SİYASİ YAPILANMA SÜRECİNDE 1961 ve 1982 ANAYASASI

Makalenin İngilizce İsmi: 
1961 and 1982 Turkish Constitutions in the Period of Political Construction
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
1961 Anayasası
12 Mart Muhtırası
1982 Anayasası
Türkçe Özet: 

Osmanlı’da ve Türk siyasal yaşamında yapılan tüm darbelerin -27 Mayıs 1960
darbesi hariç- güçsüzleşen merkezi otoriteyi güçlendirmek adına temel hak ve özgürlükleri
kısıtlama noktasında birleştiğini görürüz. 31 Mart olayı II. Meşrutiyetin askeri bir darbeyle
sekteye uğratılmasına neden olmuş, 71 Muhtırası ve 80 Darbeleri de merkezi otoriteyi
güçlendirme endişeleri ile gelişmiştir.
Ancak, 60 Darbesi ve sonunda gelişen 1961 Anayasası, temel hak ve özgürlükler
açısından diğerlerinden farklı uygulamalar getirmiştir. Demokrasinin temellerini geliştirip
pekiştirmesi açısından hem bir darbe hem de bir devrim olarak değerlendirilen 27 Mayıs
hareketi, klasik demokrasi anlayışının temel ilkelerini yansıtan ve gerçek bir parlamenter
düzene geçişi sağlayan 1961 Anayasası’nın oluşumu bakımından da önemli bir aşama
olarak değerlendirilmelidir.
1961 Anayasasına bir tepki olarak geliştiği gözlenen 1982 Anayasası ise, 27 Mayıs
Hareketi ile çoğulcu bir demokrasi anlayışının egemen olmasına bağlanan, gerçekte ise
anayasada yer alan düzenlemeleri içine sindiremeyen demokrasi karşıtı –iç ve dış-güçlerin
neden olduğu olumsuz siyasal ve toplumsal gelişmelerin sonucudur. Devlet otoritesini
güçlendirme, yürütmeye daha fazla yetki verme ve yargıyı zayıflatma girişimleri ile
oluşturulmuş 1982 Anayasası, yetki imkânları, 1961 Anayasasının getirdiği gerçek
parlamenter düzenle çatışan iktidarların ürünüdür.
Bu çalışmanın amacı, 1961 ve 1982 Anayasasını siyasi yapılanma süreci ile
birlikte ele alıp değerlendirmek ve bu süreç içerisinde yaşanan toplumsal ve siyasal
gelişmeleri anayasal düzenlemelere etkileri bakımından incelemektir.

Key Words: 
1961 Constitution
12 March Threat
1982 Constitution
İngilizce Özet: 

All coup-détats except 27 May, 1960, have a common aspect restricting the basic
rights and freedoms to make stronger the weak central authority. March 31 Event caused to
disrupt The Second Constitutional Monarchy, 71 Warning and Coup-détat of 80 were
performed to increase the influence of central authorities.
Coup-détat of 1960 on the other side and subsequently 1961 Constitutition brought
some innovations in terms of basic right and freedoms. It can be accepted as a revolution to make stronger the basis of democracy as well and as a cornerstone in construction of 1982
Constitution that provide access to the parliamentary system.
1982 Constitution constructed as a reaction to 1961 Constitution however is a
product of antidemocratic interior and exterior forces that could not accept the
constitutional arrangements made in 1961. 1982 Constitution was produced in aim of
strengthening the authority of government and making weaker the adjudicatory power and
it is a yield of forces that struggling with parliamentary system of 1961 Constitution.
The aim of this study was to evaluate the 1961 and 1980 Constitutions along with
their processes of political construction and to explore the social and political developments
seen in this period regarding the effects of those developments on constitutional
arrangements

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
Sezer Ayan
Yazar Ünvanı: 
Öğretim Görevlisi
Yazar Üniversitesi: 
Cumhuriyet Üniversitesi
Yazar Fakültesi: 
Meslek Yüksekokulu
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2007
Cilt/Sayı: 
8
Sayı: 
2
Sayfa Aralığı: 
1-24
PDF Dosyası: 
application/pdf iconarastirmax_1761_pp_1-24.pdf
Makalenin Yayınlandığı Web Sitesindeki Linki: 
Makaleyi Dergi Web Sitesinden İndirin
Referanslar: 

1. AKŞİN, Sina (1997), Türkiye’nin Yakın Tarihi, Yenigün Haber Ajansı.
2. ÇAVDAR, Tevfik (1995), Türkiye’nin Demokrasi Tarihi (1839-1950), İmge
Yayınevi, İstanbul.
3. ÇAVDAR, Tevfik (1996), Türkiye’nin Demokrasi Tarihi, İmge Kitabevi Yayınları,
Ankara.
4. KAÇMAZOĞLU, Bayram (2000), Türkiye’de Siyasal Fikir Hareketleri, Birey
Yayıncılık, İstanbul.
5. KONGAR, Emre (1999), 21. Yüzyılda Türkiye, Remzi Kitabevi, 17. Baskı,
İstanbul.
6. KUZU, Burhan (1990), 1982 Anayasasının Temel Nitelikleri Ve Getirdiği
Yenilikler, Filiz Kitabevi, İstanbul.
7. Milli Güvenlik Konseyi Genel Sekreterliği (1981), 12 Eylül Öncesi Ve Sonrası,
Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara.
8. ÖZDEMİR, Hikmet (1995), Siyasal Tarih (1960-1980), Türkiye Tarihi 4, Cem
Yayınevi, İstanbul.
9. ÖZTUNA, Yılmaz, Gökdemir, Ayvaz (1987),Türkiye’de Askeri Müdahaleler,
İstanbul.
10. SOYSAL, Mümtaz (1987), 100 Soruda Anayasanın Anlamı, Gerçek Yayınevi,
İstanbul.
11. TANİLLİ, Server (1976), Anayasalar Ve Siyasal Belgeler, Cem Yayınevi, İstanbul.
12. TANİLLİ, Server (1993), Devlet ve Demokrasi, 7. Basım, Cem Yayınevi, İstanbul.
13. TANÖR, Bülent ve Yüzbaşıoğlu, Nemci (2001), 1982 Anayasasına Göre Türk
Anayasa Hukuku, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık.
14. YERASİMOS, Stefanos (1992), Azgelişmişlik Sürecinde Türkiye, (Çev.Kuzucu,
Babür ) Belge Yayınları, 6. Baskı, İstanbul.
15. ZURCHER, Eric (2000), Modernleşen Türkiye’nin Tarihi, (Çev.Gönen, Yasemin,
Soner), İletişim Yayınları, 9. Baskı, İstanbul.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.