımadası bölgesindeki jeolojik saha
çalışmaları ve maden yatakları hakkında
rapor. MTA Rapor No: 2661
(yayınlanmamış).
Ketin, İ. 1966. Anadolunun tektonik birlikleri.
MTA Dergisi, 6, 20-34.
MTA ve İTÜ. Baskıda. Biga yarımadasının genel
ve ekonomik jeolojisi. Özel yayın serisi,
MTA (ed. Yüzer E. ve Tunay G.), Ankara.
Okay, A.1. 1984. Kuzeybatı Anadolu’da yer alan
metamorfik kuşaklar. Ketin Sempozyumu,
TJK Bülteni, s. 83-92.
Okay, A.I., Siyako. M. ve Bürkan. K.M. 1990.
Biga Yarımadası’nın jeolojisi ve tektonik
evrimi. TPJD Bülteni, 2/1, 83-121.
Okay, A.I., Siyako, M. and Bürken, K.A. 1991.
Geology and tectonic evolution of the
Biga Peninsula, nortwerstern Turkey.
Bull. Technical University İstanbul, v. 44,
pp. 191-256, İstanbul.
Okay, A.I. and Tüysüz. O. 1999. Tethyan sutures
of northern Turkey: In ‘The
Mediterranean Basins: Tertiary extension
within the Alpine orogen’ (ed. B. Durand,
L. Johvet, F. Horvath and M. Seranne).
Geological Society London, Special
Publication 156, 475-515.
Okay, A.I. and Satır, M. 2000. Coavel plutonism
and metamorphism in a latest Oligocene
metamorphic core complex in nortwest
Turkey. Geol. Mag. 137, pp. 495-516.
Papanikolau, D.J. and Demirtaşlı, E. 1987.
Geological corralations between the
Alpine segments of the Hellenides-
Balkannides and Taurides–Pondides, Pre-
Variscan and Variscan events in the
Alpine- Mediterrenean mountain belts (ed.
H. W. Flügel, F. P. Sassi and P. Grecula),
Alfa Publishers Bratislava, 387-396.
Schuiling, R. D. 1959.Uber eine praherzynische
faltungsphase im Kazdağ Kristalin. MTA
Enstitüsü Bülteni, 53, 89-93.
Siyako, M., Bürkan, K.A. ve Okay. A.İ. 1989.
Biga ve Gelibolu yarımadalarının Tersiyer
jeolojisi ve hidrokarbon olanakları. TPJD
Bülteni, 1/3, 183-199.
Şengör, A.M.C. and Yılmaz, Y. 1981. Tethyan
evolution of Turkey: A plate tectonic
approach. Tectonophysics 75, 181-241.
Şentürk, Y. 2005. Kazdağ masifi (Balıkesir)
metadunit, amfibolit/metagabroların
jeolojisi ve titan içeriği açısından
değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi
Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans
Tezi, 94 s., Ankara (yayınlanmamış).
Yaşar, M. 1993. Titanyum oluşum jeolojisi ve
ekonomisi. MTA Derleme No: 9430,
Ankara.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.