TÜRKİYE’NİN KÜRESEL TİCARET POTANSİYELİ: ÇEKİM MODELİ YAKLAŞIMI

Makalenin İngilizce İsmi: 
Turkey's Global Trade Potential: Gravity Model Approach
Makale İçerik Bilgileri
Makale Dili: 
Türkçe
Anahtar Kelimeler: 
Dış Ticaret
Türkiye
Çekim Modeli
Türkçe Özet: 

20. yüzyılın ikinci yarısı tüm dünyada liberalleşme dalgasına tanık olmuştur.
Türkiye de bu akımdan etkilenmiş ve ekonomide ithal ikameci sanayileşme yerine ihracata
dayalı büyüme politikası benimsenmiştir. Bu amaçla birçok kanuni düzenlemeler yapılmış,
ihracatı teşvik programları uygulamıştır. Son yıllarda giderek artan ihracat gelirleri
ekonominin en önemli gelir kaynakları arasındadır. Ancak, Türkiye’nin ticaret ilişkileri
incelendiğinde ihracatın az sayıda ülke ve bölge üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu
noktada Türkiye’nin küresel ticaret potansiyelinin araştırılması önem kazanmaktadır. Bu
çalışmada, yatay kesit verilerine dayalı çekim (gravity) modeli kullanılarak Türkiye’nin
küresel ticareti üzerinde hangi faktörlerin etkili oldukları ve elde edilen katsayı
tahminlerinden hareketle hangi ülkelerle ticaretin potansiyel genişleme vaat ettiği
araştırılmıştır.

Key Words: 
foreign trade
Turkey
Gravity Model
İngilizce Özet: 

The world has witnessed the liberalization wave in the second half of the 20th
century. Turkey is also affected by this movement and in the economy instead of import
substituting industrialization, export-oriented growth policy has been adopted. To this end
many legal arrangements have been performed and export promotion programs have been
implemented. In recent years, increasing export revenues are among the most important
source of the economy’s income. However, if Turkey’s trade relations are examined it is
seen that exports concentrate in a small number of countries and regions. At this point, to
research the Turkey’s global trade potential gains importance. In this study, using a crosssectional
gravity model, the factors which have influence upon Turkey’s global trade, and
depending on coefficient estimates, the countries which premises potential expansion of
trade were investigated.

Yazar Bilgileri
1. Yazar
Yazar Adı: 
Kadir Karagöz
Yazar Ünvanı: 
Doktor
Yazar Üniversitesi: 
İnönü Üniversitesi
Yazar Fakültesi: 
İktisadi İdari Bilimler Fakültesi
Yazar E-posta: 
2. Yazar
Yazar Adı: 
Murat Karagöz
Yazar Ünvanı: 
Doçent
Yazar Üniversitesi: 
İnönü Üniversitesi
Yazar Fakültesi: 
İktisadi İdari Bilimler Fakültesi
Yazar E-posta: 
Makale Künye Bilgisi
Makalenin Yayımlandığı Dergi: 
Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi
Makale Yayın Yılı: 
2009
Cilt/Sayı: 
10
Sayı: 
2
Sayfa Aralığı: 
127-144
Referanslar: 

