İgnimbiritlerin Jeomekanik Özelliklerinin Yapı Taşı Olarak Kullanımına Etkisi: Nevşehir Taşı

Makalenin İngilizce İsmi: 
The Effect of Geomechanical Properties of Ignimbrites on Their Usage as Building Stone: Nevşehir Stone
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
İgnimbirit
jeomekanik özellikler
petrografik özellikler
yapı taşı.
Türkçe Özet: 

Araştırmalar için Nevşehir dolayında geniş alanlarda yüzeylenen Kavak ignimbiritlerine ait
farklı renklerdeki piroklastikler seçilmiştir. Söz konusu birimlerden çıkarılan taşlar önceleri
özellikle tarihi yapılarda ve düşük katlı binalarda yapı taşı olarak yaygın bir şekilde kullanılmıştır.
Günümüzde ise daha çok dekoratif özelliklerinden dolayı bina dış yüzey kaplamasında, merdiven,
yer döşemesi, korkuluk, havuz ve kenarları, kemer, sütun, şömine balkon süslemeleri ve restorasyon
uygulamalarındaki kullanımı giderek artmaktadır. Yakın alanlarda renk ve dokusal özellikleri çok
sık değişim göstermelerinden dolayı 6 farklı alanda örnekleme yapılmıştır. Derlenen bu örneklerin
öncelikle petrografik ve kimyasal özellikleri belirlenmiş olup, jeomekanik özelliklerini belirlenmek
amacıyla da standart kaya mekaniği deneyleri yapılmıştır. Elde edilen verilere göre, incelenen
piroklastiklerin iyi kaynaşmamış ignimbirit özelliğinde olduğu, bunların jeolojik, kimyasal ve
petrografik özellikleri ile jeomekanik özellikleri arasında önemli ilişkilerin olduğu ortaya
konmuştur. Özellikle opak mineral, ince taneli kayaç parçası içeriği ile matriks oranı-tane oranından
yüksek olan örneklerin porozitesinin daha düşük, yoğunluklarının ve basınç dayanımlarının da
nispeten daha yüksek değerler gösterdikleri belirlenmiştir.

Key Words: 
Ignimbrite
geomechanical properties
petrographical properties
building stone
İngilizce Özet: 

For this study; different colored pyroclastics belong to Kavak ignimbrite that widely spreads
around Nevşehir were choosen. These rocks were widely used as building stone in low storeyed
buildings and especially in historical building in the past. Nowadays, they have an increasing usage
in outer surface covering of the buildings, stairs, floorings, banisters, pools and their surroundings,
arches, columns, fireplaces, balcony decorations and restoration applications because of having
decorative properties. Sampling was carried out in 6 different areas in the field because they have
different color and texture characteristics that change frequently in close areas. At first
petrographical and chemical properties of these samples were determined and then standard rock
mechanic experiments were carried out in order to determine their geomechanical properties.
According to the results, it is exposed that investigated pyroclastics are non-welded ignimbrite and
there are important relationships between their geological, chemical, petrographical properties and
geomechanical properties. Especially, the samples having opaque minerals, fine grained rock
fragments and higher matrix ratio than grain ratio, have lower porosity and higher density and
compressive strength.

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
MustafaKORKANÇ
Yazar Üniversitesi: 
Niğde Üniversitesi
Yazar Fakültesi: 
Mühendislik Mimarlık Fakültesi 
Yazar Anabilim Dalı: 
Jeoloji Mühendisliği
Yazar E-posta: 
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Jeoloji Mühendisliği Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2007
Cilt/Sayı: 
31
Sayı: 
1
Sayfa Aralığı: 
49-60
Referanslar: 

