Türkiye Enerji Kaynaklarının Genel Değerlendirmesi

Makalenin İngilizce İsmi: 
General Evaluation Of Energy Resources Of Turkey
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
Linyit
Enerji Taşkömürü
Asfaltit
Bitümlü Şist
Türkçe Özet: 

Türkiye,, birincil enerji, kaynaklarının bilinen rezervleri ve üretimleri ile ihtiyacının ancak
%31'ini karşılayabilmekte, kalan %69*luk açığını petrol» doğal gaz ve taşkömürü ithal ederek
kapatmaktadır. Yapılan projeksiyonlara göre tüketimin, kendi kaynaklarımızla, karşılanma oramı
2020 yılında %25 seviyesine inecektir.
En. önemli iki enerji kaynağımız hidroelektrik enerji ve linyittir.
Hidroelektrik enerjide toplam ekonomik potansiyelimiz 1.26 milyar kWh, teknik potansiyelimiz
ise 216 milyar kWh olup, bugüne kadar ekonomik potansiyelin %35'ine, teknik potansiyelin
ise %20'sine karşılık gelen ve ortalama üretim, potansiyeli 44 milyar kWh olan
12250 MW'lik bölümü işletmeye alınabilmiştir,, Geçtiğimiz 50 yılda Türkiye, hidroelektrik
potansiyelinin önemli bölümünü değerlendırebilseydi bugün ihtiyacı olan elektrik enerjisinin
neredeyse tamamını (130 milyar kWh) bu kaynaktan sağlayabilir ve bunun için doğalgaz, petrol
ve taşkömürü ithal etmek zorunda kalmazdı.
Toplam linyit rezervimiz 8,3 milyar tondur. Bu rezervin %69*unun kalorifik gücü 2000
kCal/kg'dan azdır., • Dolay ısıyla bu kaynağın büyük bir bölümü ancak termik santrallarda yakıt
olarak kullanmaya elverişlidir. Yıllık üretim 50-60 milyon ton kadar olup,, üretilen linyitin
%85'i, toplam, kurulu gücü 6500 MW olan termik santrallarda kullanılmaktadır. Bu
santrallardaki 2001 yılı elektrik, üretimi 34 milyar kWh. seviyesindedir. Halbuki, elektrik üretimine
uygun toplam linyit potansiyelimizin. 105 milyar kWh'a karşılık geldiği hesaplanmıştır.
Dolayısıyla linyitte de bugüne kadar toplanı potansiyelin ancak %32'si işletmeye alınabilmiştir.
Türkiye'nin önemli tek taşkömürü, yatağı Zonguldak''1 tadır., Toplam rezerv 1,1 milyar tondur..
Sahanın jeolojik yapısının karmaşık olması üretimi olumsuz etkilemektedir. Rezerv önemli
görünse de son yıllardaki üretim 2,3 milyon ton/yıl kadardır.. Üretim yeterli olmadığı için
her yıl artan, miktarlarda, taşkömürü ithal edilmektedir.
Taşkömürü rezervinin tamamının elektrik üretiminde değerlendirilmesi halinde 1.6 milyar
kWh'lik bir üretim sağlanabilecektir, Günümüzde ise taşkömüründen yapılan üretim 4 milyar
kWh (480 MW)"tir.
Buraya, kadar anlatılan üç enerji kaynağının toplam elektrik üretim potansiyeli
(126+105+16), 247 milyar kWh*a eşdeğerdir. Bu rakam bugünkü, elektrik tüketimimizin neredeyse
iki katına eşittir Ancak bunun yalnızca 82 milyar kWh lik bölümü işletmededir.
Diğer birincil kaynaklardan olan petrol ve doğal gaz yatakları GD Anadolu ve Trakya'da
yoğunlaşmış olup,, yapılan üretim,» tüketimi karşılamaktan çok uzaktır. Her yıl daha fazla miktarda
petrol ve doğalgaz ithalatı söz konusudur. 2002 yılında 2,4 milyon ton ham petrol üretihniş, 29,6 milyon ton tüketilmiştir. 407 milyon m3 doğalgaz üretimine karşılık 17,7 milyar
m3 tüketilmiştir.,
GD Anadolu'daki 2 asfaltit sahasında yapılan az miktardaki üretim yerel, olarak ısınmada
kullanılmaktadır. >
..Hidrolik enerji dışında, diğer yenilenebilir kaynaklardan olan jeotermal, rüzgar ve güneş
enerjisi Türkiye için önem taşıyan kaynaklar olmasına rağmen, günümüzde bunların tamamının
toplam birincil enerji üretimimiz içindeki payı sadece %4 seviyesindedir,
Varlığı bilinen, fakat, üretimi olmayan enerji kaynaklarımız uranyum, toryum ve bütürnlü
şistlerdir.
