MODERNLEŞMEYİ ENGELLEYEN ARKAİK BİR ÇATIŞMA SORUNU: ALEVİ-SÜNNİ ÇATIŞMASININ ARKA PLANI

Makalenin İngilizce İsmi: 
An Archaic Conflict Problem That Blocks Modernizing:the Backround of Alevism- Sunnite Conflict
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
Çatışma
Toplum
Alevi-Sünni
Din
Türkçe Özet: 

Bu araştırma, kavramsal, kuramsal, betimsel bilgilere dayalı bir kaynak taraması
araştırmasıdır. Araştırma temel olarak dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde,
araştırmanın kavramsal ve kuramsal olarak çerçevesi çizilmiş, ilgili kavramlar tanımlanmış,
araştırmanın dayandırıldığı çatışma kuramlarına yer verilmiştir. İkinci bölümde, tarihsel
arka plana, Alevi – Sünni farklılaşması ve Anadolu Aleviliği’nin hangi dini, tarihi ve
kültürel temellere dayandığına değinilmiştir. Üçüncü bölümde, Anadolu coğrafyasında iki
siyasi gücün egemenlik mücadelesinde; yerleşik düzeni temsil eden Sünni İslam Osmanlı
ile göçebe Türkmen Alevi topluluklarla bütünleşen Safevi Devleti arasındaki çatışmaların
tarihsel-sosyolojik açıklamaları yapılmıştır. Dördüncü bölümde, Cumhuriyetin kuruluşunda
Alevilerin rolü ve desteklerine yer verilmiş, 1950’den sonra Sünni İslam’ın organize olarak
yükselişi, siyasi alanı kuşatması, cemaat ve tarikat bağlantıları ile radikalleşmesi sonucu,
ülkemizde telafisi olmayan elim vakıalar, Alevi-Sünni çatışması bağlamında ortaya
konmuştur. Sonuç ve öneriler bölümünde, bütün bu çatışmaların sadece Alevileri hedef
almadığı, aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti Devletini de hedef aldığı tespitine varılmıştır.
Diyalektik olarak, gittikçe organize olup güçlenen Sünni İslam’a karşı Aleviler de kendi
cemaatlerinde bütünleşmekte ve meşru zeminde seslerini duyurmaya çalışmaktadırlar.

Key Words: 
Conflict
Society
Alevi-Sunni
Religion
İngilizce Özet: 

This survey is a resource scanning survey which is bottomed on conceptual,
theoretical and descriptive informations. Search consists of four parts basically. At
prologue; the conceptual and theoretical frameworks of the survey are drawn, related
concepts are defined and the conflicts theories, which the survey is based on, are placed. At
the second part; historical background, Alevi - Sunni differentiation and religious, historical
and cultural principals of Anatolian Alevism are stated. At the third part; in the sovereignty
contestation of these two political forces on the Anatolian geography, the historical and
sociological conflicts between Sunni Islamic Ottoman which presents established
arrangement and Safavid nation which integrates with nomad Turcoman Alevi society, are explained. At the fourth part; the role and supports of Alevis in the establishment of
republic are defined, as a consequence of the growth of Sunni Islam as organized after 1950
and the process of enclosing the political ground and being radical with the parish and
tariqat relations, the painful and unrecoverable facts are betrayed with the context of Alevi
– Sunni conflict. At the epilogue; the determination which expresses all these conflicts did
not target just the Alevism, but also the Republic of Turkey, is placed. As dialectic,
opposed to the Sunni Islam which is organizing and getting stronger steadily, the Alevis are
integrating in their own parishes and trying to announce their voices on legal background.

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
Haydar Gölbaşı
Yazar Ünvanı: 
Öğretim Görevlisi
Yazar Üniversitesi: 
Cumhuriyet Üniversitesi
Yazar Fakültesi: 
Meslek Yüksekokulu
Yazar Anabilim Dalı: 
Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2008
Cilt/Sayı: 
9
Sayı: 
1
Sayfa Aralığı: 
39-61
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_1756_pp_39-61.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