Aydan, Ö., Ulusay, R., Yüzer, E., 1999. Man-made
structures in Cappadocia, Turkey and their
implications in rock mechanics and rock
engineering.ISRMNews Journal, 6 (1), 63-73.
Aydan, Ö., Ulusay, R., 2003. Geotechnical and
geoenvironmental characteristics of manmade
underground structures in Cappadocia.
Turkey. Engineering Geology, 69, 245-272.
Aydan, Ö., Tano, H., Watanabe, H., Ulusay, R.,
Tuncay, E., 2007a. Kapadokya bölgesinde
antik ve güncel kaya yapılarının kaya
mekaniği açısından değerlendirilmesi.
Kapadokya Yöresinin Jeolojisi Sempozyumu,
17-20 Ekim 2007 Niğde, Bildiriler Kitabı, 1-
12.
Aydan, Ö., Tano, H., Ulusay, R., Kumsar, H.,
Yenipınar, H., 2007b. Derinkuyu yeraltı
şehrinin uzun süreli yapısal duraylılığı ve
çevre koşullarının incelenmesi üzerine
deneysel bir çalışma. Kapadokya Yöresinin
Jeolojisi Sempozyumu, 17-20 Ekim 2007
Niğde, Bildiriler Kitabı, 24-34.
Beekman, P.H., 1966. The Pliocene and Quaternary
volcanism in the Hasandağ-Melendizdağ
region.MTABull.,Vol. 66, 99-106.
Besang, C., Eckhardt, F, J., Harre,W., Kreuzer, H.,
Müller, P. , 1977. Radiometriche
Altersbestimmungen an Neogenen
Eruptivgesteinen der Türkei. Geol.Jb. B 25, 3-
36.
Deere, D.U., Miller, R.P., 1966. Engineering
classification and index properties for intact
rock. Technical Report No. AFWL-TR-65-
116, Air Force Weapons Lab., Kirtland Air
force Base, 308 pp.
Ercan, T., Tokel, S., Can, B., Fişekçi, A., Fujitani,
T., Notsu, K., Selvi,Y., Ölmez, M., Matsuda, J.
I., Ul, T., Yıldırım, T., Akbaşlı A., 1990.
Hasandağ-Karacadağ (Orta Anadolu),
dolaylarındaki Senozoyik yaşlı volkanizmanın
kökeni ve evrimi. Jeomorfoloji Dergisi, 18, 39-
54.
Ercan, T., Tokel, S., Matsuda, J., Ul, T., Notsu, K.,
Fujitani, T., 1992. New geochemical isotopic
and radiometric data of the Quaternary
volcanism of Hasandağı-Karacadağ (Central
Anatolia).TJK Bülteni, 7, 8-21.
Erdoğan, M., 1986. Nevşehir-Ürgüp yöresi
tüflerinin malzeme jeolojisi açısından
araştırılması. İ.T.Ü. Maden Fak., DoktoraTezi,
100 s (yayımlanmamış).
Erguvanlı, K., 1975. Mühendislik Jeolojisi. İTÜ
Gümüşsuyu Matbaası, İstanbul, 590 s.
Franklin, J. A., Chandra, R., 1972. The slake
durability test. Int. J. Rock Mech. Min. Sc. 9,
325–341
Goodman, R. E., 1989. Introduction to Rock
Mechanics. 2nd Edition, John Wiley & Sons,
NewYork, 562 pp.
Gökçeoğlu, C., Ulusay, R., Sönmez, H., 2000.
Factors affecting the durability of selected
weak and clay-bearing rocks from Turkey,
with particular emphasis on the influence of
the number of drying and wetting cycles.
Engineerıng Geology 57 (3-4), 215-237
Güleç, N., Toprak, V., Arcasoy, A., 1997.
Evaluation of Melendiz Volcanic Complex
using remote sensing and geographic
information systems. ODTU-AFP: 97-03-09-
02, 84 s.
Innocenti, F., Mazzuoli, G., Pasquare, F., Radicati
Di Brozolo, F., Villari, L., 1975. The Neogene
calcalkaline volcanism of Central Anatolia;
geochronological data on Kayseri-Niğde area.
Geol. Mag. 112 (4), 349-360.
ISRM (International Society for Rock Mechanics),
1981. Rock characterization, testing and
monitoring. ISRM Suggested methods. E.T.
Brown (ed.), Pergamon Press, 211 pp.
Le Pennec, J.L., Bourdier, J.L., Froger, Temel, A.,
Camus, G., Gourgaud, A., 1994. Neogene
ignimbrites of the Nevsehir plateau (Central
Turkey): stratigraphy, distribution and source
constraints. J. Volcanol. Geotherm. Res. 63,
59–87.
Le Pennec J.L, Temel, A., Froger, J.L., Sen, S.,