Uranyum yatakları Batı Anadolu'da yer almakta, olup, tenörleri düşüktür.
Tek toryum: yatağı Eskişehir-Beylikahır'dadır. 'Kaynağın teknolojik sorunları vardır. •
Yine- Batı Anadolu'da, 'yer alan bitümlü şist kaynaklarının, da. kalorilik güçleri düşük olup,
ayrıca üretim, güçlükleri bulunmaktadır.
Türkiye, diğer madenler için olduğu gibi, enerji kaynakları bakımından da henüz, tam anlamıyla
aranmış değildir. Bu güne kadar yapılan kömür aramalarında "mostra madenciliği"'
nin ötesine fazla geçilememiş olmasından dolayı "Örtülü alanlar" daki potansiyelin ne olduğu,
bilinmemektedir. Kömür sedimanter havza ürünü bir1 kaynak olması nedeniyle, aranmasında
söz konusu havzanın tamamının, bir bütün olarak ele alınması ve havza olarak incelenmesi
zorunludur.. Ancak maden kan.un.lao,, yürürlükteki 3213 sayılı kanun dahil, arama alanlarını,
havza kavramı ile taban tabana zıt olan ruhsat alanları ile sınırlamaktadır,.
Uranyum, ve toryum aramaları 15 yılı aşkın bir süredir durmuş, ilgili ekip dağılmıştır.
'Petrol ve doğalgaz aramalarına yönelik yeterli miktarda sondaj yapılamamıştır1,
Diğer enerji kaynaklan için de beozer bir durum sözkonusudur.
Yapılması .gereken, başta., petrol ve hidroelektrik, enerji dışında kalan tüm enerji kaynaklarının
aranmasından sorumlu kuruluş olan MTA'nın genç elemanlarla ve uygun ekipmanla
desteklenmesi, bu elemanların en kısa sürede, yukarıda belirtilen havza, bazındaki arama, çalışmalarını
yapabilecek şekilde eğitilmesi ve Maden Kanunu*nda gerekli düzenleme yapılarak,
ruhsat sınırlamalarından bağımsız yeni bir arama hamlesinin başlatılmasıdır. Bu. yapıldığı
takdirde^ yeni kaynakların, yeni rezervlerin bulunması beklenebilir.

Key Words: 
Energy
Hardcoal
Lignite
Asphaltite.
Oilshale
İngilizce Özet: 

Only 31 % of the energy requirement of Turkey has been supplied by the known reserves
and production of the primary energy resources in the country, the rest, 69 % is imported as
oil, natural gas and hard coal. According to the future projections, the ratio of the domestic
supply will decrease to 25 % in .20.20.
The most important two energy resources of Turkey are the hydroelectric energy and lignite,.
The total economic potantial in hydroelectric energy is 126 billion kWh and- technical potantial
is 216 billion kWh. Today, the average production potential is 44 billion kWh which
equals to 12250 MW and corresponds to 35 % of the economic potential, 20 % of the techni.^al potential During the last 50 years, if Turkey had been capable of using bigger part of its
Hydroelectric potential today it would have met almost all electric energy need (130 billion
kWh) from this resources and it would not have had to import natural gas, oil and hard, coal
for this purpose.
Our total lignite reserve is 8,3 billion tons.. 69 % of this reserve has lower than '2000
kCal/kg calorific value. So, bigger portion of this resource is suitable for using in thermic
power plants,. Yearly production of lignite in Turkey is between 50 and 60 million tons and 85
% of the production is consumed- in thermic power plants which have a total installed capacity
of 6500 MW. These power plants produced about 34 billion kWh in 200L On the other
hand,, the total lignite reserve of Turkey suitable for electricity production is calculated as
Ï05 billion kWh. This means that only 32 % of total potential could be used so far.