1. ANDERSON, J.E. (1979) A Theoretical Foundation for the Gravity Equation,
American Economic Review,Vol. 93 (1), 170-192.
2. ANTONUCCI, D. ve S. MANZOCCHI (2005) Does Turkey Have a Special Trade
Relations with the EU? A Gravity Model Approach, SSRN:
http://ssrn.com/abstract=609881 or DOI: 10.2139/ssrn.609881, Erişim:
24.3.2009
3. ARMSTRONG, S. (2007) Measuring Trade and Trade Potential: A Survey,
Australian National University, Australia-Japan Research Center, Working
Paper, No. 368.
4. BAHMANI-OSKOOEE, M. ve DOMAÇ, İ. (1995) Export Growth and Economic
Growth in Turkey: Evidence from Cointegration Analysis, METU in
Development, Vol. 22 (1), 67-77.
5. BATRA, A. (2004) India’s Global Trade Potential: The Gravity Model Approach,
Indian Concil for Research on International Economic Relations, W. P., No.
151
6. BENEDICTIS, L. De ve VICARELLI, C. (2004) Trade Potantials in Gravity Panel
Data Models, ISAE, Working Paper, No. 44.
7. BERGSTRAND, J.H. (1985) The Gravity Equation in International Trade: Some
Microeconomic Foundations and Empirical Evidence, Review of Economics
and Statistics, Vol. 67 (3), 474-481.
8. CHRISTIE, E. (2002) Potential Trade in Southeast Europe: A Gravity Model
Approach, http://www.wiiw.ac.at/balkan/files/Christie.pdf
9. DUTT, S.D. ve GHOSH, D. (1996) An Empirical Investigation of the Export
Growth-Economic Growth Relationship, Applied Economic Letters,Vol. 1,
44-48.
10. GENÇ, M., A. ARTAN ve M. BERBER (2007) Karadeniz Ekonomik İşbirliği
Bölgesinde Ticaret Akımlarının Belirleyicileri: Çekim Modeli Yaklaşımı, II.
Uluslararası İşletme ve Ekonomi Çalıştayı, 28-29 Haziran, Giresun.
11. GHATAK, S., C. MILNER ve U. UTKULU (1995) Trade Liberalization and
Endogenous Growth: Some Evidence from Turkey, Economics of Planning,
Vol. 28, 147-167.
12. International Trade Center (UNCTAD-WTO) (2003) TradeSim: A Gravity Model
for the Calculation of Trade Potentials for Developing Countries and
Economies in Transition, Explanatory Notes, Market Analysis Section.
13. KALBASI, H. (2001) The Gravity Model and Global Trade Flows, Conference of
EcoMod, Washington DC.
14. KÖSE, N. ve A. YİĞİDİM (2000) Toda-Yamamoto Yöntemi ile İhracata Dayalı
Büyüme Hipotezinin Testi: Türkiye Örneği (1980-1998), İstatistik
Sempozyumu, 27-28 Nisan, Gazi Üniversitesi, Ankara.
15. LINNEMANN, H. (1966) An Econometric Study of International Trade Flows,
North Holland, Amsterdam.
16. McPHERSON, M. ve W. TRUMBULL (2003) Using Gravity Model to Estimate
Trade Potential: Evidence in Support of the Hausman-Taylor Estimation
Method, Erişim: 13.10.2007,
http://www.be.wvu.edu/div/econ/McPherson.pdf
17. ÖZMEN, E. ve G. FURTUN (1997) Export-led Growth Hypothesis and the
Turkish Data: An Empirical Investigation, METU Economic Research
Center, Working Paper, No. 97-5.
18. POROJAN, A. (2001) Trade Flows and Spatial Effects: The Gravity Model
Revisited, Open Economies Review, Vol. 12, 265-280.
19. PÖYHÖNEN, P. (1963) A Tentative Model for the Volume of Trade Between
Countries, Weltwirtschaftliches Archiv, Vol. 90, 23-40.
20. RAHMAN, M., W.B. SHADAT,ve N.C. DAS (2006) Trade Potential in SAFTA:
An Application of Augmented Gravity Model, Centre for Policy Dialogue,
Occasional Paper Series, No. 61.
21. RAHMAN, M. (2003) A Panel Data of Bangladesh’s Trade: The Gravity Model
Approach, European Trade Study Group (ETSG) 2003 Programme, Madrid.
22. RAM, Y. ve B.C. PRASAD (2007), Assessing Fiji’s Global Trade Potential Using
the Gravity Model Approach, USPSE Working Paper, No. 2007-05.
23. SIMWAKA, K. (2006) Dynamics of Malawi’s Trade Flows: a Gravity Model
Approach, MPRA Working Paper, No. 1122.
24. ŞENGÖNÜL, A. ve İ. TUNCER (2004) Dış Ticaret Politikaları ve Uzun Dönem
Büyüme, Gazi Ün., İİBF, Ekonomik Yorumlar Dergisi, C. 15, S. 52-53, 161-
184.
25. TINBERGEN, J. (1962) An Analysis of World Trade Flows, J. Tinbergen (ed.):
Shaping the World Economy içinde, New York: The Twentieth Century
Fund.
26. TOVIAS, A., S. KALAYCIOĞLU, I. DAFNI, E. RUBEN ve L. HERMAN, (2005)
Economic Cooperation Potential Between the Mashrek Countries, Turkey
and Israel, MEEA-ECOMOD Conference, Free University of Brussels, June
2-4.
27. UTKULU, U. ve H. KAHYAOĞLU (2005) Ticarî ve Finansal Açıklık Türkiye’de
Büyümeyi Ne Yönde Etkiledi?, TEK, Tartışma Metni, No. 2005-13.
28. YAPRAKLI, S. (2007) Ticarî ve Finansal Açıklık ile Ekonomik Büyüme
Arasındaki İlişki: Türkiye Üzerine Bir Uygulama, İ. Ü. İktisat Fakültesi,
Ekonometri ve İstatistik Dergisi, 5, 67-89.
29. TÜİK (2006), İstatistik Göstergeler 1923-2005, Ankara.
30. UNCTAD (2007), (United Nations Conference on Trade and Development),
Handbook of Statistics, 2006-07.

Türkiye’nin ilk İşletme Fakültesi olan İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi bir ilke daha imza atmaya hazırlanıyor. Arastirmax.com "1. Liselerarası İşletme ve Ekonomi Proje Yarışması"nın sponsorlarından biri olmaktan gurur duymakta.