ARKEOLOG, BANKACI, CASUS, SEFİR: AUSTEN HENRY LAYARD VE OSMANLI COĞRAFYASI

Makalenin İngilizce İsmi: 
Archaeologist, Banker, Agent, Ambassador: Austen Henry Layard and Ottoman Territory
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
Arkeolog
Casus
Sefir
Layard
Osmanlı
Türkçe Özet: 

A. H. Layard İngiltere’nin Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü önceleyen
konvansiyonel siyasetinin değişime yöneldiği bir zamanda İstanbul’da elçilik yapmış
Türkofil ve aynı zamanda Rusofobik olarak tanınan ve İngiltere’de ‘liberal’ olarak
tanımlanan bir kesimin temsilcisiydi. İngiltere’nin çıkarları için çalışırken bir taraftan da
liberal ekonomi politikaları taraftarı olmasından dolayı ‘liberal emperyalist’ olarak
tanımlanmıştır. Esas şöhretini Ninova şehrinin kalıntılarını bulmakla edinen Layard, aynı
zamanda literatürde pek fazla bilinmeyen İngiliz sermayeli Ottoman Bank’ın da
kurucularındandır. her zaman İngiliz siyaset adamlarının desteğini arkasına almıştır. 1839
yılında kâh arkeolog kâh bankacı kâh elçi olarak çıktığı siyaset destekli hayatında İngiliz
siyaset adamlarının desteğini arkasına almıştır. İstanbul elçiliği sırasında Abdülhamit’le
yakın ilişkiler kurmuş, Rus tehdidine karşı onun akıl hocası ve aynı zamanda Sultan’ın
suikast korkuları yaşadığı sıralarda sırdaşı olmuştur.

Key Words: 
Ottoman
Archaeologist
Agent
Ambassador
Layard
İngilizce Özet: 

A. H. Layard was an English ‘liberal’ bureaucrate. He performed his embassy
mission just before the turning point of English policy regarding the Ottoman State. He was
also known Turcophile and Rusophobic. His real reputation was in archeological area when
he found the remains of Nineveh. Having been also founder of Ottoman Bank with English
capital, his whole activitiy was fully backed up by English authorities and so is recognized
‘liberal imperialist’. He had close relation with Abdulhamit II during his embassy at
Constantinople and also was Sultan’s advisor while Abdülhamit was threatened by a
conspiracy against him.and Russian danger treathening Ottoman cities.

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
Kaya Bayraktar
Yazar Ünvanı: 
Yardımcı Doçent
Yazar Üniversitesi: 
Uşak Üniversitesi
Yazar Fakültesi: 
İktisadi İdari Bilimler Fakültesi
Yazar Anabilim Dalı: 
İktisat Anabilim Dalı
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2011
Cilt/Sayı: 
12
Sayı: 
1
Sayfa Aralığı: 
281-301
Referanslar: 

1. AKTEPE, Münir (1969), “Osmanlı İmparatorluğu’nun Islahı Hakkında İngiltere
Elçisi Layard’ın II. Abdülhamit’e Verdiği Rapor”, Belgelerle Türk Tarih
Dergisi, sayı 22, Temmuz, 13-27
2. AUTHEMAN, André (2002), Bank-ı Osmânî-i Şâhâne, Osmanlı Bankası Araştırma Merkezi, İstanbul.
3. BARZUN Jacques ve H.F. GRAF (2001), Modern Araştırmacı, Çev. Fatoş Dilber,
4. TÜBİTAK Yayınları, 11. basım, Ankara.
5. BASTER, A. S. J. (1977),The International Banks, Arno Press, New York.
6. BAYUR, Yusuf Hikmet (1991), Türk İnkılâbı Tarihi, Türk Tarih Kurumu
Basımevi, Ankara.
a. CLAY, Christopher (2000), Gold For The Sultan, London.
7. CÜNDİOĞLU, Dücane (2006), “Sahtekârlığın Tarihi: Bilim+Siyaset=Oryantalizm /Musul Kadısı İmam Alizâde'nin Mektubu, Marife,yıl 6, sayı 3, 7-41.
8. DÜSTUR, 1. Tertip 2. ve 3. Cildler.
9. HANİOĞLU, Şükrü (2008), A Brief History of the Late Ottoman Empire, Princeton
University Press,Princeton.
10. IŞIKSAL, Turgut (1967), “Mithat Paşa Hakkında İngiliz Elçisi Layard’ın
Düşündükleri”, Belgelerle Türk Tarih Dergisi, sayı 2, Kasım, 40-43.
11. KOLOĞLU, Orhan (1998), Avrupa’nın Kıskacında Abdülhamit, İletişim Yayınları,
İstanbul.
12. KURAT, Yuluğ Tekin (1968), Henry Layard’ın İstanbul Elçiliği, 1877-1880,
Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları.
13. LAYARD, Austin Henry (1853), Discoveries Among in The Ruins of Nineveh and
Babylon, New York.
------------------------------ (1863), État de la Turquie et de ses Dépendances, -
Prononcé À la Chambre des Communes, Le 29 Mai 1863-, Londres.
------------------------------ (1903), Ed. W. N. Bruce, Autobiography and Letters, ciltI-II, London.
------------------------------- (2000), Ninova ve Kalıntıları (1849), çev. Zafer Avşar,Avesta Basın Yayın, İstanbul.
14. MALLEY, Shawn (2008), “Layard Entreprise: Victorian Archaeology and
Informal Imperialism in Mesopotamia”, International Journal of MiddleEast Studies, vol 40, no 4, 623-646.
15. MISIRLIOĞLU, Kadir (1973), Lozan Zafer mi Hezimet mi? Sebil Yayınevi,
İstanbul.
16. MZALİ, Muhammed Salah ve Jean Pignon (1997), Tunuslu Hayrettin Paşa’nın
Anıları, Nehir Yayınları, İstanbul.
17. ÖZCAN, Azmi (1992), Pan-İslamizm, Türkiye Diyanet Vakfı İslami Araştırmalar
Merkezi, İstanbul.
18. ÖZVEREN, Eyüp (2000), Akdeniz’de Bir Doğu, Dost Kitabevi, Ankara.
19. PEARS, Edwin (1911), Turkey and Its People, London.
------------------- (1916), Forty Years in Constantinople, London.
------------------- (1917), The life of Abdul Hamid, London.
20. POOLE, Stainley Lane (1988), Lord Stratford Canning’in Türkiye Anıları, Yurt
Yayınları, Ankara.
21. SANDER, Oral (1993), Anka’nın Yükselişi ve Düşüşü, İmge Yayınları, Ankara.
22. SONYEL, Salahi R. (1993), Minorities and The Destruction of the Ottoman
Empire, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara.
-------------------------- (2001), The Assyrians of Turkey Victims of Major Power
Policy, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara.
23. ŞİMŞİR, Bilal N. (1989), British Documents On Ottomans Armenians, 1856-1880,
Vol I-II, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
a. WATERFIELD, Gordon (1963), Layard of Nineveh, London.Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA)
Cevdet Hariciyye (C.HR)
Hariciyye Nezareti Tercüme Odası Evrakı (HR.TO)
Yıldız Esas Evrakı (Y.EE)
24.http://digital.nls.uk/jma/ gallery/title.cfm?id=2, Er. Tar:18.03.2011.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.