The unique hard coal deposit of Turkey is in Zonguldak (North of Turkey). The total reserve
is 1,1 billion ton.. The coal mining has many difficulties because of the complicated geological
structure of the area. Although the reserve seems to be important, the production is
being only 2,3 million tons/year for a few years.. Because of low production comparing to the
demand, Turkey is importing hard, coal in increasing amount every year.,
In case of using of ail the hard, coal reserve for electricity, 16 billion kWh could be
proueed. Today, the production front the hard coal is only 4 billion kWh (480 A4W)„
The total electricity production capacity of three energy resources mentioned above
(126+105+16) is 247 billion kWh equivalent This value is almost double of today's electricity
consumption of Turkey. But only 32 billion kWh part of this has been produced.
Other primary resources, crude oil and natural gas fields are concentrated in SE Anatolia
and Thrace, but the production is far from the covering of the consumption.
The oil and natural gas import of Turkey has been increased every year with larger
amount In 2002, 2,4 million tons crude oil was produced, 29,6 million tons were consumed.
Natural gas production was 407 million m3 and consumption was 17,7 billion m3..
Little production of asphaltite from two areas in SE Anatolia is used locally for heating..
Apart front hydroelectrical energy, other renevable resources such as geothermal wind
•and. solar energy are also important resources but all these have only 4 % share in our total
primary energy production.
Occurences of uranium, thorium and oil shales have been known in Turkey, but there is
no production of these resources,
Uranium deposits occur in Western Anatolia,, but their grades are low.
Only one thorium deposit is in Eskişehir-Beylikahır. There are .some technological problems
for process.
The oil shales are also situated in western Anatolia, Their calorific values are low and
they have some production difficulties,
Turkey has not been explored in the real sense for energy resources as well as other ore
deposits. The coal explorations made so far are not much more than "outcrop mining" and
that's why the potential in the '"covered areas'" has not been known. Because coal is a productofa sedimentary basin,, the basin should be examined as a whole.. But the minig laws, including
the 3213 law in force, describes the exploration fields within the mining claim areas
which is contrary the basin idea,
The exploration of cranium and thorium has not been realized for more than 15 years
and the expioration team was broken up.
'There has not enough drilling for oil and- natural gas exploration.
Similar situation also appears for other energy resources..
The primary things should be done which are as follows: MTA is a resposible organization
for exploration of all energy resources except oil and hydroeiectrical energy which sould
be supported by young personnel and appropriate equipment, these personnel, should be
trained quickly for exploration in basins as mentioned above, the mining law should be rearranged
for a new exploration attack independent to the mining claim areas in certain basins:.
After doing all of these,, new resources and new reserves are expected to be found

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
Güner ÜNALAN
Yazar Üniversitesi: 
Niğde Üniversitesi
Yazar Fakültesi: 
Mühendislik Fakültesi
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Jeoloji Mühendisliği Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2003
Cilt/Sayı: 
27
Sayı: 
1
Sayfa Aralığı: 
17-44
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_2018_pp_17-44.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

Aybers,N., 1994, Türkiye 6.Enerji Kongresi,.
Nükleer Enerji Paneli konuşması, İzmir.
Bilici,, U,, 2002, Toryum varlığımız: TMMOB,
Maden Müh. Odası Madencilik Bülteni,,
64, s.43.
DEK, 1999, Enerji Raporu: Dünya Enerji Konseyi,
Türk Milli Komitesi yayını
DEK,2002, 2002 Türkiye Enerji Raporu: Dünya
Enerji Konseyi,Türk Milli Komitesi yayını
DPT, 2001; 8.. Beş Yıllık Kalkınna Planı, Madencilik,
özel ihtisas Komisyonu Raporu,
Kömür Çalışma Grubu Ankara.
DSİ, 2002, DSİ ve Hidroelektrik -Enerji,
DSİ'nin Tanıtımı (Kerem broşürleri).