1. AKYOL, T. (1999 ), Osmanlı’da ve İran’da Mezhep ve Devlet, İstanbul, Milliyet
Yayınları.
2. AVCIOĞLU, D. (1993), Türklerin Tarihi, Beşinci Kitap Ankara, Tekin Yayınevi.
3. BAL, H. (1997), Sosyolojik Açıdan Alevi Sünni Farklılaşması ve
Bütünleşmesi, İstanbul, Ant Yayınları.
4. BARTOS, J.O., Wehr.P. (2002), Using Conflict Theory, Cambirdge University.
5. BÖLÜGİRAY, N. (1999), 28 Şubat Süreci 1, İstanbul, Tekin Yayınevi
6. BÖLÜGİRAY, N. (2000), 28 Şubat Süreci 2, İstanbul, Tekin Yayınevi
7. CANETTI , E. (2003), Kitle ve İktidar, Çev: Gülşat Aygen, Ayrıntı Yayınları
8. COŞKUN, Z. (1995), Aleviler Sünniler ve Öteki Sivas İstanbul, İletişim
Yayınları.
9. DEMİR, Ö., ACAR, M. (1992), Sosyal Bilimler Sözlüğü, İstanbul Ağaç
Yayıncılık.
10. DURAL, F.T.(1995), Aleviler ve Gazi Olayları, İstanbul, Ant Yayınları.
11. EYUBOĞLU, İ.Z. (1998), Alevilik- Sünnilik İslam Düşüncesi, İstanbul, Der
Yayınları.
12. ERAL ,S. (1995), Çaldıran’dan Çorum’a Anadolu’da Alevi Katliamları,
İstanbul, Ant Yayınları.
13. GÖLBAŞI, H. (2007), Alevi-Bektaşi Örgütlenmeleri (Sosyolojik Bir İnceleme),
İstanbul, Alev Yayınları.
14. GÖLBAŞI, H. (1997),Aleviler ve Sivas Olayları, İstanbul, Ant Yayınları.
15. GÖLPINARLI, A. (1969) Türkiye’de Mezhepler ve Tarikatlar, İstanbul, İnkılâp
Kitabevi,
16. KALAYCIOĞLU, E. (1994), Toplum ve Ekonomi, İstanbul
17. KASAPOĞLU, A. (2004), Değişen Toplumsal Yapıda Karakter, Ankara,
Ütopya Yayınevi
18. KAZGAN, G. (2005), Küreselleşme ve Ulus Devlet, İstanbul, Bilgi Üniversitesi
Yayınları
19. KIZILÇELİK, S.,ERJEM, Y. (1996), Açıklamalı Sosyoloji Sözlüğü, İzmir, Saray
Kitabevi.
20. KOCACIK, F. (2003), Toplumbilim Ders Notları, Sivas, Cumhuriyet Üniversitesi
Yayınları No 92.
21. KONGAR, E. (1981), Toplumsal Değişme Kuramları ve Türkiye Gerçeği,
İstanbul, Remzi Kitabevi.
22. KONGAR E. (1998), 21. Yüzyılda Türkiye (2000’li Yıllarda Türkiye’nin
Toplumsal Yapısı), İstanbul, Remzi Kitabevi.
23. LIPSON, L. (2005), Siyasetin temel sorunları, çev. Figen Yavuz, İstanbul,
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
24. MEKIKOFF, I. (1994), Uyur İdik Uyardılar, Alevilik-Bektaşilik araştırmaları
Türkçesi:Turan Alptekin, İstanbul, Cem Yayınevi
25. MEKIKOFF, I. (1998), Efsaneden Gerçeğe Hacı Bektaş, İstanbul, Cumhuriyet
Kitap Kulübü
26. OCAK, Y. (1996), Türk Sufiliğine Bakışlar, İstanbul, İletişim Yayınları.
27. OSIPOV. G. (1997), Toplumbilim, Teori ve Yöntem Sorunları. Çev. Ünsal
Oskay, Ankara, Sol Yayınları
28. ÖZGÜREL, A. (2003), Cumhuriyet ve Din, Ufuk Kitapları İstanbul, Da
yayıncılık
29. POLOMA, Margaret M; (1993), Çağdaş Sosyoloji Kuramları, çev. Hayriye
Erbaş, Ankara, Gündoğan Yayınları.
30. SELÇUK, İ., Şaylan, G., Kalkan, Ş. (1994), Türkiye’de Alevilik ve Bektaşilik,
İstanbul, Yön Yayıncılık
31. SİLAHÇIOĞLU, D. (2005), Kuşatılmış Türkiye, İstanbul, Günizi Yayıncılık
32. SMITH, A.D. (1994), Milli Kimlik, çev. Bahadır Sına Şener, İstanbul,İletim
Yayınları.
33. ŞENER, C.(1995), Alevilik Olayı, İstanbul, Ant yayınları.
34. ŞENGÜL, T. (2004), Küreselleşme: Emperyalizm, Yerelcilik, İşçi Sınıfı,
Ankara, İmge Kitabevi

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.