Gourgaud, A., Bourdier, J.L., 2005.
Stratigraphy and age of the Cappadocia
ignimbrites, Turkey: reconciling field
c o n s t r a i n t s w i t h p a l e o n t o l o g i c ,
radiochronologic, geochemical and
paleomagnetic data. Journal of Volcanology
And Geothermal Research 141 (1-2), 45-64.
Maharaj, R. J., 2001. Assessment of volcanic rock
for constrction in the Federated States of
Micronsia. Proceedings of the Aggregate
2001-Environment and Economy, 6-10August
2001, (P. Kuula-Vaisaen and R.Uusinoka,
editors), Helsinki, Finland, vol. 1, 121-127
Mcnally, G.H., 1998. Soil and rock construction
materials. E and FN Spon, Firts published,
London andNewYork, 403 pp.
NBG (Norwegian Group for Rock Mechanics),
1985. Engineering Geology and Rock
Engineering. HandbookNo2, 249 pp.
Pasquare, G., 1966. Outtlines of the Neogene and
Quaternary volcanism of Asia Minor. Accad.
Naz. Dei Linc., 40, 1077-1085.
Pasquare, G., 1968. Geology of Cenozoic volcanic
area of Central Anatolia. Memorie: Roma,
Academia Nazionale Dei Lincei, 55-204.
Pasquare, G., Poli, S.,Vezzoli, L., Zanchi, A., 1988.
Continental arc volcanism and tectonic setting
in Central Anatolia, Turkey. Tectonophysics
146, 217–230.
Postacıoğlu, B., 1987. Beton, Bağlayıcı Maddeler,
Agregalar, Beton. Cilt 1-2, Teknik Kitaplar
Yayınevi, İstanbul, 404 s.
Schumacher, U. M., Schumacher, R., 1996.
Problems in stratigraphic correlation and new
K–Ar data for ignimbrites from Cappadocia,
Central Turkey. International Geology Review
38, 737–746.
Temel, A., Gündogdu, M.N., Gourgaud, A., Le
Pennec, J.L., 1998. Ignimbrites of Cappadocia
(Central Anatolia, Turkey): petrology and
geochemistry. J. Volcanol. Geotherm. Res. 85,
447–471.
Topal, T., 1995. Formation and deterioration of
fairy chimneys of the Kavak tuff in Ürgüp-
Göreme area (Nevşehir-Turkey). PhD Thesis,
METU,Ankara, 250 p (Unpublished).
Topal, T. and Doyuran, V., 1997. Engineering
geological properties and durability
assessment of the Cappadocian tuff.
Engineering Geology, 47, 175-187.
Toprak, V., Göncüoğlu, M. C., 1993. Tectonic
control on the development of the Neogene
Quaternary Central Anatolian volcanic
province, Turkey. Geological Journal, 28, 357-
369.
Türkecan, A., Akçay,A. E., Satır, M., Dönmez, M.,
Ercan, T., 2003. Melendiz Dağları (Niğde)
volkanizması. 56. Türkiye Jeoloji Kurultayı,
Bildiri Özleri Kitabı, 16-17.
Ulusay, R., Akagi, T., Ito, T., Seiki, T., Yüzer, E.,
Aydan, Ö., 1999. Long term mechanical
characteristics of Cappadocia tuff.
Proceedings of the 9 ISRM International
Congress, G.Vouille and P. Berest (eds.), Paris,
France,A.A. Balkema, 687-690.
Ulusay, R., Gökçeoğlu, C., Topal, T., Sönmez, H.,
Tuncay, E., Ergüler, Z.A., Kaşmer, Ö., 2006.
Assessment of environmental and engineering
geological problems for the possible re-use of
an abandoned rock-hewn settlement in Urgüp
(Cappadocia), Turkey. Environmental
Geology, 50, 473-494.
Ulusay, R., Aydan, Ö., 2007. Kapadokya
bölgesinde bazı yeraltı açıklıklarındaki
tüflerin kaya mühendisliği açısından
değerlendirilmesi. Kapadokya Yöresinin
Jeolojisi Sempozyumu, 17-20 Ekim 2007
Niğde, Bildiriler Kitabı, 13-23.
Viereck, G.L., Lepetit, P., Ganskow, G., Gürel A.,
2006. The volcanic stratigraphy of
Cappadocia, Central Anatolia. EGU General
Assembly 2006,Vienna, Geophysical research
AbrsractsVol. 8, 10301.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.