Ercömert, T.,, 2002, Türkiye'de hidroelektrik
enerji: Enerji Dünyası, DEK, Türk Milli
Komitesi Bülteni, 44,s.. 29-32
Eroğlu, V.., 2003, Ülkemizin hidroelektrik üretim
potansiyeli ve yakın gelecekteki önemi:
Türkiye 9; Enerji Kongresi Bildirileri,
Cilt II, s. 95-115.
ETKB, 2003, 2001 ve 2002 yılları Genel Enerji
Dengesi tablosu...
Işıganer, T., 1985, Silopi (Harbul-Üçkardeşler)
asfaltit fılonlannın jeolojisi: MTA Rapor
No.,7762.
Kaya, M., 2003, Yeni nükleer arayışlar "'Toryum
gerçeği": Enerji Dünyası,, DEK, Türk
Milli Komitesi Bülteni, 45, s,. 39-44.
Lebkuchner, R.R, Orhun, F., Wolf, M., 1972,,
Asphaltic substances in Southeastern
Turkey: AAPG Bull,., 56, 1939-1964.
Mertoğlu, ö., 2002, Türkiye'de jeotermal enerji:-
Enerji Dünyası, DEK, Türk Milli. Komitesi
Bülteni, 45, s.26-38.
Önal, G.., 2003, 21. Yüzyılın güvenilir enerji
kaynağı kömür: Türkiye 9.. Enerji Kongresi
Bildirileri,,, Cilt I I , S. 9-1.4..
Önal, G. ve Çallı, L., 2002, Kömür: Yurt.Madenciliğini
Geliştirme Vakfı yayını
Öz, D., 1994,,, Turba ve turbiyerlerin genel tanıtımı,
etüdü ve Türkiye turbiyerlerinin coğrafik
lokaliteleri: MTA raporu..
Özer, Z,, 1996, Biyotitle enerjisi: Tübitak, Bilim,
ve Teknik Dergisi, 342, s.56-61..
Özerdem, B.,,t 2003, Türkiye'de rüzgar enerjisi
uygulamalarının gelişimi ve geleceği :
Türkiye 9. Enerji Kongresi Bildirileri,,, cilt
II, s. 167-175.
Pasin, S, ve Altınbilek, D., 1997, Türkiye'de
hidroelektrik enerji ve gelişme durumu:
Türkiye 7. Enerji Kongresi tebliğleri, cilt
3,8.1-26.
Pasin, S..,2002, Dünyada ve Türkiye'de hidroelektrik
potansiyelin gelişimi: Enerji Dünyası,
DEK, Türk Milli Komitesi bülteni,
41,,s.46~55.,
PİGM, 2001, Petrol Faaliyetleri; Petrol İşleri
Genel Müdürlüğü Dergisi, No.. 46.
Sağdık» IL, 2003, Türkiye'de toryum üretimi
için yapılması gereken ön çalışmalar: Enerji
Dünyası, DEK, Türk Milli Komitesi
bülteni, 46-47, s.. 40-41.
Satman, A., 2002, 4.. Petrol Şurası, PUIS Eğitim
yayınları 6, s. 166.,
Tuncah, E,., Çiftçi,,, B., Yavuz, N.,, Toprak, S.,
Köker, A., Gencer, 2., Aycık, H. ve Şahin,
N., 2002, Türkiye Tersiyer kömürlerinin
kimyasal ve teknolojik özellikleri: MTA
yayını Ankara,
Ültanır, M.Ö., 1993,,, 21,. yüzyıla girerken Türkiye'nin
enerji stratejisinin değerlendirilmesi:
Yayıo No; TUSİAD/98-12/239.
Ünalan, G., 1939, Türkiye'de madenciliğin ekonomideki
yeri ve önemli maden yataklarımız:
MTA raporu.,
Ünalan, G., 1990, Aperçu général sur les
gisements de houille, de lignite,
d'asphaltite et des schistes bitumineux.::
MTA raporu.
Ünalan, G..,, 1994, Türkiye'nin enerji kaynakları:
TMMOB, Jeoloji Müh. Odası yayın No.
40.
Zararsız, S., Turner, A,, ve Tanrıkut, A., 2003,
Türkiye'nio nükleer enerji hammaddeleri
ve geleceğe yönelik öneriler: Türkiye 9.
Eoerji Kongresi Bildirileri, cilt II,- s.. 35-
44.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.